ΒΟΥΛΗ– Με φόντο την πρόσφατη απόφαση δικαστηρίου της Αιγύπτου που έθεσε ζητήματα γύρω από την ακίνητη περιουσία της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά, με ένταση το ενδιαφέρον και η ανησυχία για το καθεστώς της ιστορικής Μονής, η οποία θεωρείται ένα από τα αρχαιότερα και ιερότερα μοναστικά ιδρύματα της Ορθοδοξίας.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Στο πλαίσιο της σημερινής συζήτησης στη Βουλή των Ελλήνων για την εξωτερική πολιτική, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε εκτενώς στο θέμα, ανακοινώνοντας ότι υπάρχει “προκαταρκτική, κοινή κατανόηση” ανάμεσα στην ελληνική και την αιγυπτιακή πλευρά για το μέλλον της Μονής. Ωστόσο, η αναφορά αυτή φαίνεται πως δεν αρκεί για να κατευνάσει τις ανησυχίες των εκκλησιαστικών κύκλων, οι οποίοι βλέπουν πίσω από τις γραμμές πιθανές αλλαγές στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των μοναστηριακών εκτάσεων.
Το ζήτημα της ακίνητης περιουσίας και η δικαστική απόφαση
Η Ιερά Μονή του Σινά, που ανήκει διοικητικά στο Αυτόνομο Σιναϊτικό Μοναστικό Κοινόβιο υπό το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, έχει ιστορικά διατηρήσει ειδικό νομικό καθεστώς προστασίας. Ωστόσο, η πρόσφατη απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου προκάλεσε αναστάτωση, καθώς –σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές– αναγνωρίζει περιορισμούς ή αμφισβητήσεις επί της ακίνητης περιουσίας που κατέχει η Μονή στην περιοχή του Σινά.
Έμπειρο στέλεχος του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, μιλώντας στο vimaorthodoxias.gr, εξέφρασε τη βαθιά του ανησυχία:
«Η Μονή του Σινά είναι πνευματικός θησαυρός της Ορθοδοξίας, αλλά και ιστορικό μνημείο της Χριστιανοσύνης. Οποιαδήποτε αλλοίωση του νομικού καθεστώτος ή της περιουσίας της θα συνιστούσε ιστορικό πλήγμα για την Ορθόδοξη παρουσία στην περιοχή και για την ίδια τη χριστιανική κληρονομιά».
Σύμφωνα με πληροφορίες, η δικαστική απόφαση δεν έχει ακόμη τελεσιδικήσει, ωστόσο προκάλεσε έντονη κινητικότητα τόσο στη διπλωματική όσο και στην εκκλησιαστική σκακιέρα. Ήδη ο Έλληνας πρέσβης στο Κάιρο, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
(Περισσότερα για τη στάση της Ελλάδας και τις επίσημες δηλώσεις στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών).
Η θέση Μητσοτάκη και η “κοινή κατανόηση”
Από το βήμα της Βουλής, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι “ο χαρακτήρας της Μονής είναι διασφαλισμένος”, υπογραμμίζοντας πως υπάρχει προκαταρκτική κατανόηση των δύο πλευρών, Ελλάδα και Αίγυπτος, με σκοπό την πλήρη προστασία του μοναστηριακού καθεστώτος.
«Απαγορεύεται οποιαδήποτε μετατροπή της Μονής ή των υπόλοιπων λατρευτικών χώρων και υπάρχει μέριμνα για την παραμονή των μοναχών», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως ο τελικός λόγος ανήκει στην Ιερά Σιναϊτική Αδελφότητα.
Ωστόσο, οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν φαίνεται να καθησυχάζουν όλους. Κύκλοι της Εκκλησίας επισημαίνουν ότι η “κοινή κατανόηση” δεν είναι δεσμευτική συμφωνία και εκφράζουν τον φόβο ότι, χωρίς ρητή κατοχύρωση, ενδέχεται να υπάρξει σταδιακή υπονόμευση της εκκλησιαστικής ιδιοκτησίας.
Η σημασία της Μονής Σινά για την Ορθοδοξία
Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, ιδρυθείσα τον 6ο αιώνα από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό, θεωρείται η αρχαιότερη εν λειτουργία χριστιανική Μονή στον κόσμο και φυλάσσει το Άγιο Λείψανο της Αγίας Αικατερίνης, καθώς και τη Φλεγομένη Βάτο, τόπο θείας αποκάλυψης στον Μωυσή.
Η Μονή υπήρξε ανά τους αιώνες φάρος της ελληνορθόδοξης παράδοσης, κέντρο αντιγραφής χειρογράφων και ιεραποστολής, ενώ οι μοναχοί της Σιναϊτικής Αδελφότητας συντηρούν το καθεστώς ειρηνικής συνύπαρξης με τις τοπικές κοινότητες και τις μουσουλμανικές αρχές.
Το καθεστώς της στηρίζεται σε ειδικά προνόμια που χορηγήθηκαν από τους ίδιους τους Μωαμεθανούς ηγεμόνες τον Μεσαίωνα, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε μεταβολή ζήτημα διεθνούς εκκλησιαστικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος.
(Στοιχεία για το ιστορικό καθεστώς και τις συμφωνίες προστασίας βρίσκονται στον ιστότοπο της UNESCO).
Ο ρόλος του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων
Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, στο οποίο υπάγεται η Μονή, παρακολουθεί με διακριτικότητα αλλά και ανησυχία τις εξελίξεις. Εκκλησιαστικές πηγές αναφέρουν ότι ήδη συντάσσεται εμπιστευτικό υπόμνημα προς το Αιγυπτιακό Υπουργείο Πολιτισμού, προκειμένου να αποσαφηνιστεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς και να αποτραπούν τυχόν μελλοντικές παρεμβάσεις. Το Πατριαρχείου Ιεροσολύμων δεν πρόκειται να το αφήσει μετέωρο το όλο ζήτημα.
Στέλεχος του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων σημειώνει χαρακτηριστικά:
«Δεν αμφισβητούμε την καλή πρόθεση των κυβερνήσεων, αλλά η ιστορία της Μονής μάς έχει διδάξει ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές. Η Μονή του Σινά πρέπει να παραμείνει όπως την παρέλαβαν οι Πατέρες: ελεύθερη, αυτόνομη και προσηλωμένη στην Ορθοδοξία».
Η υπόθεση της Μονής Σινά δεν είναι μόνο διπλωματικό ή νομικό ζήτημα. Είναι υπόθεση πίστης, πολιτισμού και ιστορικής συνέχειας. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες, καθώς αναμένονται διπλωματικές επαφές Αθήνας–Καΐρου και πιθανή ενημέρωση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων για τις νομικές λεπτομέρειες της “κοινής κατανόησης”.
Το vimaorthodoxias.gr θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις γύρω από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, που παραμένει όχι μόνο πνευματικό σύμβολο, αλλά και ζωντανή απόδειξη της διαχρονικής δύναμης της Ορθόδοξης Πίστης.
