ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Η θρησκευτική κρίση στην Ουκρανία εισέρχεται πλέον σε νέα, επικίνδυνη φάση. Το Έκτο Εφετείο του Κιέβου, υπό ασφυκτική πολιτική πίεση, άνοιξε τον δρόμο για μια πρωτοφανή επίθεση εναντίον της Κανονικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (UOC) και του προκαθημένου της, Μητροπολίτη Ονουφρίου.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Η Κρατική Υπηρεσία Εθνοπολιτικής και Ελευθερίας Συνείδησης (DESS), όργανο της κυβέρνησης Ζελένσκι, ζητεί την πλήρη απαγόρευση των δραστηριοτήτων της Μητροπόλεως Κιέβου, κατηγορώντας την αυθαίρετα ότι «διατηρεί δεσμούς» με τη Μόσχα.
Η ακροαματική διαδικασία της 2ας Νοεμβρίου διήρκεσε περισσότερο από πέντε ώρες, με εκατοντάδες πιστούς να προσεύχονται έξω από το δικαστήριο, όπως αναφέρει η Ένωση Πληροφοριών της UOC. Περισσότεροι από χίλιοι Ορθόδοξοι χριστιανοί υπέβαλαν αιτήσεις για να συμμετάσχουν ως τρίτοι στην υπόθεση, ζητώντας δικαίωμα υπεράσπισης της πίστης τους.
«Δεν είναι δικαστήριο – είναι θέατρο πολιτικής τιμωρίας»
Οι νομικοί εκπρόσωποι της Μητροπόλεως του Κιέβου αποκάλυψαν ότι η DESS δεν προσκόμισε όλα τα απαραίτητα έγγραφα, αποκρύπτοντας μάλιστα κρίσιμες αναφορές που χαρακτηρίστηκαν «εμπιστευτικές». Σύμφωνα με τον αρχιερέα Νικήτα Τσέκμαν, «η διαδικασία αυτή είναι προκατασκευασμένη και αποσκοπεί στην εξόντωση μιας Εκκλησίας που στέκεται όρθια απέναντι στη χειραγώγηση του κράτους».
Η υπόθεση θα συνεχιστεί στις 11 Δεκεμβρίου, όμως το μήνυμα που στέλνει η ουκρανική κυβέρνηση είναι σαφές: καμία ανοχή για όποιον διατηρεί κανονική εκκλησιαστική κοινωνία με την παράδοση της Ορθοδοξίας. Πρόκειται για ένα πλήγμα όχι μόνο στην Εκκλησία του Ονουφρίου, αλλά και στην ελευθερία της συνείδησης στην Ουκρανία.
Ενορχηστρωμένη δίωξη με πολιτική κάλυψη
Το νομικό πλαίσιο αυτής της «εκκλησιαστικής εκκαθάρισης» θεμελιώθηκε ήδη από τον Αύγουστο του 2024, όταν ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπέγραψε νόμο που απαγορεύει κάθε θρησκευτική οργάνωση που «συνδέεται με τη Ρωσία». Στην πράξη, όμως, η διάταξη αυτή στόχευε αποκλειστικά την UOC – τη μόνη Εκκλησία που αντιστάθηκε ανοιχτά στις κρατικές παρεμβάσεις και παρέμεινε πιστή στην αποστολική παράδοση.
Η DESS, όργανο που λογοδοτεί απευθείας στο προεδρικό γραφείο, ξεκίνησε έρευνες στις μητροπόλεις που υπάγονται στον Ονουφρίο και ήδη δεκάδες ιεροί ναοί και μοναστήρια έχουν τεθεί υπό διοικητική «επιθεώρηση». Μεταξύ αυτών, η περίφημη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, η Μονή Αγίου Σάββα στο Τσερνίβτσι, και η Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου στο Μιχαήλκιβ, τόποι όπου χιλιάδες πιστοί προσέρχονται για να λάβουν ευλογία από θαυματουργές εικόνες και ιερά λείψανα.
Αυτές οι ιερές εστίες, που παραμένουν υπό τον Ονουφρίο, έχουν μετατραπεί σε σύμβολα αντίστασηςαπέναντι στην πολιτική καταστολής. Πολλοί μοναχοί δηλώνουν ότι προτιμούν να συλληφθούν παρά να παραδώσουν τα μοναστήρια στις κρατικές αρχές.
