Γάζα: Η εύθραυστη εκεχειρία στη Λωρίδα της Γάζας βρίσκεται και πάλι σε κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς, σύμφωνα με τους Times of Israel, τρομοκράτες επιτέθηκαν σε ισραηλινές δυνάμεις κοντά στη Ράφα, οδηγώντας τον ισραηλινό στρατό (IDF) σε άμεση αεροπορική αντίδραση.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το περιστατικό, όπως αναφέρει το ισραηλινό μέσο, φαίνεται να είναι η πιο σοβαρή παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός από τον περασμένο μήνα, προκαλώντας εκ νέου φόβους για πλήρη αναζωπύρωση του πολέμου.
Επίθεση στη Ράφα – “Τρομοκρατική ενέργεια” κατά ισραηλινών δυνάμεων
Σύμφωνα με πληροφορίες των Times of Israel, το επεισόδιο σημειώθηκε το πρωί της Κυριακής στη νότια Γάζα, όταν ένοπλοι φέρονται να εξήλθαν από υπόγεια σήραγγα της Χαμάς και να άνοιξαν πυρ κατά περιπόλου του ισραηλινού στρατού. Ο IDF απάντησε εξαπολύοντας στοχευμένες επιθέσεις με drone και μαχητικά εναντίον στόχων κοντά στη Ράφα, προκαλώντας εκρήξεις που έγιναν αντιληπτές σε ολόκληρη τη συνοριακή ζώνη.
Το BBC News επιβεβαιώνει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις βρίσκονταν σε «κατάσταση πλήρους επιφυλακής», καθώς πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών υποδείκνυαν μετακινήσεις ενόπλων της Χαμάς μέσα σε κατοικημένες περιοχές. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, τουλάχιστον ένας Ισραηλινός στρατιώτης σκοτώθηκε και τρεις τραυματίστηκαν.
Ο εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού δεν προχώρησε σε επίσημο σχόλιο για την έκταση των επιχειρήσεων, ενώ η Ισραηλινή Κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι «οι IDF ενεργούν αποκλειστικά σε καθεστώς αυτοάμυνας για την αποτροπή άμεσων τρομοκρατικών επιθέσεων».
Αντίδραση Χαμάς και διάψευση των αμερικανικών αναφορών
Λίγες ώρες μετά το περιστατικό, η Χαμάς εξέδωσε ανακοίνωση, την οποία επικαλείται το Al Jazeera, όπου κατηγορεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για «παραπληροφόρηση» και «προβοκάτσια» με στόχο την ακύρωση της εκεχειρίας. Το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα υποστήριξε ότι «δεν υπήρξε καμία παραβίαση της συμφωνίας» και πως οι αναφορές περί επίθεσης είναι «προϊόν ψυχολογικού πολέμου».
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ είχε προηγουμένως ανακοινώσει πως διαθέτει «αξιόπιστες πληροφορίες» που δείχνουν ότι η Χαμάς προετοιμάζει «σοβαρή παραβίαση της εκεχειρίας κατά του λαού της Γάζας». Η αμερικανική ανακοίνωση προκάλεσε έντονη αντίδραση σε αραβικά κράτη, καθώς θεωρήθηκε πρόωρη και ελλιπώς τεκμηριωμένη.
Το Reuters αναφέρει ότι «η Ουάσιγκτον εξέφρασε απογοήτευση για τη συνεχιζόμενη στρατιωτική δραστηριότητα στη Γάζα», ενώ επισημαίνει πως οι ισραηλινές επιχειρήσεις “αν και στοχευμένες”, απειλούν τη σταθερότητα των συνομιλιών.
Η διεθνής αντίδραση – Ανησυχία από ΟΗΕ και Ε.Ε.
Η νέα κρίση προκάλεσε συναγερμό και στη Γραμματεία του ΟΗΕ, με τον γενικό γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες να καλεί όλες τις πλευρές να τηρήσουν τη συμφωνία εκεχειρίας που είχε συναφθεί υπό αιγίδα του Κατάρ και της Αιγύπτου. «Κάθε παραβίαση ενδέχεται να οδηγήσει σε γενικευμένη αναζωπύρωση», τόνισε ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε επίσης δήλωση, τονίζοντας ότι «οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια γύρω από τη Ράφα απειλεί την ανθρωπιστική ισορροπία και την ασφάλεια των αμάχων». Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς δεκάδες ευρωπαϊκές ανθρωπιστικές αποστολές εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στα σύνορα Γάζας–Αιγύπτου.
