Ρεθύμνης Πρόδρομος: Στον απόηχο μιας περιόδου έντασης ανάμεσα στην Πολιτεία, την Εκκλησία της Κρήτης και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με αφορμή την τροπολογία για το «μεταθετό» και τις διεργασίες για πιθανές αλλαγές στον Καταστατικό Χάρτη, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος υψώνει λόγο νηφάλιο αλλά και σαφή μιλώντας στο «Ρέθεμνος» και στον Σταύρο Ρακιντζή
Επιμέλεια – Γιάννης Παπανικολάου, ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Δεν μιλά για ρήξεις ή αντιπαλότητες, αλλά για σεβασμό στους διακριτούς ρόλους και ενότητα ως θεμέλιο της κοινωνικής και εκκλησιαστικής ζωής.
Με ήπιο αλλά σταθερό τόνο, ο κ. Πρόδρομος εκφράζει την απογοήτευσή του για τις κινήσεις της Πολιτείας που, όπως λέει, επιχειρούν να «ερμηνεύσουν» άρθρα του Καταστατικού χωρίς να έχει προηγηθεί διάλογος. Την ίδια στιγμή, αποσαφηνίζει ότι η Εκκλησία της Κρήτης δεν έχει ούτε είχε ποτέ πρόθεση αντιπαράθεσης με το Φανάρι. Αντιθέτως, τονίζει ότι η σχέση της Τοπικής Εκκλησίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι ιστορική, πνευματική και αδιαπραγμάτευτη, και ότι κάθε πρωτοβουλία πρέπει να αναπτύσσεται μέσα σε κλίμα συνεργασίας και καταλλαγής.
Η Εκκλησία της Κρήτης, σημειώνει, είναι μία από τις αρχαιότερες Επαρχιακές Συνόδους της Ορθοδοξίας και λειτουργεί με βάση τον Καταστατικό Χάρτη του 1961, που εξασφαλίζει την ταυτότητα και την αυτονομία της. Ο ίδιος καλεί την Πολιτεία να αποφεύγει τις παρεμβάσεις στα εσωτερικά ζητήματα της Εκκλησίας και τους πιστούς να μην επιτρέψουν να μετατραπεί αυτή η θεσμική συζήτηση σε πεδίο διχασμού.
«Δεν είναι οι καιροί για διχασμούς», λέει. «Είναι καιροί ενότητας, συνεργασίας και υπευθυνότητας – και με το Φανάρι, και με την Πολιτεία, και μεταξύ μας».
ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ:
Ερ.: Πού εντοπίζετε το πρόβλημα με την τροπολογία για το “μεταθετό”;
Απ.: Δεν είναι θέμα φόβου αλλαγών, αλλά σεβασμού στη θεσμική τάξη. Το άρθρο που αφορά το μεταθετό εφαρμόστηκε στο παρελθόν χωρίς ποτέ να χρειαστεί “ερμηνεία” από την Πολιτεία. Με αυτό εξελέγησαν μητροπολίτες όπως ο Κύριλλος Κυπριωτάκης και ο Θεόδωρος Τζεδάκης. Τότε εκδόθηκαν Προεδρικά Διατάγματα και όλα λειτούργησαν κανονικά. Το να επανέρχεται σήμερα η Πολιτεία για να “ερμηνεύσει” κάτι που λειτούργησε επί δεκαετίες, δημιουργεί σκιά στη συνεργασία μας. Με επιστολή που συνυπογράψαμε όλοι οι αρχιερείς προς τον Πρωθυπουργό ζητήσαμε να προηγηθεί διάλογος, όχι να υπάρξουν τετελεσμένα.
Ερ.: Άρα θεωρείτε ότι υπάρχουν πολιτικές παρεμβάσεις στα εκκλησιαστικά;
Απ.: Δεν θέλω να δαιμονοποιήσω την πολιτική. Θέλω όμως να επαναλάβω: οι ρόλοι πρέπει να είναι διακριτοί. Όταν ο καθένας μας παραμένει στα όρια της αποστολής του, όλα κυλούν ειρηνικά. Όταν εισβάλλουμε στα “χωράφια” του άλλου, δημιουργούνται κρίσεις. Και αν έγιναν λάθη, υπάρχει πάντα ο δρόμος της συγγνώμης και της διόρθωσης. Το ζητούμενο δεν είναι να νικήσει ο ένας τον άλλον, αλλά να μην πληγωθεί ο κοινωνικός ιστός.
Ερ.: Έχει πληγεί η σχέση της Εκκλησίας της Κρήτης με το Οικουμενικό Πατριαρχείο;
Απ.: Όχι. Η Εκκλησία της Κρήτης είναι ιστορικά και πνευματικά αναπόσπαστο μέρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η ανακοίνωση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου μάς εξέπληξε και μας στενοχώρησε, γιατί θα θέλαμε να προηγηθεί διάλογος. Όμως αυτό δεν αλλάζει την ουσία: το Πατριαρχείο είναι «κορώνα στο κεφάλι μας». Ο ίδιος ο Παναγιώτατος τιμά τη Μεγαλόνησο και την ονομάζει «πρωτοναυαρχίδα του Οικουμενικού Θρόνου». Δεν υπάρχει ούτε θα υπάρξει αντίθεση. Θέλουμε ειρήνη, καταλλαγή και συνεργασία με τη Μητέρα Εκκλησία.
Ερ.: Τι θα συμβεί αν επιμείνει το Φανάρι στην αλλαγή του Καταστατικού Χάρτη;
Απ.: Η ιστορία έχει δείξει ότι τέτοιες συζητήσεις δεν είναι πρωτόγνωρες. Το 2000 ετοιμάστηκε νέο σχέδιο Καταστατικού Χάρτη που ποτέ δεν προχώρησε. Οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να προκύψει μέσα από συναίνεση και ωριμότητα, με πλήρη σεβασμό στην παράδοση και την ταυτότητά μας. Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός θα επιτρέψει το καλύτερο για την Εκκλησία Του, εφόσον λειτουργήσουμε με ψυχραιμία και αγάπη.
Ερ.: Υπάρχει κίνδυνος για το αυτοδιοίκητο της Εκκλησίας της Κρήτης;
Απ.: Το αυτοδιοίκητο είναι θεσμικά κατοχυρωμένο και προστατευμένο από τον Καταστατικό Χάρτη του 1961. Αυτός διασφαλίζει την ταυτότητά μας. Καμία γενιά Ιεραρχών δεν έχει το δικαίωμα να παραδώσει λιγότερα από όσα παρέλαβε. Εμείς οφείλουμε να το διαφυλάξουμε ακέραιο και ατόφιο.
Ερ.: Ποιο είναι το μήνυμά σας προς την Πολιτεία και το Φανάρι;
Απ.: Προς την Πολιτεία: να επιστρέψουμε στον διάλογο πριν από νομοθετικές πρωτοβουλίες, να σεβαστούμε τις θεσμικές γραμμές και να οικοδομήσουμε εμπιστοσύνη. Προς το Φανάρι: να συνεχίσουμε την κοινή μας πορεία, ως παιδιά προς τη Μητέρα Εκκλησία. Η Εκκλησία της Κρήτης υπήρξε, είναι και θα είναι αναφορά και μαρτυρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Αν υπήρξαν «τραυματισμοί», οφείλουμε να τους επουλώσουμε και να προχωρήσουμε ενωμένοι. Δεν είναι οι καιροί για διχασμούς. Είναι οι καιροί για συμπόρευση, σεβασμό και συνεργασία, ώστε Εκκλησία, Κράτος και κοινωνία να παράγουν καρπούς κοινού καλού.