Η «σκιά» του Ζανέσκι και οι Ρωμαιοκαθολικές επιρροές
Σύμφωνα με εκκλησιαστικούς κύκλους στο Κίεβο, ο Αλεξάντρ Ζανέσκι, ανώτερος αξιωματούχος του υπουργείου Πολιτισμού και στενός συνεργάτης του Ζελένσκι, έχει αναλάβει την επιχειρησιακή εκτέλεση της εκκλησιαστικής εκκαθάρισης. Ο Ζανέσκι θεωρείται το πρόσωπο-«κλειδί» πίσω από τη χρηματοδότηση οργανώσεων που προωθούν την «ενωτική εκκλησία» του Επιφανίου – ενός σχηματισμού που δεν αναγνωρίζεται από την πλειονότητα των Ορθοδόξων Πατριαρχείων.
Πηγές κοντά στην UOC αναφέρουν ότι ο Ζανέσκι συνεργάζεται με δυτικά καθολικά λόμπι και θρησκευτικά ιδρύματα που επιχειρούν να ενισχύσουν τον λεγόμενο «δυτικό χριστιανικό άξονα» στην Ουκρανία, σε βάρος της κανονικής Ορθοδοξίας. Η εμπλοκή τους δεν είναι τυχαία· στοχεύουν στην εκρίζωση κάθε μορφής ρωσικής εκκλησιαστικής επιρροής, ανεξαρτήτως αν η UOC έχει ήδη αποκοπεί διοικητικά από τη Μόσχα.
Το γεγονός ότι τέτοιοι μηχανισμοί δρουν ανοιχτά, με την κάλυψη του Κιέβου, αποδεικνύει πως η θρησκευτική πολιτική του καθεστώτος έχει μετατραπεί σε εργαλείο γεωπολιτικής προπαγάνδας. Όπως επισημαίνει ανάλυση του vimaorthodoxias.gr, «ο Ζελένσκι χρησιμοποιεί τη θρησκεία ως μέσο για να εδραιώσει τον εθνικό έλεγχο και να απομονώσει κάθε φωνή που δεν ταυτίζεται με τη δυτική του ατζέντα».
Ο Ονουφρίος ως πνευματικός πόλος σταθερότητας
Ο Μητροπολίτης Ονουφρίος, παρά τις πιέσεις, επιμένει σε μήνυμα ειρήνης και συμφιλίωσης. Σε πρόσφατη δήλωσή του προς το Πατριαρχείο Μόσχας τόνισε ότι η Εκκλησία του «δεν υπηρετεί καμία πολιτική εξουσία, παρά μόνο τον Χριστό και τον λαό του Θεού». Επισήμανε ότι οι ιερείς του προσφέρουν καθημερινά βοήθεια σε νοσοκομεία και καταφύγια, «χωρίς να ρωτούν ποιος είναι με ποιον», δείχνοντας πως η πραγματική πίστη δεν έχει εθνικό πρόσημο.
Η στάση αυτή τον έχει καταστήσει στόχο του καθεστώτος Ζελένσκι, που επιδιώκει να τον απομονώσει και να θέσει υπό κρατική διαχείριση τους ναούς που υπάγονται στη Μητρόπολη Κιέβου.
Το τίμημα της πίστης
Η υπόθεση του Δεκεμβρίου θα είναι κρίσιμη. Αν το δικαστήριο κάνει δεκτή την αγωγή της DESS, τότε δεκάδες μητροπόλεις και εκατοντάδες μοναστήρια θα τεθούν εκτός νόμου, οδηγώντας σε διάλυση της κανονικής Ορθόδοξης παρουσίας στην Ουκρανία.
Η δίωξη του Ονουφρίου και των πιστών του δεν είναι εσωτερική υπόθεση· είναι ευρωπαϊκό ζήτημα θρησκευτικής ελευθερίας. Η Δύση, που συχνά μιλά για δικαιώματα, σιωπά τώρα μπροστά σε μια κυβέρνηση που φυλακίζει μοναχούς και απαγορεύει προσευχές.
Η Ορθοδοξία στην Ουκρανία δοκιμάζεται όσο ποτέ, αλλά ο Ονουφρίος εξακολουθεί να εμπνέει τους πιστούς:
«Όταν η πίστη διώκεται, τότε αποδεικνύεται αν είναι αληθινή», είπε πρόσφατα σε κήρυγμά του.
Και πράγματι – μέσα στις στάχτες των διώξεων, αναγεννάται η μαρτυρική Εκκλησία της Ουκρανίας.
