ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Σκηνικό έντονης αναδιανομής πόρων διαμορφώνεται στα Οικολογικά Σχήματα, με το ΥΠΑΑΤ να προχωρά σε διορθωτικές κινήσεις ώστε να απορροφηθούν τα διαθέσιμα κονδύλια, την ώρα που οι έλεγχοι του ΟΠΕΚΕΠΕ προμηνύονται αυστηρότεροι από κάθε προηγούμενη χρονιά.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν πως παρά τη μεγάλη συμμετοχή ΑΦΜ παραγωγών βαμβακιού και σιτηρών, τελικά σημαντικό ποσοστό θα μείνει εκτός πληρωμής.
Αναδιανομή με «κόφτη» στους ελέγχους
Περίπου 60-70% των δικαιούχων βασικής ενίσχυσης δήλωσε συμμετοχή σε οικολογικά σχήματα. Ωστόσο, μετά τους διασταυρωτικούς ελέγχους, η εκτίμηση που κυκλοφορεί στους αγροτικούς κύκλους είναι ότι δύσκολα θα πληρωθεί πάνω από το μισό αυτών. Αυτό σημαίνει πρακτικά πως μόλις ένας στους τρεις παραγωγούς βαμβακιού και σιταριού μπορεί να δει το πρόσθετο πριμ των 25 και 15 ευρώ ανά στρέμμα αντίστοιχα.
Το φαινόμενο συνδέεται και με το «πετσόκομμα» στη βασική ενίσχυση, όπου από τα 829 εκατ. ευρώ πληρώθηκαν περίπου 530 εκατ., απορρόφηση δηλαδή 63% σε επίπεδο στρεμμάτων. Το πλεόνασμα αυτό δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο, αλλά δεν αναιρεί το γεγονός ότι τα eco-schemes έχουν πολλαπλά φίλτρα συμμόρφωσης, όπως ορίζονται και στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
«Μία και έξω» η πληρωμή έως 30 Ιουνίου
Πηγές του υπουργείου εμφανίζονται πιο αισιόδοξες, μιλώντας για 7 στους 10 παραγωγούς που τελικά θα λάβουν την προσαύξηση. Η πληρωμή, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα γίνει συγκεντρωτικά έως τις 30 Ιουνίου, μαζί με το σύνολο των οικολογικών δράσεων. Το συνολικό πακέτο υπολογίζεται στα 545 εκατ. ευρώ: 425 εκατ. δεσμευμένα, 80 εκατ. για βαμβάκι και σιτάρι και επιπλέον 40 εκατ. για κτηνοτροφία.
Η συνολική ζήτηση για φυτικά οικολογικά σχήματα ξεπερνά ήδη τα 650 εκατ. ευρώ, όταν το 2024 είχε φτάσει τα 1,05 δισ. και μετά τους ελέγχους περιορίστηκε στα 900 εκατ. Το ιστορικό δείχνει ότι κάθε χρόνο οι τελικές πληρωμές διαμορφώνονται αισθητά χαμηλότερα από τις αρχικές δηλώσεις.
Πώς «φουσκώνουν» τα πριμ στις δράσεις
Η μεθοδολογία ανακατανομής στηρίζεται στη μεγιστοποίηση τιμών αναφοράς για συγκεκριμένες δράσεις. Για παράδειγμα:
• Συγκέντρωση υπολειμμάτων (Δρ. 04.01): από 4,9 → 11 €/στρέμμα
• Ψηφιακή εφαρμογή (06.01): από 1,3 → 3 €/στρέμμα
• Βιοδιεγέρτες και ειδική θρέψη (06.16): από 2,8 → 4,5 €/στρέμμα
• Βιολογικά σιτηρά (09.18): από 6,6 → 12 €/στρέμμα
• Βιολογικό βαμβάκι (09.19): από 28,3 → 51,6 €/στρέμμα
Από τη σύνθεση αυτών προκύπτουν τελικές ενισχύσεις 15-25 €/στρ. για συμβατικό βαμβάκι και 5-15 €/στρ. για σιτάρι.
80 εκατ. «καθαρά» για κτηνοτρόφους
Παράλληλα, διατίθενται επιπλέον 80 εκατ. ευρώ για κτηνοτροφία. Το ήμισυ προέρχεται από προσαύξηση δικαιωμάτων βασικής ενίσχυσης και το υπόλοιπο από οικολογικά σχήματα. Η ενίσχυση φτάνει τα 4 €/στρ. μέσω δικαιωμάτων και 5,5 €/στρ. μέσω δράσεων δασολίβαδων.
⸻
Πρόβειο γάλα: Σταθερότητα στη Θεσσαλία, μικρές αποκλίσεις αλλού
Την ίδια στιγμή, η αγορά πρόβειου γάλακτος εμφανίζει εικόνα σταθερότητας. Στη Θεσσαλία, οι τιμές κινούνται σταθερά στο 1,60-1,65 €/κιλό, επίπεδο που διατηρεί την πρωτοκαθεδρία πανελλαδικά. Δυτική Ελλάδα και Μακεδονία ακολουθούν στο εύρος 1,50-1,57 €/κιλό, ενώ το γίδινο παραμένει στα 0,95-0,98 €/κιλό.
Σύμφωνα με στοιχεία παραδόσεων που δημοσιεύει ο ΕΛΓΟ-Δήμητρα, δεν διαπιστώνεται μέχρι στιγμής ελλειμματικό ισοζύγιο γάλακτος, παρά τη θανάτωση εκατοντάδων χιλιάδων αιγοπροβάτων λόγω ζωονόσων.
Μείωση κόστους ζωοτροφών, αύξηση άλλων εξόδων
Οι ζωοτροφές κινούνται χαμηλότερα από πέρυσι: μηδική 21-25 λεπτά, καλαμπόκι 25-30 λεπτά/κιλό. Ωστόσο, οι κτηνοτρόφοι επισημαίνουν αυξημένα κτηνιατρικά έξοδα και δαπάνες βιοασφάλειας. Η ανάγκη περιορισμού της ευλογιάς και άλλων νοσημάτων επηρεάζει το λειτουργικό κόστος, παρότι η τιμή γάλακτος παραμένει ικανοποιητική.
Επάρκεια ή τεχνητή ισορροπία;
Το ερώτημα για την επάρκεια γάλακτος παραμένει ανοιχτό. Η Πολιτεία εκτιμά ότι τα θανατωθέντα ζώα ήταν κυρίως μη παραγωγικά, άρα δεν επηρεάστηκε σοβαρά η παραγωγή. Παραγωγοί όμως θεωρούν ότι η αγορά ισορροπεί οριακά και ότι ενδεχόμενη νέα υγειονομική κρίση θα μπορούσε να διαταράξει την τροφοδοσία.
Η χρονιά εξελίσσεται σε περίοδο ανακατανομής πόρων και προσαρμογής. Στα Οικολογικά Σχήματα, το χρήμα υπάρχει αλλά δεν φτάνει σε όλους, λόγω αυστηρότερων ελέγχων και υψηλής ζήτησης. Στην κτηνοτροφία, η σταθερότητα τιμών προσφέρει ανάσα, όμως το κόστος προστασίας και υγείας των κοπαδιών παραμένει βαρίδι. Το επόμενο εξάμηνο θα δείξει αν η ισορροπία αυτή μπορεί να διατηρηθεί ή αν θα χρειαστούν νέες παρεμβάσεις πολιτικής.
