ΕΛΛΑΔΑ – ΤΟΥΡΚΙΑ: Η Ελλάδα μπλοκάρει την Τουρκία στο SAFE λόγω του casus belli-Η Αθήνα αποφάσισε να τραβήξει ξεκάθαρη γραμμή απέναντι στην Άγκυρα: όσο η Τουρκία διατηρεί ενεργό το casus belli για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, η Ελλάδα θα μπλοκάρει τη συμμετοχή της στο νέο ευρωπαϊκό εξοπλιστικό εργαλείο SAFE.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το SAFE, όπως έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ, αποτελεί ένα φιλόδοξο πρόγραμμα χρηματοδότησης ύψους έως και 150 δισ. ευρώ, που στοχεύει στην κοινή ευρωπαϊκή παραγωγή οπλικών συστημάτων και στη μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες. Η συμμετοχή στο SAFE προσφέρει πρόσβαση σε κοινοτικούς πόρους και τεχνογνωσία, κάτι που η Άγκυρα επιδιώκει να εκμεταλλευτεί για την ενίσχυση της ήδη αναπτυσσόμενης αμυντικής της βιομηχανίας.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, υπήρξε ξεκάθαρος:
«Κράτη που απειλούν με πόλεμο μέλη της ΕΕ δεν έχουν θέση σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα», τόνισε, υπογραμμίζοντας πως η άρση του casus belli αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε αναβάθμιση στις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Η Άγκυρα βλέπει στο SAFE ευκαιρία για παγκόσμια παρουσία
Από την πλευρά της, η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει τη συμμετοχή της στο SAFE ως «ρεαλιστική ανάγκη» για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάνυποστήριξε ότι «μια αρχιτεκτονική ασφάλειας χωρίς την Τουρκία δεν είναι ρεαλιστική», ενώ ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ κατηγόρησε την Ελλάδα ότι «μεταφέρει διμερείς διαφορές στην ευρωπαϊκή σκηνή».
Η Άγκυρα βλέπει στο SAFE όχι μόνο πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς πόρους, αλλά και ένα μέσο διεθνούς αναγνώρισης της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, η οποία έχει γνωρίσει θεαματική ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Τα τουρκικά drones χρησιμοποιούνται σε πολεμικές επιχειρήσεις από την Ουκρανία έως την Αφρική, ενώ οι εξαγωγές αμυντικού εξοπλισμού της χώρας ξεπερνούν πλέον τα 4 δισ. δολάρια ετησίως.
Η συμμετοχή στο SAFE θα άνοιγε στις τουρκικές εταιρείες νέες αγορές στην Ευρώπη, κάτι που θα ενίσχυε περαιτέρω τον ρόλο της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης. Ωστόσο, η επιμονή της στο casus belli και στις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο.
Η Αθήνα έχει στο πλευρό της Λευκωσία – Ρήγμα στο εσωτερικό της ΕΕ
Η Ελλάδα δεν είναι μόνη σε αυτή τη στάση. Η Κύπρος έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα στηρίξει το ελληνικό βέτο, καθώς και η Λευκωσία θεωρεί αδιανόητη τη συμμετοχή μιας χώρας που κατέχει στρατιωτικά το βόρειο τμήμα του νησιού και συνεχίζει να αμφισβητεί την κυριαρχία της.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico, ο νέος Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τάσσεται υπέρ της τουρκικής συμμετοχής στο SAFE, υποστηρίζοντας πως «η ενσωμάτωση της Τουρκίας στα κοινά αμυντικά προγράμματα θα ενισχύσει τη συνοχή του δυτικού μετώπου». Αυτή η θέση δημιουργεί ένταση εντός της ΕΕ και θέτει δύσκολα διλήμματα σχετικά με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και τον ρόλο της Τουρκίας σε αυτήν.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται διχασμένες. Ορισμένες κατανοούν τις ελληνικές και κυπριακές ενστάσεις, άλλες όμως υπογραμμίζουν ότι η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και στρατηγικά απαραίτητη για την ασφάλεια της περιοχής. Το αποτέλεσμα είναι να διαμορφώνεται ένα σύνθετο σκηνικό, όπου η Αθήνα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην υπεράσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και την ανάγκη για συνοχή στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο.
Τι σημαίνει το «στοπ» της Ελλάδας
Η ελληνική στάση στο SAFE στέλνει σαφές μήνυμα σε Βρυξέλλες και Άγκυρα:
1. Η απειλή πολέμου δεν μπορεί να συνυπάρχει με ευρωπαϊκή συνεργασία.
2. Η Τουρκία δεν μπορεί να επωφελείται από ευρωπαϊκούς πόρους όσο αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα κράτους-μέλους.
3. Η ΕΕ πρέπει να αποφασίσει εάν η στρατηγική της αυτονομία θα στηρίζεται σε κοινές αρχές ή σε γεωπολιτικές σκοπιμότητες.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Αθήνα εξετάζει την προοπτική συντονισμού με Παρίσι και Ρώμη για να διασφαλιστεί ότι το SAFE θα παραμείνει ευρωπαϊκό πρόγραμμα χωρίς εξωτερικές «παραφωνίες». Παράλληλα, συνεχίζει να ενισχύει τις δικές της αμυντικές δυνατότητες μέσω της αγοράς φρεγατών Belharra και της συμμετοχής της σε κοινά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Άμυνας.
Εσωτερικές εξελίξεις: Ο Μελισσανίδης αγοράζει την «Εφ. Συν.»
Στο εσωτερικό της χώρας, η εξαγορά της “Εφημερίδας των Συντακτών” από τον Δημήτρη Μελισσανίδη σχολιάστηκε έντονα από τον γερμανικό Τύπο. Η tageszeitung αναφέρει πως η εφημερίδα, που λειτούργησε ως συνεταιριστικό εγχείρημα για 13 χρόνια, περνά πλέον στον έλεγχο ενός ισχυρού επιχειρηματία, με τη διοίκηση να διαβεβαιώνει ότι η πολιτική της ταυτότητα θα παραμείνει αναλλοίωτη.
Η Ελλάδα θέτει όρια και αλλάζει τον ρόλο της
Η ελληνική απόφαση να μπλοκάρει την τουρκική συμμετοχή στο SAFE δεν είναι μόνο πράξη αντίδρασης· είναι μια στρατηγική τοποθέτηση απέναντι σε μια Άγκυρα που επιχειρεί να αξιοποιήσει την οικονομική και βιομηχανική της δυναμική για να διεκδικήσει περισσότερα στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Αθήνα υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να στηρίζεται σε χώρες που απειλούν μέλη της και επιδιώκει να αναβαθμίσει τον ρόλο της ως πυλώνας σταθερότητας και υπερασπιστής των ευρωπαϊκών αρχών. Σε αυτό το πλαίσιο, η αντιπαράθεση για το SAFE δεν είναι ένα τεχνικό ζήτημα· είναι μια βαθιά πολιτική μάχη για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας και την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
