ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Το 2026 αναδεικνύεται σε κομβική χρονιά για το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια συνδυάζονται αυξήσεις στις κύριες συντάξεις, ξεπάγωμα των επικουρικών, αλλά και εκκαθαρίσεις αναδρομικών, με φόντο τη βελτίωση των οικονομικών του συστήματος και την ολοκλήρωση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Στο επίκεντρο βρίσκεται το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, το οποίο καλείται μέσα στο 2026 να λάβει αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα περισσότερους από 2,5 εκατ. συνταξιούχους.
Ψηφιοποίηση ενσήμων: Το «κλειδί» για ταχύτερες απονομές
Η πλήρης ψηφιοποίηση των χειρόγραφων καρτελών ενσήμων αποτελεί τη μεγαλύτερη θεσμική αλλαγή των τελευταίων ετών. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, έχει ήδη ολοκληρωθεί το πρώτο μεγάλο έργο μέσω ΕΣΠΑ με περισσότερες από 10 εκατ. καρτέλες, ενώ συνολικά ψηφιοποιούνται 53 εκατ. καρτέλες, με ποσοστό άνω του 80% να έχει σαρωθεί. Η εξέλιξη αυτή επιτρέπει στον e-ΕΦΚΑ να μειώσει δραστικά τις καθυστερήσεις στις απονομές κύριων και επικουρικών συντάξεων, αλλά και να περιορίσει λάθη που στο παρελθόν οδηγούσαν σε ενστάσεις και δικαστικές προσφυγές.
Κύριες συντάξεις 2026: Κέρδη έως 116 ευρώ
Οι νέες συντάξεις για όσους αποχωρήσουν εντός του 2026 εμφανίζονται αυξημένες σε σχέση με το 2025, ακόμη και με τα ίδια έτη ασφάλισης. Το μηνιαίο όφελος ξεκινά από 21 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως και 116 ευρώ, όταν συνδυάζεται με ένα επιπλέον έτος ασφάλισης. Οι αυξήσεις αυτές προκύπτουν από τρεις βασικούς παράγοντες:
• την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξιμων αποδοχών με βάση τον πληθωρισμό του 2025 (2,6%),
• τις αυξήσεις μισθών που καταγράφηκαν το 2025 (κατά μέσο όρο 5%),
• και τη βελτίωση των ποσοστών αναπλήρωσης για όσους συμπληρώνουν περισσότερα έτη ασφάλισης.
Η εθνική σύνταξη αυξάνεται επίσης και διαμορφώνεται στα 446,87 ευρώ, ενισχύοντας περαιτέρω το τελικό ποσό που θα λάβουν οι νέοι συνταξιούχοι.
Επικουρικές συντάξεις: Πλεόνασμα και άρση της ρήτρας
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης του ΕΤΕΑΕΠ εμφανίζει για το 2025 πλεόνασμα 362 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2026 προβλέπεται νέο πλεόνασμα άνω των 370 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή ουσιαστικά εξουδετερώνει τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, που για χρόνια κρατούσε παγωμένες τις αυξήσεις.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, εξετάζεται σενάριο αύξησης περίπου 3% στις επικουρικές συντάξεις, κάτι που μεταφράζεται σε μέσο όφελος 72 ευρώ τον χρόνο για περίπου 1,3 εκατ. συνταξιούχους. Το συνολικό κόστος εκτιμάται στα 93,6 εκατ. ευρώ, ποσό που καλύπτεται άνετα από το πλεόνασμα του Ταμείου.
Μεγάλες ανισότητες στα ποσά
Παρά τις αυξήσεις, οι διαφορές μεταξύ των επικουρικών παραμένουν έντονες. Συνταξιούχοι πρώην τραπεζικών ταμείων λαμβάνουν επικουρικές που ξεπερνούν τα 400 ευρώ, ενώ στον αντίποδα, ασφαλισμένοι του ΤΣΜΕΔΕ περιορίζονται σε ποσά κοντά στα 70 ευρώ. Οι ανισότητες αυτές αντανακλούν τις διαφορετικές εισφορές που καταβάλλονταν επί δεκαετίες και δύσκολα μπορούν να εξαλειφθούν άμεσα.
