ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ: Ο Τσίπρας αποχωρεί… για να επιστρέψει-Η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα από το βουλευτικό αξίωμα δεν σηματοδοτεί αποχώρηση από την πολιτική σκηνή, αλλά μάλλον προαναγγέλλει ένα νέο κεφάλαιο – ή, όπως λένε ειρωνικά οι επικριτές του, ένα «ζεσταμένο φαγητό» με τα ίδια υλικά.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Παρά τη ρητορική περί «κοινωνικής δράσης» και «απελευθέρωσης από μηχανισμούς», πίσω από τις λέξεις διαφαίνεται η πρόθεση του πρώην πρωθυπουργού να ξαναχτίσει πολιτικό φορέα έξω από τα στενά όρια του ΣΥΡΙΖΑ.
Σύμφωνα με πολιτικές πηγές, η νέα του κίνηση δεν θα φέρει τον παραδοσιακό τίτλο «κόμμα», αλλά θα παρουσιαστεί ως «κίνηση πολιτών» με οριζόντια δομή και αναφορές στο «λαϊκό κίνημα». Το σχέδιο περιλαμβάνει τη δημιουργία τοπικών επιτροπών σε μεγάλες πόλεις, πολιτικά εργαστήρια, αλλά και ενεργή παρουσία σε κοινωνικά κινήματα και συνδικαλιστικούς φορείς, με στόχο τη σταδιακή οικοδόμηση ενός νέου πολιτικού υποκειμένου.
Η στρατηγική: ίδιο αφήγημα, νέα ρητορική
Η γραμμή που αναμένεται να ακολουθήσει ο Τσίπρας είναι ουσιαστικά η ίδια που τον ανέδειξε στην εξουσία πριν από μια δεκαετία: αντισυστημική ρητορική, σκληρή κριτική στη «διαφθορά του καθεστώτος», αναφορές στην κοινωνική δικαιοσύνη και υποσχέσεις για «αλλαγή από τα κάτω». Αυτή τη φορά όμως το μήνυμα θα είναι πιο «αντισυστημικό» και πιο μακριά από τις δομές που ο ίδιος κάποτε υπερασπιζόταν.
Πληροφορίες από κύκλους του περιβάλλοντός του αναφέρουν ότι ο Τσίπρας σχεδιάζει να κρατήσει αποστάσεις από τα υπάρχοντα κόμματα της Αριστεράς και να κινηθεί «έξω από τα κομματικά καλούπια», επιδιώκοντας να προσελκύσει απογοητευμένους ψηφοφόρους και από τον κεντροαριστερό χώρο. Ωστόσο, πολλοί πολιτικοί αναλυτές τονίζουν ότι η στρατηγική αυτή θυμίζει επανάληψη παλιών συνταγών, χωρίς να προσφέρει κάτι καινούριο σε ένα πολιτικό σκηνικό που έχει αλλάξει ριζικά από το 2015.
Στόχος: ανασύνταξη και πίεση στην αντιπολίτευση
Πέρα από την προσωπική του επαναφορά, ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να στοχεύει σε κάτι πιο σύνθετο: να αναδιαμορφώσει τον χώρο της αντιπολίτευσης, ασκώντας πίεση στη σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και διεκδικώντας εκ νέου κεντρικό ρόλο στον χώρο. «Αν οι δυνάμεις της δημοκρατικής αντιπολίτευσης δεν μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα, τότε πρέπει να το κάνουμε εμείς», είπε χαρακτηριστικά στην επιστολή παραίτησής του.
Η φράση αυτή, σύμφωνα με πολιτικούς παρατηρητές, αποτελεί ξεκάθαρη αιχμή προς την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και ένδειξη ότι δεν σκοπεύει να σταθεί «ουδέτερος» απέναντι στις εξελίξεις. Κάποιοι δεν αποκλείουν ακόμη και το ενδεχόμενο ενοποίησης προοδευτικών σχηματισμών υπό την ομπρέλα μιας νέας πολιτικής πλατφόρμας, κάτι που θυμίζει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ στα μέσα της δεκαετίας του 2000.
Οι δυσκολίες και το ρίσκο
Ωστόσο, το εγχείρημα δεν είναι χωρίς εμπόδια. Η κοινωνική απήχηση του Τσίπρα έχει μειωθεί αισθητά, ενώ το πολιτικό του κεφάλαιο είναι φθαρμένο από τις επιλογές της διακυβέρνησης 2015–2019: τα μνημόνια που υπέγραψε, οι αυξημένοι φόροι, οι κεφαλαιακοί έλεγχοι και οι αντιφάσεις στην εξωτερική πολιτική παραμένουν βαρίδια που δύσκολα ξεχνά το εκλογικό σώμα.
Επιπλέον, η πολιτική συγκυρία είναι διαφορετική: η κοινωνία δείχνει πλέον μικρότερη ανοχή στον λαϊκισμό και περισσότερη απαίτηση για ρεαλιστικές προτάσεις πολιτικής, ενώ η Βουλή των Ελλήνων και το Υπουργείο Εσωτερικών έχουν μπροστά τους εκλογικές διαδικασίες που δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια για αιφνιδιασμούς.
Τέλος, η προοπτική ενός νέου κόμματος μπορεί να συσπειρώσει εναντίον του παλιούς εσωκομματικούς αντιπάλους και να οδηγήσει σε έναν πόλεμο φθοράς στον χώρο της αντιπολίτευσης, κάτι που θα μπορούσε να τον αφήσει εκτός κεντρικού παιχνιδιού πριν καν προλάβει να «ανασυσταθεί».
Ενα παλιό σενάριο με νέο εξώφυλλο
Η πολιτική επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα δεν είναι βέβαιο ότι θα φέρει νέα δεδομένα· μέχρι στιγμής μοιάζει περισσότερο με ανακύκλωση παλιών ιδεών σε νέο περιτύλιγμα. Το όραμα ενός «κινήματος πολιτών» και η επιστροφή στη «δράση από τα κάτω» είναι ρητορικές που έχουμε ξανακούσει, ενώ το πολιτικό περιβάλλον είναι πλέον πολύ πιο απαιτητικό και λιγότερο δεκτικό σε συνθήματα χωρίς ουσία.
Αν ο πρώην πρωθυπουργός δεν παρουσιάσει συγκεκριμένο σχέδιο και αξιόπιστη στρατηγική, κινδυνεύει να παραμείνει περιθωριακή φωνή σε μια πολιτική σκηνή που κινείται γρήγορα μπροστά. Όπως σημείωσε σε πρόσφατη έκθεσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «οι πολιτικές δυνάμεις που θα κυριαρχήσουν τα επόμενα χρόνια θα είναι εκείνες που θα συνδυάσουν όραμα με ρεαλισμό και κοινωνική ευαισθησία με υπευθυνότητα».
Το στοίχημα για τον Αλέξη Τσίπρα είναι αν θα μπορέσει να ξεπεράσει το παρελθόν του ή αν θα παραμείνει, απλώς, ένα «ζεσταμένο φαγητό» της πολιτικής ζωής.
