ΦΑΝΑΡΙ: Σε κλίμα κατάνυξης, διεθνούς ενδιαφέροντος αλλά και έντονου προβληματισμού τελέστηκε σήμερα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο η θρονική εορτή του Αγίου Ανδρέα, με την παρουσία του Πάπα Λέοντος ΙΔ’.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες στιγμές των τελευταίων δεκαετιών στη σχέση Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών, με την Κωνσταντινούπολη να μετατρέπεται σε επίκεντρο παγκόσμιας προσοχής.
Παράλληλα, η Ελληνική Δημοκρατία έδωσε υψηλό παρών μέσω του υφυπουργού Εξωτερικών Γιάννη Λοβέρδου, ενώ από κυβερνητικές πηγές επιβεβαιώνεται ότι η επίσκεψη του Πάπα εντάσσεται σε ευρύτερο διπλωματικό κύκλο επαφών με ενισχυμένη αναφορά στην Ανατολική Μεσόγειο και τον διαχριστιανικό διάλογο.
Η μεγαλειώδης Θεία Λειτουργία στο Φανάρι
Η πατριαρχική και συνοδική Θεία Λειτουργία τελέστηκε προεξάρχοντος του Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου, συλλειτουργούντος του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεοδώρου και παρουσία υψηλών αντιπροσωπειών από Ανατολή και Δύση. Το Φανάρι βρέθηκε ασφυκτικά γεμάτο από πιστούς, διπλωμάτες και εκπροσώπους άλλων χριστιανικών δογμάτων.
Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ έφτασε λίγα λεπτά πριν τις 10:30, συνοδευόμενος από μέλη της Αποστολικής Αντιπροσωπείας. Η είσοδός του στον Πατριαρχικό Ναό προκάλεσε συγκίνηση, καθώς ιστορικά ο Άγιος Ανδρέας θεωρείται ο συνδετικός κρίκος των δύο Εκκλησιών.
Διπλωματικός συμβολισμός και τα μηνύματα της επίσκεψης
Η σημερινή παρουσία φέρει ισχυρή γεωπολιτική φόρτιση. Ο Λέων ΙΔ’ έχει εδώ και μήνες τονίσει την ανάγκη ενίσχυσης της χριστιανικής ενότητας μπροστά στις πολλαπλές κρίσεις στη Μέση Ανατολή, ενώ η Ορθοδοξία αντιμετωπίζει δημογραφικές και πολιτικές προκλήσεις.
Στο Φανάρι αρκετοί διπλωμάτες σημείωναν ότι πρόκειται για την πιο ουσιαστική ρωμαιοκαθολική παρουσία μετά την επίσκεψη Φραγκίσκου το 2014. «Είναι μία στιγμή που δεν έχει μόνο θεολογικό, αλλά και γεωπολιτικό βάρος», ανέφερε ανώτερη διπλωματική πηγή.
Η ελληνική κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, εκτιμά ότι το Φανάρι αναβαθμίζεται θεσμικά με την επίσκεψη, ενώ προωθούνται πρωτοβουλίες αλληλεγγύης σε χριστιανικούς πληθυσμούς στη Μέση Ανατολή.
Επιφυλάξεις στον Ορθόδοξο κόσμο – «Με σεβασμό αλλά και προβληματισμό»
Παρά τον μεγάλο συμβολισμό, δεν λείπουν οι αντιδράσεις από μεγάλη μερίδα του Ορθόδοξου λαού. Κληρικοί, μοναχοί και πιστοί εκφράζουν ανησυχίες για τις οικουμενικές πρωτοβουλίες, θεωρώντας ότι η παρουσία του Πάπα στο Φανάρι ενδέχεται να δημιουργεί εικόνα «συμβίωσης» που δεν συμβαδίζει με τις πάγιες αντιλήψεις τους περί δογματικής καθαρότητας.
