Να μην σκέπτεσαι μόνο την κόλαση, αλλά να σκέπτεσαι και την άπειρη μακροθυμία του Θεού. Αν δεν ανέχεσαι τον πλησίον σου, πώς θα σε ανεχτεί ο Θεός;
Το αίτιο όλων των αγαθών είναι η μακροθυμία∙ αυτή είναι η ρίζα κάθε φιλοσοφίας∙ υπάρχει ως όπλο ακαταμάχητο και πύργος απόρθητος, αντιμετωπίζοντας με ευκολία τα λυπηρά και τα δύσκολα (της ζωής). Και όπως ακριβώς, αν πέσει σπίθα στην άβυσσο, εκείνη δεν θα βλαφτεί καθόλου, αλλά η σπίθα θα σβήσει εύκολα, έτσι και στη μακρόθυμη ψυχή, όποιο απροσδόκητο (γεγονός) και να εμφανιστεί, αυτό εξαφανίζεται εύκολα, ενώ εκείνη παραμένει ατάραχη. Ο μακρόθυμος απολαμβάνει βαθιά γαλήνη, σαν να βρίσκεται καθισμένος σε λιμάνι∙ όπως ακριβώς δεν νικιέται ο βράχος με όποια βλάβη και αν προσπαθήσεις να του προκαλέσεις, ή δεν ταράζεται ο πύργος όποια ύβρη και να του απευθύνεις, ή δεν καταστρέφεται το διαμάντι, με όποια πληγή θελήσεις να του προκαλέσεις.
Καθένας που βρίζεται ή υποφέρει από κάτι φοβερό, να υποφέρει με πραότητα τις βρισιές και να συγκρατεί την οργή του, εφόσον, συγκρατώντας την οργή του, πρόκειται να γίνει μιμητής του Θεού.
Δεν βλέπεις πόσο βλασφημείται ο Θεός κάθε μέρα; Πόσο βρίζεται από απίστους και πιστούς και με τα λόγια και με τα έργα; Και λοιπόν; Μήπως γι’ αυτό ο Θεός έσβησε τον ήλιο; Μήπως ξήρανε την θάλασσα και εξαφάνισε τις πηγές των υδάτων; Μήπως αναστάτωσε τον αέρα; Καθόλου… Αυτό τον Θεό να μιμείσαι και εσύ (δηλαδή να μακροθυμείς). Αυτόν να αντιγράφεις, όσο είναι δυνατόν, στις ανθρώπινες δυνατότητες.
Αν δεν ανέχεσαι τον πλησίον σου, πώς θα σε ανεχτεί ο Θεός; Αν εσύ δεν υποφέρεις αυτόν, που είναι σύνδουλός σου, πως θα υπομείνει εσένα ο Κύριος;
Όπως το πυρακτωμένο σίδηρο, σαν βυθιστεί στον νερό, χάνει τελείως την θερμότητα, έτσι και η οργή, που εκσφενδονίστηκε εναντίον του μακρόθυμου ανθρώπου.
