Ελληνοτουρκικά: Με το βλέμμα στραμμένο στη σταθερότητα και όχι στις μεγάλες προσδοκίες, η Αθήνα προσέρχεται στο κρίσιμο τετ α τετ του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Από το πρώτο κιόλας λεπτό, το στίγμα που εκπέμπεται από το Υπουργείο Εξωτερικών είναι σαφές: ο διάλογος, όσο δύσκολος κι αν είναι, θεωρείται προτιμότερος από τη σιωπή, ειδικά σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας.
Η ελληνική πλευρά δεν καλλιεργεί αυταπάτες. Δεν αναμένει άλματα ούτε «λευκό καπνό» στα βαριά ζητήματα, με πρώτο και κύριο την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Εκεί, η απόσταση παραμένει δεδομένη. Ωστόσο, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι το ζητούμενο είναι να παραμείνουν «χαμηλά» οι τόνοι και να συνεχιστεί μια στοιχειώδης λειτουργικότητα στις διμερείς σχέσεις, χωρίς αιφνιδιασμούς.
Γιατί τώρα το τετ α τετ στην Άγκυρα
Το χρονικό σημείο δεν είναι τυχαίο. Έχει μεσολαβήσει περίπου ενάμισης χρόνος από την τελευταία κατ’ ιδίαν επαφή των δύο ηγετών στη Νέα Υόρκη και στο μεταξύ το διεθνές περιβάλλον έχει μεταβληθεί δραστικά. Οι εξελίξεις στις ΗΠΑ, η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι ανακατατάξεις στην ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο επηρεάζουν άμεσα και το ελληνοτουρκικό «θερμόμετρο».
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η απευθείας επικοινωνία στο ανώτατο επίπεδο λειτουργεί και ως «ασπίδα» απέναντι σε σενάρια εξωτερικής διαμεσολάβησης, τα οποία κατά καιρούς επανέρχονται στον δημόσιο διάλογο. Η Αθήνα θέλει να στέλνει το μήνυμα ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, όσο δύσκολες κι αν είναι, παραμένουν υπό τον έλεγχο των δύο πλευρών.
Η ατζέντα της «χαμηλής πολιτικής»
Στο τραπέζι δεν μπαίνουν τα μεγάλα και άλυτα. Αντίθετα, η έμφαση δίνεται σε ζητήματα καθημερινής διαχείρισης που μπορούν να αποτρέψουν κρίσεις. Πρώτο στη λίστα είναι η μείωση της παραβατικότητας στον αέρα του Αιγαίου, ένα πεδίο στο οποίο το τελευταίο διάστημα έχει καταγραφεί σχετική αποκλιμάκωση. Παράλληλα, η συνεργασία στο μεταναστευτικό παραμένει κρίσιμη, σε συνάρτηση και με τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη θετική ατζέντα των τελευταίων ετών, όπως η τουριστική βίζα για 12 ελληνικά νησιά, που έχει δώσει ώθηση στις τοπικές οικονομίες, αλλά και στην αύξηση του διμερούς εμπορίου. Η Αθήνα επιδιώκει τη διατήρηση αυτών των «κεκτημένων», θεωρώντας ότι δημιουργούν ένα δίχτυ ασφαλείας σε περιόδους έντασης.
Τα πρόσωπα και το πολιτικό μήνυμα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει στην Άγκυρα με περιορισμένη αποστολή. Μαζί του θα βρίσκονται στενοί συνεργάτες του και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών, γεγονός που από μόνο του υποδηλώνει ότι δεν αναμένονται εντυπωσιακές ανακοινώσεις. Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι ούτε ο αριθμός των υπουργών ούτε τα κείμενα που ενδέχεται να υπογραφούν παραπέμπουν σε συμφωνίες υψηλού βεληνεκούς.
Το πολιτικό μήνυμα, ωστόσο, θεωρείται σημαντικότερο από το περιεχόμενο των όποιων υπογραφών. Η εικόνα των δύο ηγετών στο ίδιο τραπέζι λειτουργεί καθησυχαστικά τόσο στο εσωτερικό όσο και προς τα έξω.
Πώς «διαβάζουν» την κίνηση τα ξένα πρακτορεία
Τα διεθνή μέσα αντιμετωπίζουν την εξέλιξη με συγκρατημένη αισιοδοξία. Το Reuters σημειώνει ότι Αθήνα και Άγκυρα επιδιώκουν μια εύθραυστη ισορροπία, χωρίς να τρέφουν προσδοκίες για άμεσες λύσεις στα χρόνια προβλήματα. Το πρακτορείο υπογραμμίζει ότι η έμφαση δίνεται στη διαχείριση και όχι στην επίλυση των διαφορών.
Αντίστοιχα, το Associated Press κάνει λόγο για μια προσπάθεια αποφυγής νέων εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο όπου η Τουρκία έχει στραμμένη την προσοχή της και σε άλλα μέτωπα. Το BBC επισημαίνει ότι το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας λειτουργεί περισσότερο ως πλατφόρμα διαλόγου παρά ως μηχανισμός λήψης κρίσιμων αποφάσεων.
Το Politico συνδέει την κίνηση με τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι οι σχέσεις Αθήνας – Άγκυρας παραμένουν κρίσιμος παράγοντας για τη συνοχή της Συμμαχίας στη νοτιοανατολική πτέρυγα.
Χαμηλές προσδοκίες, σταθερός στόχος
Στην Αθήνα υπάρχει πλήρης επίγνωση ότι τίποτα δεν αλλάζει από τη μία μέρα στην άλλη. Το τετ α τετ στην Άγκυρα δεν παρουσιάζεται ως σημείο καμπής, αλλά ως κρίκος σε μια αλυσίδα επαφών που στόχο έχουν να κρατήσουν «ζωντανά τα καλώδια» επικοινωνίας. Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι όσο ο διάλογος συνεχίζεται, μειώνονται οι πιθανότητες μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Το στοίχημα, όπως το περιγράφουν κυβερνητικά στελέχη, δεν είναι να λυθούν οι διαφορές, αλλά να παραμείνουν διαχειρίσιμες. Και αυτό, στη σημερινή συγκυρία, θεωρείται από μόνο του επιτυχία.
