ΟΠΕΚΕΠΕ: Σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), με στόχο να αποφευχθεί ποινή ύψους 60% στα ευρωπαϊκά κονδύλια για τις πληρωμές του έτους ενίσχυσης 2024.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Πρόκειται για τα τρία «παγωμένα» προγράμματα της ΚΑΠ — Σπάνιες Φυλές, Κομφούζιο και Βιολογικά — συνολικού ύψους περίπου 110 εκατ. ευρώ, τα οποία κινδυνεύουν να χαθούν εάν δεν ολοκληρωθούν οι πληρωμές έως το τέλος του έτους.
Το αίτημα «επιείκειας» και η μάχη με τον χρόνο
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας, μιλώντας ενώπιον της Εξεταστικής Επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, παραδέχθηκε πως η Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
«Η αργοπορία επιφέρει την υποχρέωση να πληρώσουμε με περισσότερα εθνικά κονδύλια. Ελπίζω όμως έως τέλος του χρόνου να τακτοποιήσουμε τις εκκρεμότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η κυβέρνηση ζητά από τις Βρυξέλλες ένα είδος “συγχωροχάρτιου”.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι καθυστερήσεις οφείλονται στους αυστηρούς ελέγχους — επιτόπιους και διασταυρωτικούς — που επέβαλε η ίδια η Κομισιόν, ζητώντας διαφάνεια στις πληρωμές. Το ΥΠΑΑΤ επιδιώκει, έτσι, την εξαίρεση της χώρας από την κανονιστική διάταξη που προβλέπει περικοπές στα ευρωπαϊκά κονδύλια όταν οι πληρωμές καθυστερούν μετά την 16η Οκτωβρίου.
Το «Action Plan 2» και η επίσκεψη του Επιτρόπου Χάνσεν
Το δεύτερο Σχέδιο Δράσης (Action Plan 2), το οποίο κατέθεσε η Ελλάδα στις 4 Νοεμβρίου, προβλέπει μεταξύ άλλων:
• νέο ψηφιακό γεωχωρικό χάρτη της χώρας,
• ηλεκτρονικό «βώλο» για την ταυτοποίηση κάθε αιγοπροβάτου,
• μικτά κλιμάκια ελέγχου για τις δηλώσεις ενίσχυσης,
• και διασταυρωτικούς ελέγχους ιδιοκτησίας μέσω Εθνικού Κτηματολογίου και ΑΑΔΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Γεωργίας έχει δεσμευθεί να απαντήσει εντός δύο μηνών στην ελληνική πρόταση, ενώ ο Επίτροπος Κρίστοφερ Χάνσεν επισκέπτεται στις 6–7 Νοεμβρίου την Αθήνα για συναντήσεις με τους κ. Τσιάρα, Χατζηδάκη και τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Η επίσκεψη θεωρείται καθοριστική για το αν η χώρα θα αποφύγει το «μαχαίρι» των ποινών.
Τα προγράμματα υπό πίεση και οι δικαιούχοι
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ:
• Σπάνιες Φυλές: 19 εκατ. ευρώ για 1.100 δικαιούχους,
• Κομφούζιο: 24 εκατ. ευρώ για περίπου 12.000 παραγωγούς,
• Βιολογικά νέες προκηρύξεις: κονδύλια που αγγίζουν ετησίως τα 100 εκατ. ευρώ.
Ακόμη δεν έχει δοθεί κανένα σαφές χρονοδιάγραμμα πληρωμών. Το υπουργείο υποστηρίζει πως το πρόβλημα είναι τεχνικό και συνδέεται με το πληροφοριακό σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ, ωστόσο στην πράξη οι καθυστερήσεις μεταφράζονται σε άμεσο δημοσιονομικό ρίσκο, καθώς κάθε μήνας καθυστέρησης αυξάνει τις μειώσεις στα επιλέξιμα κονδύλια.
Οι ρήτρες που «καίνε» τα κονδύλια
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία, και ειδικά το άρθρο 5 του κανονισμού 2021/2116, προβλέπει συγκεκριμένες ποινές:
• 10% για καθυστέρηση ενός μήνα,
• 25% για δύο μήνες,
• 45% για τρεις μήνες,
• 70% για τέσσερις μήνες,
• 100% για πληρωμές μετά την 31 Δεκεμβρίου.
Για τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης, όπως τα Βιολογικά και οι Σπάνιες Φυλές, το «μαχαίρι» φτάνει στο 60% αν οι πληρωμές γίνουν από 16 Οκτωβρίου έως 31 Δεκεμβρίου, ενώ μετά την ημερομηνία αυτή χάνεται το 100% της κοινοτικής χρηματοδότησης.
Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αποδείξει ότι συντρέχουν «εξαιρετικοί όροι» ώστε να μειωθούν οι περικοπές — ένας μηχανισμός που έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλες χώρες για καθυστερήσεις που προκλήθηκαν από επιτόπιους ελέγχους.
Το σχέδιο εκσυγχρονισμού του ΟΣΔΕ
Η νέα εποχή που σχεδιάζει το ΥΠΑΑΤ περιλαμβάνει:
1. Ψηφιακό γεωχωρικό χάρτη με δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης και τεχνητή νοημοσύνη.
2. Ηλεκτρονική ταυτοποίηση ζωικού κεφαλαίου με «βώλους».
3. Στοχευμένους ελέγχους κινδύνου και διασταυρώσεις στοιχείων με ΑΑΔΕ και Κτηματολόγιο.
4. Διασταυρωτικούς ελέγχους ΑΤΑΚ για την πάταξη των εικονικών μισθωτηρίων.
Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, το σχέδιο συνιστά «τομή που ξεχωρίζει την ήρα από το στάρι» και διασφαλίζει ότι οι ενισχύσεις θα φτάνουν μόνο στους έντιμους παραγωγούς.
Ο ρόλος της ΑΑΔΕ και το μήνυμα στους αγρότες
Ο Διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, επισήμανε ότι «προχωρά με ταχύτητα η ενσωμάτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ» με στόχο «να διασφαλιστεί η συνέχιση της χρηματοδότησης των πραγματικών δικαιούχων». Η διασύνδεση φορολογικών δεδομένων, τιμολογίων γάλακτος και ζωοτροφών με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ θεωρείται κρίσιμη για τη μείωση των εικονικών δικαιούχων και την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του συστήματος.
Από πλευράς αγροτών, επικρατεί αναμονή και ανησυχία. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές έχουν προκαλέσει έλλειψη ρευστότητας, ενώ οι αγρότες ζητούν σαφές χρονοδιάγραμμα και εγγυήσεις ότι τα χρήματα των ενισχύσεων δεν θα χαθούν.
Η επόμενη ημέρα
Η μπάλα πλέον βρίσκεται στο γήπεδο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εάν η αξιολόγηση του «Action Plan 2» είναι θετική, η Ελλάδα θα μπορέσει να ολοκληρώσει τις πληρωμές έως το τέλος του 2025 χωρίς περικοπές. Αν όμως απορριφθεί, το κόστος θα μετακυλιστεί εξ ολοκλήρου στα εθνικά ταμεία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους δικαιούχους.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το ΥΠΑΑΤ δεν έχει περιθώριο άλλων καθυστερήσεων. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι περιμένουν αποτελέσματα — όχι νέες υποσχέσεις.