Τι μεταδίδουν τα διεθνή πρακτορεία
Η Associated Press μεταδίδει ότι το επεισόδιο στη Ράφα αποτελεί την τρίτη σοβαρή παραβίαση από τις αρχές Οκτωβρίου, ενώ επικαλείται διπλωματικές πηγές του Καΐρου που κάνουν λόγο για «παρερμηνεία της γραμμής ασφαλείας» από ισραηλινές δυνάμεις.
Το CNN International επισημαίνει πως «οι επιθέσεις έρχονται λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη του ειδικού απεσταλμένου των Ηνωμένων Εθνών στη Γάζα, γεγονός που περιπλέκει την προσπάθεια επανεκκίνησης των συνομιλιών».
Η Deutsche Welle από την πλευρά της σημειώνει ότι «ο κύκλος βίας φαίνεται να συνεχίζεται, με κάθε παραβίαση να υπονομεύει την ελάχιστη εμπιστοσύνη που απομένει ανάμεσα στις δύο πλευρές». Παρόμοια εκτίμηση κάνει και η Le Monde, που γράφει πως «το Ισραήλ επιχειρεί στρατιωτικά με χειρουργική ακρίβεια, αλλά η πολιτική φθορά του πολέμου έχει ήδη ξεκινήσει».
Η κατάσταση στο έδαφος και η ανθρωπιστική κρίση
Η περιοχή της Ράφα παραμένει ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα σημεία της Γάζας, όπου εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι ζουν σε πρόχειρους καταυλισμούς. Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA), οι πρόσφατες επιδρομές έχουν προκαλέσει «εκτεταμένες ζημιές» σε κατοικίες και αποθήκες τροφίμων.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι τα νοσοκομεία της Γάζας λειτουργούν σε οριακό επίπεδο, καθώς οι μετακινήσεις ιατρικού προσωπικού παραμένουν περιορισμένες λόγω στρατιωτικών αποκλεισμών.
Η Αίγυπτος, σύμφωνα με το Egypt Today, επανέλαβε την έκκλησή της για «αυτοσυγκράτηση» και δήλωσε πως «οποιαδήποτε στρατιωτική δράση κοντά στα σύνορα παραβιάζει την ανθρωπιστική συμφωνία του Οκτωβρίου».
Πολιτική ανάλυση: Το τέλος της εκεχειρίας ή παιχνίδι ισχύος;
Αναλυτές εκτιμούν ότι το περιστατικό στη Ράφα δεν είναι μεμονωμένο, αλλά εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική των δύο πλευρών να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους πριν την επανέναρξη των συνομιλιών στη Ντόχα. Ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Ντέιβιντ Κένερ δήλωσε στο Reuters πως «το Ισραήλ δοκιμάζει τα όρια της εκεχειρίας για να αποτρέψει επανασυγκρότηση της Χαμάς».
Από την άλλη, διπλωμάτες του ΟΗΕ επισημαίνουν ότι η Χαμάς προσπαθεί να διατηρήσει την εικόνα του “θύματος” απέναντι στη διεθνή κοινότητα, προβάλλοντας τη θέση ότι η Ουάσιγκτον «νομιμοποιεί τις επιθέσεις του Ισραήλ».
Η εκεχειρία, που είχε επιτευχθεί με τη μεσολάβηση του Κατάρ και της Αιγύπτου, φαίνεται να κλονίζεται επικίνδυνα. Εάν επιβεβαιωθεί ότι η Χαμάς πραγματοποίησε επίθεση εναντίον ισραηλινών στρατιωτών, τότε η απάντηση των IDF θα είναι πιο σκληρή και ενδεχομένως θα σημάνει το τέλος της εύθραυστης ειρήνης στη Γάζα.
Μια εκεχειρία σε τεντωμένο σχοινί
Οι εικόνες από τη Ράφα επιβεβαιώνουν ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή κρέμεται από μια κλωστή. Οι διπλωματικές ισορροπίες δοκιμάζονται, τα διεθνή πρακτορεία μιλούν για «σημείο μηδέν», και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν για νέα κρίση εκτοπισμένων.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό: εάν η Χαμάς και το Ισραήλ δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις της συμφωνίας, η Γάζα κινδυνεύει να ξαναβυθιστεί σε έναν φαύλο κύκλο αίματος και εκδίκησης.
Η διεθνής κοινότητα καλείται να αναλάβει δράση πριν η Ράφα γίνει ξανά το σύμβολο μιας χαμένης ειρήνης.
