ΤΡΑΜΠ: Διεθνής ένταση για μια λέξη που κουβαλά ιστορία αιώνων-Κλιμακώνεται η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν με επίκεντρο την ονομασία του Κόλπου
Του Γιάννη Παπανικολάου
Σε νέα φάση έντασης οδηγούνται οι σχέσεις Ουάσινγκτον – Τεχεράνης, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες από δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Associated Press, ο Ντόναλντ Τραμπ σχεδιάζει να ανακοινώσει επισήμως την αλλαγή της ονομασίας του Περσικού Κόλπου σε «Αραβικό Κόλπο» ή «Κόλπο της Αραβίας» κατά την επικείμενη επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα στήριξης στα αραβικά κράτη του Κόλπου και προσθέτει ένταση στην ήδη τεταμένη σχέση της αμερικανικής διοίκησης με το Ιράν, το οποίο θεωρεί οποιαδήποτε απόπειρα αλλαγής της ονομασίας ιστορικά και πολιτικά προσβλητική.
Το γεωπολιτικό βάρος μιας λέξης
Η ονομασία «Περσικός Κόλπος» έχει χρησιμοποιηθεί επίσημα από τον 16ο αιώνα και αναφέρεται σε χιλιάδες χάρτες, συμβάσεις και διεθνή έγγραφα. Ωστόσο, αρκετά αραβικά κράτη, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, πιέζουν εδώ και χρόνια για την υιοθέτηση του όρου «Αραβικός Κόλπος» – κάτι που βρίσκει πλέον απήχηση στην προεδρία Τραμπ.
Το Ιράν από την πλευρά του προειδοποίησε, μέσω ανακοίνωσης του υπουργείου Εξωτερικών, πως τυχόν υιοθέτηση άλλου όρου από τις ΗΠΑ θα θεωρηθεί «άμεση προσβολή της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Περσικής κληρονομιάς».
Google, χάρτες και γεωπολιτικά παιχνίδια
Η σημασία του ονόματος δεν αφορά μόνο τις πολιτικές δηλώσεις αλλά και την ψηφιακή γεωγραφία. Το 2012, η ιρανική κυβέρνηση είχε απειλήσει να μηνύσει τη Google όταν ο τεχνολογικός κολοσσός απέφυγε να αναφέρει οποιοδήποτε όνομα για τον Κόλπο στους χάρτες του. Η ένταση αναζωπυρώθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν με προεδρικό διάταγμα ο Τραμπ απαίτησε την αναγραφή του όρου «κόλπος της Αμερικής» αντί του «κόλπου του Μεξικού» στις ΗΠΑ — απόφαση που οδήγησε σε διπλωματικό ψυχρό κλίμα με το Μεξικό.
Όπως σχολιάζουν διπλωματικοί παρατηρητές, πρόκειται για έναν «πόλεμο ορολογίας» που χρησιμοποιείται ως εργαλείο πολιτικής πίεσης, προκαλώντας αντιδράσεις όχι μόνο στο Ιράν αλλά και σε διεθνή φόρα, όπου η ακριβής χρήση των τοπωνυμίων παίζει καθοριστικό ρόλο.
Σχέδιο Τραμπ με αποδέκτη τον μουσουλμανικό κόσμο
Η ανακοίνωση για τη μετονομασία αναμένεται να γίνει κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στη Σαουδική Αραβία, με την οποία επιχειρεί να ενισχύσει τη στρατηγική του σχέση με το Ριάντ και να ορίσει την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ως την κύρια «πηγή αποσταθεροποίησης» στην περιοχή.
Σύμφωνα με πηγές του vimaorthodoxias.gr που βρίσκονται κοντά σε αμερικανικούς διπλωματικούς κύκλους, η απόφαση δεν αποτελεί απλώς συμβολικό βήμα, αλλά έχει σχεδιαστεί ως μέρος μιας ευρύτερης επικοινωνιακής στρατηγικής που επιδιώκει να απομονώσει το Ιράν από τον αραβικό κόσμο, ενόψει και νέων κυρώσεων.
ΟΗΕ και διεθνής κοινότητα παραμένουν σε «ιστορική» γραμμή
Παρά την προσπάθεια των ΗΠΑ να αλλάξουν τη ρητορική, οι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την παραδοσιακή ονομασία «Persian Gulf». Μάλιστα, η UNESCO έχει χαρακτηρίσει τον όρο «αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής».
Πολλοί ειδικοί προειδοποιούν ότι μια αλλαγή ονομασίας από μεγάλη δύναμη όπως οι ΗΠΑ θα μπορούσε να υπονομεύσει τη σταθερότητα σε μια περιοχή ήδη εύθραυστη από γεωπολιτικές συγκρούσεις και θρησκευτικές διαφορές.
Το όνομα ως εργαλείο ισχύος
Εν κατακλείδι, η πρόθεση του Τραμπ να μετονομάσει τον Περσικό Κόλπο μπορεί να φαίνεται σε πρώτη ανάγνωση ως μια γλωσσική διαφοροποίηση, όμως στην πραγματικότητα συνιστά μια πράξη γεωπολιτικής παρέμβασης. Σε μια εποχή που η ονομασία των πραγμάτων καθορίζει την αλήθεια στην παγκόσμια σκηνή, ακόμη και ένας “κόλπος” μπορεί να γίνει το επόμενο μέτωπο διεθνούς αντιπαράθεσης.
