Δένδιας: Στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας διαμορφώνεται, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, νέο δόγμα προμηθειών που εισάγει ρητή πρόβλεψη «Τουρκία» στα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η κατεύθυνση που αποδίδεται στον Νίκο Δένδια είναι σαφής: κάθε νέα σύμβαση –ιδίως για υποβρύχια και φρεγάτες– να συνοδεύεται από όρους που θα αποκλείουν την πώληση ίδιων ή ισοδύναμων πλατφορμών στην Άγκυρα.
Στόχος είναι να αποφευχθεί η «εξίσωση ισχύος» που αποδυναμώνει την αποτρεπτική αξία της επένδυσης.
Το μάθημα των Type 214
Το προηγούμενο των υποβρυχίων 214 παραμένει σημείο αναφοράς. Η Ελλάδα είχε εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για την πώληση ίδιου τύπου και στην Τουρκία, γεγονός που –κατά την Αθήνα– δεν επέτρεψε στρατηγικό πλεονέκτημα. Με τις τουρκικές παραλαβές να προχωρούν, η συζήτηση για «ρήτρα μη εξαγωγής» επανέρχεται στο τραπέζι, ειδικά τώρα που το Πολεμικό Ναυτικό διερευνά νέα υποβρύχια. Οι όποιες δεσμεύσεις, επισημαίνουν πηγές, θα πρέπει να είναι συμβατές με το πλαίσιο του ΝΑΤΟ και το νομικό καθεστώς των κρατών-προμηθευτών.
Τι σημαίνει πρακτικά η ρήτρα
Η επιδίωξη είναι οι νέες συμφωνίες να μεταφέρουν το βάρος από το «τι αγοράζουμε» στο «με ποιους όρους». Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ρητές ρήτρες μη διάθεσης, πολιτικές δεσμεύσεις ή ειδικούς περιορισμούς εξαγωγής. Στελέχη με γνώση των διαδικασιών σημειώνουν ότι «η αποτροπή δεν είναι μόνο τεχνολογία, αλλά και μοναδικότητα». Δηλαδή, η υπεροχή προκύπτει όταν ο αντίπαλος δεν έχει πρόσβαση στην ίδια ακριβώς πλατφόρμα.
Βιομηχανική συμμετοχή και ναυπηγεία
Το νέο δόγμα συνδέεται με αυξημένη εγχώρια συμμετοχή – έως 25% – σε κάθε μεγάλο πρόγραμμα. Η ενεργοποίηση ελληνικών ναυπηγείων και εταιρειών μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος και ανάπτυξης. Ο συντονισμός με το Υπουργείο Εξωτερικών θεωρείται κρίσιμος για τη διπλωματική θωράκιση των όρων, ενώ το οικονομικό σκέλος θα περάσει από το φίλτρο του Υπουργείου Οικονομικών ώστε να διασφαλιστεί βιωσιμότητα και διαφάνεια.
Οι αμερικανικές επαφές και το ευρύτερο πλαίσιο
Πρόσφατες επαφές του Έλληνα ΥΕΘΑ με αξιωματούχους του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ φέρονται να περιέλαβαν ανταλλαγή απόψεων για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και την ανάγκη αποφυγής «τετελεσμένων». Η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η πολιτική της είναι αμυντική και αποτρεπτική, με έμφαση στη διατήρηση της ισορροπίας και την αποφυγή κλιμάκωσης.
Τι λένε τα στελέχη
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν έμπειρα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, υπογραμμίζοντας ότι «χωρίς σαφή όρο μη διάθεσης ίδιων συστημάτων στην Τουρκία, η Ελλάδα κινδυνεύει να επενδύει σε ισορροπία και όχι σε υπεροχή». Τόνισαν επίσης ότι η εκπαίδευση, η διαλειτουργικότητα και η πολιτική βούληση είναι εξίσου κρίσιμες με την πλατφόρμα.
Οι αποφάσεις στις λεπτομέρειες
Οι τελικές επιλογές θα κριθούν σε νομικές διατυπώσεις, χρονοδιαγράμματα και κόστος. Ο «όρος Τουρκία» αναδεικνύεται σε καθοριστικό φίλτρο για κάθε μελλοντική αγορά, επανακαθορίζοντας το πλαίσιο των εξοπλιστικών. Το αν η ρήτρα θα καταστεί πρότυπο για τα επόμενα προγράμματα, θα φανεί στους μήνες που έρχονται.
