Τρεις Ιεράρχες: Στις 30 Ιανουαρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία και ο ελληνισμός εορτάζουν τη μνήμη των Τριών Μεγίστων Φωστήρων της Τρισηλίου Θεότητος: του Βασιλείου του Μεγάλου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου.
Στις 30 Ιανουαρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία και ο ελληνισμός εορτάζουν τη μνήμη των Τριών Μεγίστων Φωστήρων της Τρισηλίου Θεότητος: του Βασιλείου του Μεγάλου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Η εορτή αυτή δεν είναι απλώς μια «σχολική γιορτή», αλλά ένας πνευματικός φάρος που καταυγάζει τους αιώνες, θυμίζοντάς μας τη σύζευξη της ελληνικής παιδείας με τη χριστιανική πίστη.
Το vimaorthodoxias.gr παρουσιάζει ένα εκτενές αφιέρωμα στην πνευματική ακτινοβολία των Αγίων, εξετάζοντας όχι μόνο το έργο τους, αλλά και το πώς οι σύγχρονοι Άγιοι Γέροντες, όπως ο Άγιος Παΐσιος, ο Άγιος Πορφύριος και ο Γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, ερμήνευσαν τη διδασκαλία τους για τον άνθρωπο του 21ου αιώνα.
Η Τριανδρία που Θεμέλιωσε την Ορθοδοξία
Οι Τρεις Ιεράρχες υπήρξαν προσωπικότητες με κολοσσιαία μόρφωση. Σπούδασαν στις κορυφαίες σχολές της εποχής (Αθήνα, Αντιόχεια), κατέκτησαν τη φιλοσοφία, τη ρητορική και τις επιστήμες, αλλά τα υπέταξαν όλα στην υπηρεσία του Ευαγγελίου.
- Βασίλειος ο Μέγας: Ο οργανωτής της φιλανθρωπίας, ο δημιουργός της «Βασιλειάδος», που έδειξε ότι η θεολογία πρέπει να μετουσιώνεται σε πράξη και κοινωνική δικαιοσύνη.
- Γρηγόριος ο Θεολόγος: Ο ποιητής και ο βαθυστόχαστος θεολόγος που υπερασπίστηκε τη θεότητα του Λόγου και του Αγίου Πνεύματος με ακρίβεια και λυρισμό.
- Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Ο αξεπέραστος ρήτορας, ο προστάτης των αδικημένων, που δεν δίστασε να ελέγξει την εξουσία όταν εκείνη παρεκτρεπόταν.
Τι λένε οι Σύγχρονοι Άγιοι Γέροντες για τους Τρεις Ιεράρχες
Οι Γέροντες των ημερών μας, οι οποίοι βίωσαν τη Θεία Χάρη εμπειρικά, συχνά παρέπεμπαν στους Τρεις Ιεράρχες ως τα απόλυτα πρότυπα πνευματικής ισορροπίας.
Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης: «Η μόρφωση χωρίς Θεό είναι καταστροφή»
Ο Άγιος Παΐσιος συχνά τόνιζε τη σημασία της «αγιασμένης γνώσης». Έλεγε χαρακτηριστικά: «Οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήταν απλώς έξυπνοι άνθρωποι. Ήταν καθαρές καρδιές. Γι’ αυτό η σοφία τους δεν παλιώνει ποτέ. Σήμερα έχουμε πολλούς επιστήμονες, αλλά λίγους φωτισμένους ανθρώπους. Χρειαζόμαστε τη δική τους ταπείνωση για να γίνει η γνώση ωφέλιμη». Ο Άγιος Παΐσιος θεωρούσε ότι οι Τρεις Ιεράρχες είναι οι προστάτες των νέων που παλεύουν μέσα στο χάος των πληροφοριών να βρουν την Αλήθεια.
Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης: Η αγάπη ως η υπέρτατη γνώση
Ο Άγιος Πορφύριος εστίαζε στη λεπτότητα της ψυχής του Γρηγορίου του Θεολόγου. Έλεγε πως η θεολογία δεν είναι διάβασμα, αλλά «άνοιγμα της καρδιάς». «Διαβάστε τον Χρυσόστομο», παρότρυνε τους πνευματικούς του ανθρώπους, «γιατί μέσα στα λόγια του υπάρχει η θεραπευτική αγωγή για την κατάθλιψη και το άγχος της εποχής μας». Για τον Πορφύριο, οι Τρεις Ιεράρχες ήταν οι «πνευματικοί ψυχίατροι» της οικουμένης.
Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης: Οι ζωντανοί μεσίτες
Ο Γέροντας Ιάκωβος της Εύβοιας είχε μια «παιδική» και ζωντανή σχέση με τους Αγίους. Έλεγε πως όταν λειτουργούσε, ένιωθε την παρουσία του Μεγάλου Βασιλείου δίπλα στην Αγία Τράπεζα. Δίδασκε ότι οι Τρεις Ιεράρχες δεν είναι ιστορικά πρόσωπα του 4ου αιώνα, αλλά ζωντανοί πρεσβευτές που περιμένουν να τους ζητήσουμε βοήθεια για τα παιδιά μας που σπουδάζουν.
Η Σύγκρουση και η Συμφιλίωση: Ποιος είναι ο «Πρώτος»;
Η καθιέρωση της κοινής εορτής τον 11ο αιώνα (επί Ιωάννου Μαυρόποδος) ήρθε να δώσει τέλος στη διαμάχη των πιστών που χωρίζονταν σε «Βασιλείτες», «Γρηγορίτες» και «Ιωαννίτες».
Οι Άγιοι εμφανίστηκαν στον ύπνο του Επισκόπου και του είπαν: «Εμείς ενώπιον του Θεού είμαστε ένα. Δεν υπάρχει ανάμεσά μας ούτε πρώτος ούτε δεύτερος. Σήκωσε τον κόσμο από τις φιλονικίες και δίδαξέ τους την ενότητα». Αυτό το μήνυμα της ενότητας είναι που λείπει σήμερα από την Εκκλησία της Ελλάδος και την κοινωνία μας.
Η Παρακαταθήκη για την Παιδεία και το Μέλλον
Σήμερα, σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη και η τεχνολογία κυριαρχούν, οι Τρεις Ιεράρχες μας υπενθυμίζουν ότι η Παιδεία χωρίς Ήθος είναι «γράμμα κενό».
- Η Σχέση με την Κλασική Παιδεία: Ο Μέγας Βασίλειος, στο έργο του «Προς τους Νέους», δίδαξε πώς πρέπει να χρησιμοποιούμε την αρχαία γραμματεία (σαν τη μέλισσα που παίρνει μόνο το γύρη από τα άνθη).
- Η Κοινωνική Προσφορά: Σε περιόδους κρίσης, ο Χρυσόστομος υπενθυμίζει ότι η νηστεία και η προσευχή δεν έχουν νόημα αν δεν βοηθήσουμε τον φτωχό αδελφό μας.
- Η Θεολογία της Ελευθερίας: Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος μας διδάσκει ότι ο Θεός είναι Φως και η σχέση μαζί Του είναι σχέση απόλυτης ελευθερίας.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Ιερά Σύνοδος τιμούν αυτή την ημέρα ως την κορυφαία γιορτή των γραμμάτων, υπενθυμίζοντας ότι ο δάσκαλος πρέπει να είναι «τύπος και υπογραμμός», όπως ήταν εκείνοι.
Το μήνυμα του vimaorthodoxias.gr
Οι Τρεις Ιεράρχες δεν είναι απλώς ονόματα σε σχολικά βιβλία. Είναι η απάντηση στην κρίση αξιών. Όπως έλεγε και ο μακαριστός Γέροντας Εφραίμ ο Φιλοθεΐτης (της Αριζόνας): «Αν οι άνθρωποι μελετούσαν τις ομιλίες του Χρυσοστόμου, τα δικαστήρια θα ήταν άδεια και οι φυλακές κλειστές».
Στις 30 Ιανουαρίου, ας μην αρκεστούμε σε μια τυπική αργία ή μια γιορτή. Ας ανοίξουμε τα συγγράμματά τους, ας ακούσουμε τη φωνή των σύγχρονων Γερόντων που βάδισαν στα ίχνη τους και ας ζητήσουμε από τους Αγίους να φωτίσουν τη νεολαία μας.
Σε έναν κόσμο που σκοτεινιάζει από τον υλισμό, οι Τρεις Ιεράρχες παραμένουν οι «ανέσπεροι ήλιοι» που δείχνουν τον δρόμο προς την αληθινή Γνώση και τη Θέωση.
Πηγές και Χρήσιμοι Σύνδεσμοι:
- Βίοι Αγίων και Πατερικά κείμενα: Ορθόδοξος Συναξαριστής
- Επίσημες ανακοινώσεις και εγκύκλιοι: Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
- Αφιερώματα και πνευματικός λόγος: Βήμα Ορθοδοξίας
