ΣΤΕΙΤ ΝΤΙΠΑΡΤΜΕΝΤ: Ομογενειακοί παράγοντες μιλούν στο vimaorthodoxias.gr για τη σταθερή γραμμή των ΗΠΑ, τον νόμο CAATSA και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στο Αιγαίο
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Αμετακίνητη παραμένει η θέση της Ουάσιγκτον για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, ξεκαθαρίζει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε απάντηση προς Αμερικανούς βουλευτές, επαναλαμβάνοντας ότι η κατοχή των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα αποτελεί αξεπέραστο εμπόδιο. Όπως επισημαίνεται ρητά, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν πλήρως προσηλωμένες στην εφαρμογή του νόμου CAATSA και στις δεσμεύσεις που απορρέουν από τον αμυντικό προϋπολογισμό (NDAA), στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι δεν υπάρχει «παράθυρο» επανένταξης όσο οι S-400 παραμένουν στο τουρκικό οπλοστάσιο.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν ομογενειακοί παράγοντες από τις ΗΠΑ, οι οποίοι εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν είναι συγκυριακή, αλλά αντανακλά μια βαθιά θεσμική γραμμή που διαπερνά το Κογκρέσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο. «Η υπόθεση των S-400 δεν είναι απλώς διμερές ζήτημα. Αγγίζει τον πυρήνα της αξιοπιστίας των αμερικανικών κυρώσεων και της ασφάλειας της συμμαχίας», σημειώνει χαρακτηριστικά παράγοντας της ελληνοαμερικανικής κοινότητας με μακρά εμπλοκή σε θέματα άμυνας.
Η απάντηση που «κλείδωσε» τη γραμμή
Η παρέμβαση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ήρθε ως απάντηση σε επιστολή που είχαν αποστείλει τον Σεπτέμβριο δεκάδες Αμερικανοί βουλευτές, εκφράζοντας ανησυχία για δημοσιεύματα περί προχωρημένων συνομιλιών με την Άγκυρα για τα F-35. Η απάντηση ήταν απολύτως καθαρή: η θέση των ΗΠΑ «δεν έχει αλλάξει», οι απαιτήσεις για την Τουρκία είναι «σαφείς» και πλήρως εναρμονισμένες με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Ομογενειακές πηγές εξηγούν στο vimaorthodoxias.gr ότι η συγκεκριμένη διατύπωση δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. «Δεν πρόκειται για πολιτική δήλωση καλών προθέσεων, αλλά για νομική τοποθέτηση. Όσο οι S-400 βρίσκονται σε τουρκικό έδαφος, τα F-35 είναι εκτός συζήτησης», αναφέρουν.
CAATSA και S-400: το «κόκκινο πανί»
Ο νόμος CAATSA αποτελεί το βασικό εργαλείο πίεσης της Ουάσιγκτον απέναντι σε χώρες που προμηθεύονται ρωσικό αμυντικό εξοπλισμό. Στην περίπτωση της Τουρκίας, η επιλογή των S-400 θεωρήθηκε από τις ΗΠΑ όχι μόνο ασύμβατη με τα συστήματα του ΝΑΤΟ, αλλά και δυνητικά επικίνδυνη για την ασφάλεια των προηγμένων αμερικανικών μαχητικών.
Όπως τονίζουν ομογενειακοί αναλυτές, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Τουρκία. «Αν οι ΗΠΑ υποχωρούσαν εδώ, θα έστελναν μήνυμα σε τρίτες χώρες ότι μπορούν να συνδυάζουν ρωσικά και δυτικά οπλικά συστήματα χωρίς συνέπειες», επισημαίνουν, υπογραμμίζοντας ότι η συνέπεια της αμερικανικής στάσης λειτουργεί αποτρεπτικά σε ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο.
F-16, ΝΑΤΟ και «λεπτές ισορροπίες»
Στην ίδια επιστολή, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρεται και στην πώληση των F-16 προς την Τουρκία, η οποία έχει ήδη κοινοποιηθεί στο Κογκρέσο. Η Ουάσιγκτον υπογραμμίζει ότι η Άγκυρα διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στόλο F-16 στο ΝΑΤΟ και διαδραματίζει ρόλο στην αεράμυνα της Συμμαχίας, ιδίως σε αποστολές επιτήρησης στις Βαλτικές χώρες.
Ωστόσο, όπως σχολιάζουν ομογενειακοί παράγοντες, η αναφορά αυτή δεν αναιρεί την αυστηρή γραμμή στα F-35. «Τα F-16 εντάσσονται σε μια λογική διαχείρισης της συμμαχικής συνοχής. Τα F-35, όμως, είναι άλλη κατηγορία. Εκεί οι ΗΠΑ δεν διαπραγματεύονται την ασφάλεια της τεχνολογίας τους», σημειώνουν.
Το μήνυμα προς την Αθήνα και την Ανατολική Μεσόγειο
Η σταθερή αμερικανική στάση έχει και σαφείς γεωπολιτικές προεκτάσεις για την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο. Ομογενειακοί κύκλοι τονίζουν στο vimaorthodoxias.gr ότι η επιμονή των ΗΠΑ στον CAATSA λειτουργεί ως έμμεσος παράγοντας σταθερότητας, καθώς αποτρέπει την Τουρκία από την απόκτηση αεροπορικής υπεροχής νέας γενιάς.
Παράλληλα, επισημαίνουν ότι η Ελλάδα, ως αξιόπιστος σύμμαχος, ενισχύει τη θέση της στο αμερικανικό στρατηγικό πλέγμα, ακριβώς επειδή δεν «παίζει σε δύο ταμπλό». «Η συνέπεια πληρώνει μακροπρόθεσμα», σημειώνουν χαρακτηριστικά.
Η ομογένεια και ο ρόλος του Κογκρέσου
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ρόλο της ελληνοαμερικανικής ομογένειας, η οποία –όπως λένε οι συνομιλητές μας– συνέβαλε στη διατήρηση του θέματος ψηλά στην ατζέντα του Κογκρέσου. Οι επιστολές βουλευτών, οι δημόσιες παρεμβάσεις και η διαρκής ενημέρωση για τις επιπτώσεις των S-400 δεν επέτρεψαν, κατά τους ίδιους, «σιωπηλές διευθετήσεις».
Το Κογκρέσο, μέσω του εποπτικού του ρόλου στις εξαγωγές όπλων, παραμένει κρίσιμος παράγοντας. Και όπως δείχνει η τελευταία απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η πολιτική βούληση για αλλαγή γραμμής απουσιάζει.
Τι δείχνει η επόμενη μέρα
Συμπερασματικά, η νέα παρέμβαση της αμερικανικής διπλωματίας επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα των F-35 έχει «κλειδώσει» θεσμικά. Η Τουρκία μπορεί να διατηρεί ρόλο στο ΝΑΤΟ και να εκσυγχρονίζει τον στόλο των F-16, αλλά η επιστροφή στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς παραμένει εκτός τραπεζιού.
Για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή, η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς τεχνική ή εξοπλιστική. Είναι βαθιά πολιτική και στρατηγική – και, όπως εκτιμούν ομογενειακοί παράγοντες στο vimaorthodoxias.gr, δείχνει ότι σε μια εποχή ρευστών ισορροπιών, η συνέπεια στους κανόνες εξακολουθεί να μετρά.
