ΗΠΑ: Η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται να ταράξει εκ νέου τα νερά του παγκόσμιου εμπορίου και ειδικά του τομέα της ηλιακής ενέργειας, ανακοινώνοντας την πρόθεσή της να επιβάλει εξοντωτικούς δασμούς έως και 3.521% σε φωτοβολταϊκά πάνελ που εισάγονται από τέσσερις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας: Καμπότζη, Μαλαισία, Ταϊλάνδη και Βιετνάμ.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η ενέργεια αυτή, που φέρει ξεκάθαρη σφραγίδα της δασμολογικής πολιτικής Τραμπ, έρχεται ως συνέχεια της πιο σκληρής γραμμής των ΗΠΑ απέναντι στην κινεζική επιρροή στις αγορές καθαρής ενέργειας.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ, οι εμπλεκόμενες εταιρείες φέρεται να έλαβαν κρατικές επιδοτήσεις από την Κίνα, σε μια πρακτική που η Υπηρεσία Διεθνούς Εμπορίου (ITA) χαρακτηρίζει ως την «πρώτη παγκόσμια περίπτωση διεθνικών ενισχύσεων».
Η έρευνα ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2024, μετά από καταγγελία αμερικανικής συμμαχίας ηλιακής ενέργειας, σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες στις τέσσερις αυτές χώρες δεν είναι παρά «προκεχωρημένα φυλάκια» κινεζικών κολοσσών. Η επιδότηση, σύμφωνα με την έρευνα, συνιστά αθέμιτο ανταγωνισμό, δεδομένου ότι οι εταιρείες μπορούν να προσφέρουν τα προϊόντα τους σε τιμές πολύ κάτω του κόστους.
Οικονομικός «σεισμός» 12 δισ. δολαρίων
Η επιβολή των δασμών αφορά εισαγόμενα προϊόντα αξίας 12 δισεκ. δολαρίων που μπήκαν στις ΗΠΑ μόνο το 2023. Αν τελικά εγκριθούν από την Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου (ITC), η οποία αναμένεται να αποφανθεί έως τις 2 Ιουνίου, θα προστεθούν στο ήδη υπάρχον δασμολόγιο βάσης 10% και στους επιπλέον «ανταποδοτικούς» δασμούς που τέθηκαν σε αναστολή για 90 ημέρες.
Ενδεικτικά, η μαλαισιανή αγορά θα χτυπηθεί με μέσους δασμούς 34,41%, ενώ η καμποτζιανή αγορά μπορεί να δει δασμούς έως 651,85%, με δύο εταιρείες, τις Hounen Solar και Long PV-Tech, να απειλούνται με το πρωτοφανές ποσοστό του 3.521%. Μια τέτοια κίνηση δεν είναι απλώς τιμωρητική: μπορεί να οδηγήσει σε εμπορικό αποκλεισμό, ουσιαστικά εκτοπίζοντας τα ασιατικά φωτοβολταϊκά από την αμερικανική αγορά.
Αντίκτυπος στην αγορά καθαρής ενέργειας και ευρωπαϊκός προβληματισμός
Το πλήγμα στις τιμές φωτοβολταϊκών θα είναι διπλό: από τη μία, θα περιορίσει την υπερπροσφορά φθηνών πάνελ στις ΗΠΑ, αυξάνοντας το κόστος για εγχώριους καταναλωτές. Από την άλλη, θα επιτρέψει στις αμερικανικές εταιρείες του κλάδου να αναπνεύσουν ανταγωνιστικά, ενισχύοντας την τοπική παραγωγή. Πάντως, η ενεργειακή κοινότητα ανησυχεί ότι η κλιμάκωση μπορεί να εκτροχιάσει τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ για ουδετερότητα άνθρακα έως το 2050, όπως έχει δεσμευτεί ο Λευκός Οίκος μέσω του Ομοσπονδιακού Προγράμματος Ενέργειας.
Αντιδράσεις προκαλεί και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αντιμετωπίζει παρόμοιο ζήτημα εξάρτησης από την ασιατική αγορά. Πηγές αναφέρουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ενέργειας εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής αντίστοιχων δασμών, αν επιβεβαιωθεί ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία πλήττεται από την ίδια πρακτική «ντάμπινγκ». Ήδη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη να αξιολογήσουν το μέγεθος του κινδύνου και τις εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.
Τι σημαίνει για την παγκόσμια «πράσινη» μετάβαση
Ο προστατευτισμός μπορεί να ενισχύσει τις εγχώριες αγορές, όμως δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στη διεθνή συνεργασία για την πράσινη μετάβαση. Αν η εμπορική διαμάχη εξελιχθεί σε παγκόσμια κλιμάκωση δασμών στην καθαρή ενέργεια, το όραμα για προσβάσιμη, φθηνή και πράσινη ηλεκτροπαραγωγή ίσως απομακρυνθεί.
Πέρα από τα γεωοικονομικά, εγείρονται και πολιτικά ερωτήματα: η διακυβέρνηση Τραμπ, ακόμη και πριν την επανεκλογή του, συνεχίζει να καθορίζει το παγκόσμιο εμπορικό δόγμα των ΗΠΑ, δίνοντας έμφαση σε εθνική ασφάλεια, παραγωγική αυτάρκεια και πολιτική επιρροή μέσω δασμών. Το αν αυτή η τακτική φέρει εμπορικά κέρδη ή απλώς οδηγεί σε περαιτέρω κατακερματισμό της παγκόσμιας οικονομίας, θα φανεί τους επόμενους μήνες.
Σε κάθε περίπτωση, οι ΗΠΑ δεν διστάζουν να “πατήσουν το κουμπί” των δασμών και να επαναπροσδιορίσουν την παγκόσμια ηλιακή γεωπολιτική – ακόμη και με 3.521% φόρο στον ήλιο.
