ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Από την πρώτη παράγραφο του προλόγου, όταν μιλάμε για το νέο καθεστώς ενισχύσεων που θα ισχύσει με την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2027–2028, υπάρχει ένα στοιχείο που δεσπόζει στις συζητήσεις αγροτών και φορέων: η κατάργηση της αναδιανεμητικής ενίσχυσης και η αντικατάστασή της από ένα πριμ για μικροκαλλιεργητές, το οποίο προτείνεται να αγγίζει 50 ευρώ ανά στρέμμα — με έναν απλούστερο και χωρίς ελέγχους μηχανισμό σε σχέση με το σημερινό σύστημα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με αναλυτικές εκτιμήσεις για τη Κοινή Αγροτική Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το καθεστώς μικροκαλλιεργητών στοχεύει σε ευρύτερη οικονομική στήριξη των μικρών εκμεταλλεύσεων, με απλούστερες προϋποθέσεις και λιγότερα γραφειοκρατικά εμπόδια.
Στη χώρα μας, η αναδιανεμητική ενίσχυση σήμερα καλύπτει ένα μεγάλο μέρος των παραγωγών: περίπου 280.000–300.000 εκμεταλλεύσεις, δηλαδή πάνω από τα μισά επιδοτούμενα ΟΣΔΕ. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική «έξτρα» βοήθεια που φτάνει συνολικά τα περίπου 170 εκατ. ευρώ ετησίως και εξασφαλίζει ένα συμπληρωματικό εισόδημα πέρα από τα βασικά τσεκ και τις λοιπές συνδεδεμένες ενισχύσεις.
Τι αλλάζει με το πριμ των μικροκαλλιεργητών
Στο νέο καθεστώς, αντί για την παραδοσιακή αναδιανεμητική ενίσχυση που καταβάλλεται ξεχωριστά για κάθε κατηγορία εκμετάλλευσης (βοσκοτόπια, αροτραίες καλλιέργειες, δενδρώδεις), η πρόταση προβλέπει ότι οι μικροκαλλιεργητές θα λάβουν ενιαίο πριμ ανά στρέμμα. Τυπικά, η μέγιστη ετήσια ενίσχυση για κάθε μικροκαλλιεργητή δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 3.000 ευρώ, αλλά για να αντικαταστήσει ουσιαστικά την αναδιανεμητική ενίσχυση, το πριμ των περίπου 50 ευρώ/στρ.φαίνεται να είναι το ρεαλιστικό σημείο εκκίνησης.
Η αντικατάσταση της αναδιανεμητικής ενίσχυσης από το πριμ μικροκαλλιεργητών, όμως, συνοδεύεται από μια βασική αλλαγή: όποιος γεωργός επιλέξει το νέο καθεστώς παραιτείται από το δικαίωμα λήψης άλλων ενισχύσεων, όπως το τσεκ, τις συνδεδεμένες και την εξισωτική αποζημίωση — κάτι που δεν συνέβαινε με την αναδιανεμητική ενίσχυση, η οποία ήταν αυτόνομο καθεστώς χωρίς τέτοιους περιορισμούς.
Προβλήματα και προοπτικές για τους παραγωγούς
Από την πλευρά των παραγωγών, η νέα ρύθμιση μοιάζει με «διπλό μαχαίρι»: αφενός παρέχει μια πιο «σταθερή» και απλή εισοδηματική στήριξη, αφετέρου απαιτεί σημαντικές παραχωρήσεις σε άλλες ενισχύσεις. Στην πράξη, για να μην υπάρξουν απώλειες στο εισόδημα των μικρών γεωργών, η Ελλάδα θα πρέπει να διασφαλίσει αυξημένους πόρους για το πριμ μικροκαλλιεργητών, ώστε αυτό να ενσωματώνει και την αξία άλλων τρεχουσών επιδοτήσεων. Σε μια χώρα όπου η ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και η ΑΑΔΕ παρέχουν τα εργαλεία ελέγχου και πιστοποίησης των καλλιεργητικών δεδομένων, η μετάβαση σε ένα σύστημα «χωρίς ελέγχους» αποτελεί πρόκληση για το οργανωτικό πλαίσιο εφαρμογής.