Αγιορείτικες πηγές αναφέρουν ότι υπάρχει «πνευματική επιφύλαξη», με μοναχούς να τονίζουν ότι η παράδοση απαιτεί προσεκτικά βήματα και όχι δημόσιες εκδηλώσεις που θα ερμηνευτούν ως πλήρης αποδοχή της λατινικής Εκκλησίας.
Μέρος του πιστού λαού –κυρίως σε παραδοσιακές ενορίες και μοναστηριακές κοινότητες– παρακολουθεί τη διαδικασία με σεβασμό, αλλά και με βαθύ προβληματισμό.
Το κοινό μήνυμα Βαρθολομαίου – Λέοντος
Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, από τον εξώστη του Πατριαρχικού Οίκου, οι δύο Προκαθήμενοι απηύθυναν κοινή ευλογία προς τους πιστούς. Ο Πάπας έκανε αναφορά στην «ενότητα των μαθητών του Χριστού ως απαίτηση των καιρών», ενώ ο Βαρθολομαίος υπογράμμισε ότι «ο διάλογος δεν είναι απειλή, αλλά εντολή αγάπης».
Αναλυτές που μίλησαν στο vimorthodoxias.gr σημείωσαν ότι η σημερινή συμπροσευχή είναι ένας κρίσιμος σταθμός στην προσπάθεια οικοδόμησης γεφυρών, ενώ τονίζουν ότι ο Λέων ΙΔ’ επιδιώκει ένα πιο ενεργό ρόλο στην Ανατολή. Κάποιοι μάλιστα θεωρούν ότι ο Πάπας προωθεί ένα νέο μοντέλο «διπλωματικής ειρήνης» μέσω θρησκευτικών ηγετών.
Το πρωινό τελετουργικό και η επίσκεψη στην Αρμενική Εκκλησία
Πριν μεταβεί στο Φανάρι, ο Πάπας επισκέφθηκε την Αρμενική Αποστολική Εκκλησία στην Κωνσταντινούπολη. Σε σύντομη ομιλία του στάθηκε στη μαρτυρία του αρμενικού λαού και στην ανάγκη προστασίας των χριστιανών της περιοχής.
Ο Πατριάρχης των Αρμενίων Σαχάγκ Μασαλιάν τόνισε ότι η ενότητα των Χριστιανών είναι πλέον αναγκαία σε μια εποχή γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Το ταξίδι του Πάπα συνεχίζεται – Επόμενη στάση: Λίβανος
Το απόγευμα ο Λέων ΙΔ’ αναχωρεί από την Κωνσταντινούπολη για Βηρυτό, όπου θα συναντηθεί με την πολιτειακή ηγεσία του Λιβάνου. Στη χώρα που συγκλονίζεται από οικονομική κρίση και την ανάφλεξη στα σύνορα, ο Πάπας αναμένεται να απευθύνει έκκληση για ειρήνη.
Πηγές της Προεδρίας της Δημοκρατίας σημείωναν ότι η επίσκεψη Λέοντα «ανοίγει νέο κύκλο θρησκευτικής διπλωματίας», ενώ ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως γέφυρας Ανατολής–Δύσης.
Το βλέμμα στραμμένο στην συνέχεια
Η σημερινή ημέρα υπήρξε ιστορική για το Φανάρι. Όμως, η επόμενη περίοδος θα δείξει εάν ο υψηλός συμβολισμός μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική προσέγγιση των δύο Εκκλησιών. Η παρουσία του Πάπα στο Φανάρι, παρά τις επιφυλάξεις, ίσως αποδειχθεί το πρώτο πραγματικό βήμα σε μια δύσκολη αλλά αναγκαία πορεία ενότητας.
Για επιπλέον ανάλυση
Οι διεθνείς αντιδράσεις μεταδίδονται ήδη από το Vatican News, που κάνει λόγο για «μεγάλο πνευματικό γεγονός με παγκόσμιο αντίκτυπο».