Αναδρομικά 2026: Ποιοι κερδίζουν
Το 2026 φέρνει και εξελίξεις στα αναδρομικά. Κερδισμένοι εμφανίζονται κυρίως όσοι συνταξιούχοι είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη για περικοπές επικουρικών και Δώρων, καθώς λαμβάνουν επιστροφές που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και 2.500 ευρώ, μαζί με τόκους. Αντίθετα, οι νέοι συνταξιούχοι μετά τις 13 Μαΐου 2016 δεν δικαιούνται αναδρομικά, καθώς οι μειώσεις έχουν ενσωματωθεί στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεών τους.
Στο τραπέζι και νέα σενάρια
Παράλληλα, στο οικονομικό επιτελείο εξετάζονται εναλλακτικά σενάρια ενίσχυσης των επικουρικών, όπως η μείωση ή κατάργηση της εισφοράς 6% υπέρ υγειονομικής περίθαλψης. Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αποδώσει αυξήσεις από 6 έως 12 ευρώ τον μήνα, αλλά το δημοσιονομικό κόστος παραμένει υπό αξιολόγηση σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών.
Το συμπέρασμα για το 2026
Το ασφαλιστικό τοπίο αλλάζει ουσιαστικά. Το 2026 δεν είναι απλώς μια χρονιά μικρών προσαρμογών, αλλά ένα σημείο καμπής όπου αυξήσεις, πλεονάσματα και ψηφιακές μεταρρυθμίσεις δημιουργούν πιο σταθερές βάσεις για το μέλλον των συντάξεων. Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν μέσα στη χρονιά, ωστόσο οι αριθμοί δείχνουν ότι –για πρώτη φορά μετά από χρόνια– το σύστημα μπορεί να στηρίξει πραγματικές αυξήσεις χωρίς να διακινδυνεύει τη βιωσιμότητά του.
Ο κρίσιμος παράγοντας που θα καθορίσει το τελικό εύρος των αυξήσεων το 2026 είναι η αναλογιστική μελέτη που θα προηγηθεί των κυβερνητικών αποφάσεων. Η μελέτη αυτή θα αποτυπώσει όχι μόνο τα ταμειακά πλεονάσματα του 2025, αλλά και τις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις του συστήματος, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι αυξήσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις δεν θα δημιουργήσουν νέα δημοσιονομικά ρίσκα τα επόμενα χρόνια. Κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι στόχος είναι οι παρεμβάσεις να έχουν μόνιμο χαρακτήρα και όχι συγκυριακό, αποφεύγοντας επαναλήψεις των λαθών του παρελθόντος.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η εξέλιξη της απασχόλησης μέσα στο 2026. Η αύξηση των ασφαλισμένων και των δηλωμένων μισθών λειτουργεί άμεσα υπέρ των εσόδων του συστήματος, ενισχύοντας τη δυνατότητα για πρόσθετες παροχές. Παράλληλα, η πλήρης λειτουργία των ψηφιακών εργαλείων στον e-ΕΦΚΑ αναμένεται να μειώσει θεαματικά τον χρόνο απονομής συντάξεων, περιορίζοντας τις περιπτώσεις προσωρινών ή «κουτσουρεμένων» ποσών που ταλαιπωρούσαν χιλιάδες δικαιούχους.
Τέλος, το 2026 θεωρείται έτος-ορόσημο και για την εμπιστοσύνη των πολιτών στο ασφαλιστικό σύστημα. Μετά από μια δεκαετία περικοπών και αβεβαιότητας, οι σταδιακές αυξήσεις, η επιστροφή αναδρομικών σε δικαιούχους και η μεγαλύτερη διαφάνεια στη διαδικασία απονομής συντάξεων δημιουργούν προσδοκίες για ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο. Αν οι δεσμεύσεις υλοποιηθούν, το 2026 μπορεί να καταγραφεί ως η χρονιά που οι συντάξεις πέρασαν οριστικά σε τροχιά κανονικότητας.