Κατά μέσο όρο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η συνολική ενίσχυση ανά στρέμμα (λαμβάνοντας υπόψη συνδεδεμένες, εξισωτική, τσεκ και τη νέα πρόταση) θα πρέπει να αγγίζει τα 45 ευρώ/στρ. περίπου, προκειμένου να διατηρηθεί βιώσιμο το εισόδημα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η ιδέα του πριμ των 50 ευρώ/στρ. έρχεται να καλύψει αυτό το κενό, ενώ η προοπτική απαλλαγής από τους ελέγχουςαποτελεί επιπλέον κίνητρο για ένταξη στο νέο καθεστώς.
Τι περιλαμβάνει η νέα ΚΑΠ για μικροκαλλιεργητές
Σύμφωνα με τις αναφορές στο άρθρο 7 για την ενίσχυση των μικροκαλλιεργητών στην ΚΑΠ, τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν εισοδηματική στήριξη που αντικαθιστά άλλες παρεμβάσεις, «η οποία απευθύνεται πρωτίστως σε γεωργούς που ασκούν γεωργική δραστηριότητα στην εκμετάλλευσή τους και συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια». Η ενίσχυση μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με ομάδες γεωργών ή γεωγραφικές περιοχές, δίνοντας μια πιο δυναμική προσέγγιση στην ελληνική αγροτική πραγματικότητα.
Ωστόσο, οι ανησυχίες για το τι θα συμβεί με τους περίπου 300.000 δικαιούχους της σημερινής αναδιανεμητικής παραμένουν έντονες — ειδικά αν το νέο πριμ δεν καταφέρει να φτάσει συνολικά τα ίδια ποσά βοήθειας στις πιο ευάλωτες εκμεταλλεύσεις.
Πληρωμές ΟΣΔΕ και οι εκκρεμότητες που «καίνε» τους αγρότες
Εν τω μεταξύ, ένα άλλο μεγάλο ζήτημα που απασχολεί τους παραγωγούς συνεχίζει να είναι οι καθυστερήσεις στις πληρωμές μετά τις διορθώσεις ΟΣΔΕ 2025, όπου παραμένουν περίπου 112 εκατ. ευρώ αδιάθετα εν αναμονή της ενεργοποίησης του πληροφοριακού συστήματος διορθώσεων. Όπως τόνισε η Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, η πλατφόρμα καθυστέρησε να ανοίξει παρά τις αρχικές υποσχέσεις για τα μέσα Ιανουαρίου, με αποτέλεσμα η πρώτη μαζική πίστωση να μην μπορεί να γίνει πριν το τέλος Φεβρουαρίου–αρχές Μαρτίου.
Η καθυστέρηση αυτή επηρεάζει άμεσα χιλιάδες παραγωγούς, με 44.000 αγρότες να βρίσκονται σε διαδικασία επανελέγχου και δεκάδες χιλιάδες αγροτεμάχια να αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τον ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ. Πηγές από τον ΟΠΕΚΕΠΕ επισημαίνουν ότι τα ζητήματα αυτά — σε συνδυασμό με τα τεχνικά προβλήματα εφαρμογών όπως το Agrisnap-GR — μπορούν να αναγκάσουν πολλούς να μείνουν απλήρωτοι έως ότου ανοίξει πλήρως το σύστημα διορθώσεων.
Η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ και η αντικατάσταση της αναδιανεμητικής ενίσχυσης με ένα πριμ για μικροκαλλιεργητές 50 ευρώ/στρ., χωρίς ελέγχους, είναι ένα τολμηρό βήμα που φιλοδοξεί να απλοποιήσει και να εκσυγχρονίσει την αγροτική υποστήριξη. Ωστόσο, για να μη μετατραπεί σε «χαμένη ευκαιρία», θα πρέπει να συνοδευτεί από επαρκή πόρους, σαφή μέτρα ενίσχυσης της παραγωγικότητας και αξιόπιστους μηχανισμούς υλοποίησης.
Σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις στις πληρωμές ΟΣΔΕ, η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της γεωργίας στη χώρα μας — αποφάσεις που θα καθορίσουν την επιβίωση χιλιάδων μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων.
