ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Στο επίκεντρο των αλλαγών που εξετάζουν το Υπουργείο Εργασίας, ο e-ΕΦΚΑ, ο e-ΕΦΚΑ Συντάξεις, η ΔΥΠΑ και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βρίσκονται δύο μεγάλα μέτωπα που προκαλούν οργή σε χιλιάδες συνταξιούχους: οι συντάξεις χηρείας που κινδύνευαν να μετατραπούν σε χρέη με αναδρομικές περικοπές και οι σοβαρές αδικίες στις συντάξεις των ασφαλισμένων με Βαρέα και Ανθυγιεινά Ένσημα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η Ελλάδα των «Δύο Ταχυτήτων»: Το Ταμείο του Απριλίου, το χάος στις Συντάξεις και οι δόσεις του ΕΝΦΙΑ
News: Σύμφωνα με πληροφορίες του Vimaorthodoxias.gr, όπου μίλησαν εξειδικευμένα στελέχη του ΕΦΚΑ και του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, προετοιμάζεται συνολική νομοθετική παρέμβαση που θα επιχειρήσει να βάλει τέλος σε μια πολυετή στρέβλωση: από τη μία να διαγραφούν αναδρομικά χρέη που ουσιαστικά δεν ευθύνονται οι δικαιούχοι και από την άλλη να διορθωθούν οι αδικίες για ασφαλισμένους που πλήρωσαν περισσότερες εισφορές αλλά λαμβάνουν μικρότερες συντάξεις.
Συντάξεις χηρείας: τέλος στον φόβο των αναδρομικών
Το πρώτο μεγάλο ζήτημα αφορά περίπου 118.000 συντάξεις χηρείας που μετά το 2019 θα έπρεπε θεωρητικά να έχουν μειωθεί από το 70% στο 35% της σύνταξης του θανόντος, επειδή οι δικαιούχοι είτε εργάζονταν είτε λάμβαναν και δεύτερη δική τους σύνταξη.
Η περικοπή αυτή προβλεπόταν από το θεσμικό πλαίσιο μετά την πρώτη τριετία, όμως στην πράξη δεν εφαρμόστηκε σε όλες τις περιπτώσεις. Έτσι, χιλιάδες χήρες και χήροι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον φόβο ότι ο ΕΦΚΑ θα τους ζητήσει πίσω μεγάλα ποσά ως «αχρεωστήτως καταβληθέντα».
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται είναι να σβηστούν αυτές οι αναδρομικές απαιτήσεις και να μην επιβληθεί επιστροφή ποσών, καθώς η ευθύνη δεν βαραίνει τους συνταξιούχους αλλά τη διοικητική αδυναμία του ίδιου του συστήματος.
Παράλληλα, εξετάζεται η επαναφορά της σύνταξης στο 70% αντί του 35% για αρκετές περιπτώσεις, ειδικά όπου διαπιστώθηκαν άνισες εφαρμογές μεταξύ Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα.
Οι αδικίες στα ΒΑΕ και οι χαμένες προσαυξήσεις
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τους ασφαλισμένους με Βαρέα και Ανθυγιεινά Ένσημα (ΒΑΕ), οι οποίοι πλήρωναν αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές και θα έπρεπε να λαμβάνουν αντίστοιχη προσαύξηση στην ανταποδοτική τους σύνταξη.
Η σχετική διάταξη προβλέπει επιπλέον ποσοστό 0,075% για κάθε πρόσθετη ασφαλιστική μονάδα πέραν της βασικής εισφοράς. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις η προσαύξηση αυτή δεν εφαρμόστηκε σε όσους αποχώρησαν με μεταβατικά όρια ηλικίας μέσω ΒΑΕ.
Το παράδοξο είναι ότι οι ίδιες προσαυξήσεις δόθηκαν σε ασφαλισμένους ειδικών ταμείων, κυρίως ΔΕΚΟ και τραπεζών, αλλά όχι σε εργαζόμενους που βγήκαν με βαρέα ένσημα, παρότι πλήρωναν επιπλέον εισφορές για χρόνια.
