Ι.Μ.ΒΕΡΟΙΑΣ: Την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε τον θείο λόγο στην πανηγυρίζουσα Ιερά Μονή του Αγίου Αθανασίου Σφηνίτσης στην Αγκαθιά.
Ομιλία Σεβασμιωτάτου
«Καμοί μέγα κέρδος ωφελείας εστί και το μόνον Αντωνίου μνημονεύειν». Και μόνο το να αναφέρομαι στον άγιο Αντώνιο και να μνημονεύω το όνομά του είναι για μένα μέγα κέρδος και μεγάλη ωφέλεια.
Αυτή την εκ βαθέων ομολογία, την οποία κάνει στο προοίμιο του Βίου του Μεγάλου Αντωνίου ο εορταζόμενος σήμερα μέγας Πατήρ της Εκκλησίας μας, ο προστάτης και έφορος της Ιεράς αυτής Μονής, άγιος Αθανάσιος, αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας, για τον άγιο Αντώνιο, τη μνήμη του οποίου εορτάσαμε χθές, μαζί με αυτήν του ομωνύμου του πολιούχου της Βεροίας, θα μπορούσαμε να επαναλάβουμε και εμείς σήμερα, λέγοντας: «μέγα κέρδος ωφελείας εστί και το μόνον Αθανασίου μνημονεύειν».
Οι άνθρωποι αγωνιζόμεθα καθημερινά για το κέρδος και πολλές φορές θυσιάζουμε τα πάντα για ένα κέρδος αβέβαιο και προσωρινό. Λίγες είναι όμως οι φορές που ενθυμούμεθα το ερώτημα του Κυρίου μας: «τί γάρ ωφελήσει άνθρωπος εάν κερδίση τον κόσμον όλον και ζημιωθή την ψυχήν αυτού», με το οποίο θέτει την έννοια του κέρδους στην πραγματική της διάσταση.
Και σε αυτό το μέγα κέρδος, στη σωτηρία δηλαδή της ψυχής, συμβάλλει η μνήμη των αγίων και η απλή ακόμη αναφορά των ονομάτων τους, όπως γράφει ο άγιος Αθανάσιος, ο μέγας αυτός άγιος και πολύπειρος οδηγός ψυχών στη σωτηρία. Διότι η αναφορά και μόνο του ονόματος ενός αγίου, κατά μείζονα δε λόγο ενός μεγάλου αγίου, όπως ο εορταζόμενος και πανηγυριζόμενος σήμερα Μέγας Αθανάσιος, φέρνει στον νού μας τον ίδιο τον άγιο, εάν βεβαίως η αναφορά δεν είναι μηχανική η αποτέλεσμα συνηθείας.
Φέρνει στον νού μας τη ζωή του, τους αγώνες του, τις δοκιμασίες του, τους λόγους του, τις αρετές του και την αγιότητά του. Και όταν έρχονται όλα αυτά στον νού μας, τότε απομακρύνουν σκέψεις και λογισμούς κοσμικούς και πονηρούς, σκέψεις και επιθυμίες υλικές και μέριμνες βιοτικές.
Η αναφορά του ονόματος του αγίου λειτουργεί ως επίκληση της πρεσβείας και της χάριτός του για τη ζωή μας και τον πνευματικό μας αγώνα. Λειτουργεί ως η δική μας κατάφαση στην εν Χριστώ ζωή, για την οποία αγωνίσθηκαν και έζησαν οι άγιοι. Λειτουργεί ως ένας φωτεινός οδοδείκτης και για τη δική μας πορεία προς τον ουράνιο προορισμό μας, όπως τα ονόματα σπουδαίων ανθρώπων μας δείχνουν τον δρόμο προς τους επίγειους προορισμούς μας.
