Στις 6 Νοεμβρίου, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Ομολογητή και Οερομάρτυρα Αγίου Παύλου Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ενός αληθινού φύλακα της Ορθοδοξίας, που δεν έσκυψε κεφάλι μπροστά στο ψέμα και στην αίρεση.
Επιμέλεια – Κατερίνα Θεοχάρη
Ο Παύλος ήταν άνθρωπος του Θεού, αλλά και του καθήκοντος· ένας αρχιερέας που «είχε νερό» στην ψυχή του — καθαρό, διαυγές και αληθινό — και δεν δίστασε να αντιμετωπίσει τους αιρετικούς ακόμη κι όταν η απειλή του θανάτου στεκόταν πάνω του.
Η πορεία του Ομολογητή
Καταγόταν από τη Θεσσαλονίκη και από νεαρή ηλικία αφιέρωσε τη ζωή του στην Εκκλησία. Υπηρέτησε ως γραμματικός του Πατριάρχη Αλεξάνδρου και, μετά την κοίμησή του, εξελέγη Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως.
Όμως, εκείνη την εποχή, ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος είχε παρασυρθεί από τις αιρετικές διδασκαλίες του Αρείου και έγινε φανατικός Αρειανός. Μόλις ανήλθε στον θρόνο, προχώρησε αμέσως στη δίωξη και απομάκρυνση του Ορθοδόξου Πατριάρχη Παύλου.
Διωγμένος και κυνηγημένος, ο άγιος κατέφυγε στη Ρώμη, όπου συνάντησε τον Άγιο Αθανάσιο τον Μέγα, ο οποίος είχε κι εκείνος εκδιωχθεί βιαίως από την Αλεξάνδρεια για τους αγώνες του εναντίον της αίρεσης του Αρείου. Στη Ρώμη βασίλευε τότε ο Κώνστας, αδελφός του Κωνσταντίου, ο οποίος όμως παρέμενε πιστός στην Ορθοδοξία και καταδίκαζε την αίρεση.
Επιστροφή και νέα εξορία
Με τη δυναμική παρέμβαση του Ορθόδοξου Κώνστα, ο Παύλος επέστρεψε στον πατριαρχικό θρόνο. Η παραμονή του όμως κράτησε λίγο. Ο Κωνστάντιος, εξαγριωμένος, τον εξόρισε εκ νέου, αυτή τη φορά στην Κουκουσό της Αρμενίας.
Εκεί, μέσα σε ένα μικρό οίκημα όπου κρατούνταν φυλακισμένος, ο άγιος δεν έπαυε να τελεί τη Θεία Λειτουργία και να προσεύχεται για όσους τον καταδίωκαν. Οι Αρειανοί δεν άντεχαν τη φωνή της πίστης του, τη φλόγα της προσευχής του. Και τότε συνέβη το μαρτύριο.
Το μαρτύριο με το ίδιο το ωμοφόριό του
Την ώρα της Θείας Λειτουργίας, καθώς κρατούσε το Άγιο Ποτήριο και έλεγε το «Ειρήνη πάσι», όρμησαν μέσα οι Αρειανοί. Τον άρπαξαν, τον έσυραν κάτω και — με φρικτό τρόπο — τον έπνιξαν με το ίδιο του το ωμοφόριο, το ιερό ένδυμα του αρχιερέα.
Έτσι, ο Πατριάρχης Παύλος παρέδωσε την ψυχή του στον Θεό, μαρτυρώντας για την Ορθοδοξία, μέσα στον ίδιο τον ναό, την ώρα της θυσίας. Έγινε αληθινός λειτουργός μέχρι τέλους, θύτης και θύμα μαζί.
Η μαρτυρία της πίστης
Θα μπορούσε — όπως πολλοί τότε — να σωπάσει, να συμβιβαστεί, να «τα έχει καλά» με τους αιρετικούς, να του απονέμονται τιμές και αξιώματα. Όμως δεν το έκανε. Για την αγάπη του Χριστού προτίμησε τη δίωξη, την εξορία και τελικά τον θάνατο.
Ήξερε πως η αίρεση δεν είναι απλή διαφωνία, αλλά πληγή στην Εκκλησία, που οδηγεί τον άνθρωπο μακριά από τη σωτηρία. Και για να μην προδώσει την αλήθεια, προτίμησε να πεθάνει.
«Έχει νερό» — το μήνυμα του μαρτυρίου
Ο Πατριάρχης Παύλος ήταν σαν εκείνη την πηγή που δεν στερεύει. Είχε μέσα του νερό — το ζωντανό νερό της πίστης — και το κράτησε καθαρό μέχρι την τελευταία του ανάσα. Το αίμα του, χυμένο μέσα στον ναό, έγινε αγιασμός και παράδειγμα για όλους.
Κι έτσι, κάθε φορά που στις 6 Νοεμβρίου η Εκκλησία ψάλλει το απολυτίκιό του, θυμόμαστε πως υπάρχουν άνθρωποι που δεν «στεγνώνουν» ποτέ από θάρρος και χάρη. Ο Άγιος Παύλος ο Ομολογητής είναι ένας από αυτούς. Ένας Πατριάρχης που είχε νερό στην ψυχή του — και δεν το αντάλλαξε με τα ρεύματα των ανθρώπων.