Το θέμα έχει φτάσει μέχρι το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, ενώ υπάρχει και ο φόβος αναζήτησης ποσών που ήδη καταβλήθηκαν από το 2021 έως το 2025.
7 αναλυτικά παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Χήρα με σύνταξη θανόντος 1.230 ευρώ λαμβάνει σήμερα σύνταξη χηρείας 861 ευρώ. Με το ισχύον καθεστώς, μετά την πρώτη τριετία και εφόσον έχει δική της σύνταξη, θα μπορούσε να πέσει στα 431 ευρώ. Με τη νέα ρύθμιση εξετάζεται να παραμείνει κοντά στο 70%, αποφεύγοντας απώλεια άνω των 400 ευρώ τον μήνα.
Παράδειγμα 2
Συνταξιούχος χηρείας του Δημοσίου που ήδη υπέστη μείωση από 1.071 ευρώ στα 536 ευρώ, ενδέχεται να δει επιστροφή ποσών ή φορολογικό συμψηφισμό για την άδικη περικοπή.
Παράδειγμα 3
Συνταξιούχος ΙΚΑ με 30 έτη ασφάλισης και σύνταξη 1.247 ευρώ θα λάβει αύξηση περίπου 32 ευρώ τον μήνα από 1/1/2027, καθώς η συνολική αύξηση εκτιμάται στο 2,6%.
Παράδειγμα 4
Συνταξιούχος Δημοσίου με 40 έτη ασφάλισης και μέση σύνταξη 1.406 ευρώ θα δει τη σύνταξή του να ανεβαίνει περίπου στα 1.443 ευρώ, με ετήσιο όφελος κοντά στα 440 ευρώ.
Παράδειγμα 5
Συνταξιούχος με προσωπική διαφορά 83 ευρώ και κύρια σύνταξη 1.526 ευρώ θα πάρει πλήρη αύξηση περίπου 39 ευρώ το 2027, χωρίς συμψηφισμό. Η προσωπική διαφορά θα παραμείνει σταθερή.
Παράδειγμα 6
Ασφαλισμένος με ΒΑΕ που αποχώρησε πριν τα 62, ενώ πλήρωνε αυξημένες εισφορές για 25 χρόνια, δεν έλαβε την προσαύξηση που δικαιούται στην ανταποδοτική σύνταξη. Η διόρθωση μπορεί να του αποδώσει σημαντική μηνιαία αύξηση.
Παράδειγμα 7
Ζευγάρι συνταξιούχων με συνολικό φορολογητέο εισόδημα κάτω από τα νέα όρια θα λάβει το αυξημένο επίδομα των 300 ευρώ ο καθένας, δηλαδή συνολικά 600 ευρώ τον Νοέμβριο.
Το μεγάλο στοίχημα
Το πραγματικό πρόβλημα για τους συνταξιούχους δεν είναι μόνο το ύψος της σύνταξης αλλά η αίσθηση αδικίας.
Όταν κάποιος πληρώνει περισσότερες εισφορές και λαμβάνει λιγότερα, όταν μια χήρα φοβάται ότι θα της ζητηθούν πίσω χρήματα που ποτέ δεν έκρυψε και όταν η προσωπική διαφορά «τρώει» κάθε αύξηση, τότε το σύστημα χάνει την αξιοπιστία του.
Στο Vimaorthodoxias.gr στελέχη του ασφαλιστικού μηχανισμού παραδέχονται ότι ο φάκελος αυτός δεν μπορεί να μείνει άλλο ανοιχτός. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα θα κρίνουν αν πράγματι θα υπάρξει αποκατάσταση ή αν οι αδικίες θα συνεχίσουν να βαραίνουν τους ίδιους ανθρώπους που πλήρωσαν επί δεκαετίες το σύστημα.