Και εάν ο Μέγας Αθανάσιος γράφει για τον Μέγα Αντώνιο «έστι γάρ μοναχοίς ικανός χαρακτήρ προς άσκησιν ο Αντωνίου βίος», δηλαδή η ζωή του είναι άριστο πρότυπο ασκήσεως για τους μοναχούς, η ζωή του Μεγάλου Αθανασίου, του οποίου τη μνήμη επιτελούμε σήμερα, είναι υπόδειγμα για κάθε πιστό χριστιανό. Είναι υπόδειγμα για παιδιά και ενήλικες, για λαϊκούς και κληρικούς, για μοναχούς και επισκόπους. Γιατί όλοι μπορούμε να διδαχθούμε από την αφοσίωσή του στον Θεό από την παιδική του ηλικία, όταν σε μία εποχή διωγμών του Χριστιανισμού από τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, εκείνος, αντί για άλλα παιχνίδια, προτιμούσε να επαναλαμβάνει όσα έβλεπε να τελούνται μέσα στην Εκκλησία με απόλυτη ακρίβεια, ώστε η βάπτιση που έκανε σε κάποια παιδιά ειδωλολατρικών οικογενειών να θεωρηθεί έγκυρη από τον Πατριάρχη και να αναγνωρισθεί από την Εκκλησία.
Όλοι μπορούμε ακόμη να διδαχθούμε από την υπομονή του στις αδικίες, τις συκοφαντίες και τις εξορίες, τις οποίες υπέστη γιατί υποστήριζε την ορθόδοξη πίστη και δεν ήθελε να υποκύψει στις πιέσεις και τις κακοδοξίες των Αρειανών. Όσες φορές και αν αναγκάσθηκε να απομακρυνθεί από τον επισκοπικό του θρόνο και το ποίμνιό του να διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα για να φθάσει στον τόπο της εξορίας του, είτε αυτός ήταν η Ρώμη είτε οι Τρέβηροι της Γερμανίας, όχι μόνο δεν δυσανασχέτησε, αλλά υπέμενε καρτερικά τα πάντα, έχοντας εμπιστοσύνη στον λόγο του Κυρίου «εν τη υπομονή υμών κτήσασθε τας ψυχάς υμών».
Αλλά και όταν κάποιοι αντίπαλοί του αιρετικοί αμφισβήτησαν την καθαρότητα της ζωής του και της ψυχής του, απέδειξε την πραότητα του χαρακτήρος του και την εμπιστοσύνη του στον Θεό, ο οποίος και αποκάλυψε την αλήθεια και απέδειξε τη σκευωρία την οποία είχαν στήσει εναντίον του, δίδοντας και σε εμάς υπόδειγμα πραότητος και πίστεως.
Και όταν εξόριστος βρέθηκε στην έρημο της Θηβαΐδος, όπου είχε ζήσει και είχε μαθητεύσει στα νεανικά του χρόνια ο Μέγας Αθανάσιος, έδειξε με την αναστροφή, με την άσκηση και με την προσευχή του, την ταπείνωση και την υπακοή που κοσμούσαν την ψυχή του. Έδειξε με την ταπείνωση και την υπακοή του στην Εκκλησία σε όλους τους πατέρες και ασκητές της ερήμου ότι δεν συνιστούσε μόνο τον βίο του Μεγάλου Αντωνίου ως ασκητικό παράδειγμα για τους μοναχούς αλλά το εφάρμοζε πρώτος εκείνος στη ζωή του.
Εορτάζοντας σήμερα, μαζί και με τον άγιο Κύριλλο Αλεξανδρείας, τη μνήμη του αγίου Αθανασίου του Μεγάλου, άς μην περιορισθούμε μόνο στην τυπική μνημόνευση του ονόματός του, αλλά άς αποκομίσουμε μνημονεύοντάς τον το μέγα κέρδος της πνευματικής ωφελείας που μας προσφέρει, «αναθεωρούντες την έκβασιν της αναστροφής» του και αγωνιζόμενοι να μιμηθούμε την υπομονή, την πραότητα, την ταπείνωση, την υπακοή, την προσευχή και την ασκητική ζωή του. Άς αποκομίσουμε «μέγα κέρδος ωφελείας» μνημονεύοντας το όνομά του και έχοντας τη χάρη και την ευλογία του, η οποία εύχομαι ταπεινά και πατρικά να συνοδεύει και την Ιερά αυτή Αδελφότητα που τον τιμά ως προστάτη της αλλά και όλους εμάς, οι οποίοι ήλθαμε εδώ για να εορτάσουμε τη μνήμη του και να προσκυνήσουμε το σεπτό και χαριτόβρυτο λείψανό του και να επικαλεσθούμε τις πρεσβείες του για τη ζωή μας.
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
