ΓΑΥΔΟΣ: Η είδηση δεν σηκώνει ωραιοποιήσεις: η ακριτική Γαύδος παραμένει για 16η ημέρα αποκλεισμένη, με την ακτοπλοϊκή σύνδεση διακομμένη και το κράτος να περιορίζεται σε διαπιστώσεις αντί για πράξεις.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Παρά τις διαδοχικές προειδοποιήσεις της ΕΜΥ για την επιδείνωση του καιρού, δεν υπήρξε έγκαιρος σχεδιασμός ώστε το νοτιότερο άκρο της Ευρώπης να μη βρεθεί ξανά αποκομμένο από την υπόλοιπη χώρα.
Κάθε χειμώνας η ίδια ιστορία
Η κακοκαιρία με ισχυρούς ανέμους και απαγορευτικά απόπλου δεν είναι πρωτόγνωρο φαινόμενο για το νησί. Η Γαύδος δεν ανακαλύφθηκε φέτος στον χάρτη. Κι όμως, κάθε φορά που ο καιρός κλείνει, το νησί μοιάζει να περνά αυτόματα σε κατάσταση «εκτός ευθύνης». Το πρόβλημα δεν είναι τα μποφόρ. Το πρόβλημα είναι ότι το κράτος συνεχίζει να λειτουργεί σαν να αιφνιδιάστηκε.
Οι κάτοικοι βλέπουν τα πλοία δεμένα, τις μεταφορές παγωμένες και τα αποθέματα να μειώνονται. Τρόφιμα, καύσιμα, φάρμακα και βασικά είδη πρώτης ανάγκης μπαίνουν σε καθεστώς ανησυχίας. Και όμως, σε μια χώρα που επικαλείται διαρκώς τη νησιωτικότητα, η πράξη δείχνει ότι υπάρχουν νησιά πρώτης και δεύτερης ταχύτητας.
Προειδοποιήσεις υπήρχαν, πρόληψη όχι
Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής δηλώνει ότι παρακολουθεί την κατάσταση. Όμως η παρακολούθηση δεν γεμίζει αποθήκες ούτε διασφαλίζει εναλλακτικούς διαδρόμους τροφοδοσίας. Το ερώτημα που τίθεται εύλογα από τους κατοίκους είναι απλό: υπήρξε προληπτική ενίσχυση προμηθειών πριν κλείσει ο καιρός; Υπήρξε ειδικό σχέδιο για παρατεταμένο αποκλεισμό;
Η πραγματικότητα δείχνει πως όχι. Αν υπήρχε σοβαρός προγραμματισμός, 16 ημέρες αποκλεισμού δεν θα έφερναν την τοπική κοινωνία στο όριο της ανασφάλειας για τα αυτονόητα.
Υγεία σε καθεστώς αβεβαιότητας
Η απομόνωση δεν είναι μόνο θέμα ανεφοδιασμού. Είναι και ζήτημα ζωής. Η Γαύδος δεν διαθέτει δομές που να μπορούν να καλύψουν σοβαρά ιατρικά περιστατικά. Η εξάρτηση από διακομιδές είναι απόλυτη. Σε τέτοιες συνθήκες, κάθε καθυστέρηση μετατρέπεται σε κίνδυνο.
Η Πολιτική Προστασία καλεί τους πολίτες να είναι προσεκτικοί. Οι κάτοικοι όμως εδώ και χρόνια κάνουν αυτό που δεν κάνει το κράτος: προσαρμόζονται, αντέχουν, αυτοοργανώνονται. Η ευθύνη της επιβίωσης έχει μεταφερθεί σιωπηρά στους ίδιους, σαν να πρόκειται για φυσική κατάσταση και όχι για διοικητική αποτυχία.
«Επικοινωνίες» αντί για λύσεις
Η Περιφέρεια Κρήτης βρίσκεται, όπως αναφέρεται, σε συνεχή επαφή με τα αρμόδια υπουργεία. Οι τηλεφωνικές επικοινωνίες, όμως, δεν ανοίγουν θαλάσσιους διαδρόμους ούτε λύνουν το πρόβλημα της απομόνωσης. Αυτό που λείπει είναι ένας μόνιμος, θεσμικός μηχανισμός χειμερινής θωράκισης των μικρών και ευάλωτων νησιών.
Η ακριτική Γαύδος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται κάθε χρόνο σαν «έκτακτο γεγονός». Η γεωγραφία της δεν αλλάζει, ούτε ο χειμώνας είναι απρόβλεπτος.
Το Λιμενικό δεν αρκεί μόνο του
Το Λιμενικό Σώμα λειτουργεί εντός των ορίων της ασφάλειας. Όταν τα κύματα και οι άνεμοι δεν επιτρέπουν απόπλου, δεν επιτρέπουν. Το ζήτημα δεν είναι επιχειρησιακό. Είναι πολιτικό. Είναι θέμα σχεδιασμού πριν φτάσουμε στο απαγορευτικό, όχι διαχείρισης αφού έχει ήδη επιβληθεί.
Δεν είναι δυνατόν η επιβίωση ενός κατοικημένου νησιού να εξαρτάται αποκλειστικά από το πότε θα πέσει ο καιρός.
Μια εγκατάλειψη που δεν λέγεται φυσικό φαινόμενο
Η κακοκαιρία είναι φυσικό φαινόμενο. Η εγκατάλειψη όχι. Η Γαύδος σήμερα λειτουργεί ως καθρέφτης της κρατικής προτεραιοποίησης. Δείχνει πόσο εύκολα οι ακριτικές κοινότητες βγαίνουν εκτός κέντρου αποφάσεων, μέχρι να εμφανιστούν ξανά στο προσκήνιο μόνο ως «ειδήσεις κακοκαιρίας».
Οι κάτοικοι μιλούν για δοκιμασία αντοχών. Στην πραγματικότητα πρόκειται για δοκιμασία αξιοπιστίας του κράτους. Αν δεκαέξι ημέρες αποκλεισμού δεν αρκούν για να τεθεί σε εφαρμογή μόνιμο σχέδιο στήριξης της ακριτικής Γαύδου, τότε το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σκληρό: υπάρχουν περιοχές που θυμόμαστε μόνο όταν φυσά. Και αυτό, περισσότερο από κάθε κύμα, είναι που βαραίνει.