Ο σκοπός του Θεού, που δείχνει μακροθυμία για τους αμαρτωλούς (και ασεβείς ανθρώπους και δεν τους τιμωρεί), είναι διπλός με στόχο την σωτηρία· επιδιώκει την σωτηρία αυτών αφού πρώτα μετανοήσουν και επιφυλάσσει την ευεργεσία για τους απογόνους τους που πρόκειται να ζήσουν ενάρετα. Και για να επαναλάβω το λόγο, ο Θεός μακροθυμεί, ώστε και εκείνος που αμαρτάνει να μετανοήσει, αλλά και να μην αποκλείσει την σωτηρία των τέκνων τους. Γιατί και αν ακόμη αυτός που αμαρτάνει δεν πρόκειται να μετανοήσει, ευσπλαχνίζεται πολλές φορές τη ρίζα, για να φυλάξει τους καρπούς. Πολλές φορές μάλιστα, μεταβάλλει και την ίδια την ρίζα· όταν όμως εκείνη περιπέσει σε πλήρη κακία, ο Θεός αναβάλλει προς ωφέλεια την τιμωρία, περιμένοντας τη σωτηρία εκείνων που μετανοούν· και άκουε πως. Ο πατέρας του Αβραάμ Θάρα ήταν προσκυνητής των ειδώλων, αλλά δεν τιμώρησε εδώ την ασέβεια του και πολύ σωστά. Γιατί, εάν προλάβαινε ο Θεός και έκοβε τη ρίζα, από που θα βλάσταινε ο τόσος μεγάλος καρπός της πίστεως; Τι υπάρχει πιο μοχθηρό από τον Ησαύ; Εάν λοιπόν ήταν πόρνος και αδελφοκτόνος και βέβηλος και μισημένος, γιατί δεν αφανίζεται; Γιατί δεν εξολοθρεύεται; Γιατί δεν δέχεται αμέσως την κατάλληλη τιμωρία; Γιατί; Καλό είναι να πούμε και την αιτία. Εάν εξολοθρευόταν, θα έχανε ο κόσμος μέγιστο καρπό δικαιοσύνης και άκουε ποιόν. «Ο Ησαύ γέννησε τον Ραγουήλ, ο Ραγουήλ τον Ζαρά, ο Ζαρά τον Ιώβ» (Γεν.36) Βλέπεις πόσο μεγάλο άνθος υπομονής θα εξαφανιζόταν, εάν επενέβαινε ο Θεός και τιμωρούσε τη ρίζα; Αν ο Θεός ήταν ταχύς για τιμωρία, δεν θα αποκτούσε η Εκκλησία τον Απόστολο Παύλο, δεν θα κέρδιζε αυτόν τον τέτοιο και τόσο μεγάλο άνδρα. Γι’ αυτό λοιπόν παράβλεπε τις βλασφημίες του, για να μας δείξει τον μετανοούντα. Η μακροθυμία του Θεού έκαμε τον διώκτη κήρυκα· η μακροθυμία του Θεού μετέβαλε τον λύκο σε ποιμένα· η μακροθυμία του Θεού έκαμε τον τελώνη ευαγγελιστή· η μακροθυμία του Θεού ελέησε όλους εμάς, μας μετέβαλε όλους, μας μετέστρεψε όλους… Ο Θεός είναι αγαθός προς όλους, ιδιαίτερα όμως δείχνει τη μακροθυμία του προς εκείνους που αμαρτάνουν.
Για ποιο λόγο ο Θεός επιτρέπει να πλουτίζουν μερικοί; Διότι είναι μακρόθυμος, διότι θέλει να μας επαναφέρει στη μετάνοια, καθότι θα κρίνει μια ημέρα, όλη την οικουμένη. Αν δεν μακροθυμούσε και τιμωρούσε αμέσως όσους πλουτίζουν, τότε δεν θα έδινε την ευκαιρία στον Ζακχαίο να μετανοήσει και τον Ματθαίο να επιστρέψει και να γίνει Απόστολος. Και αν ο Κύριος τιμωρούσε αμέσως, σύμφωνα με τα αμαρτήματα και οδηγούσε στην καταδίκη, πώς θα ήταν δυνατόν να σωθούν ο Απόστολος Παύλος και ο Απόστολος Πέτρος, οι κορυφαίοι διδάσκαλοι της οικουμένης; Γι’ αυτό ο Κύριος ανέχεται και μακροθυμεί, καλώντας όλους σε μετάνοια.
Όσοι δεν χρησιμοποιούν την ευκαιρία της μακροθυμίας του Θεού, που προσφέρεται για μετάνοια, καθιστούν τους εαυτούς τους υπεύθυνους για μεγαλύτερη τιμωρία. Και πολλοί, επειδή δεν τιμωρήθηκαν αμέσως από τον Κύριο, παίρνουν θάρρος και συνεχίζουν άφοβα την αμαρτία. Όμως αυτή η μακροθυμία του Θεού, θα έπρεπε να τους φοβίζει…
Δεν απορείς και δεν θαυμάζεις; Πώς δεν πέφτουν κεραυνοί και πως δεν ανατρέπονται τα πάντα εκ θεμελίων; Αυτά βέβαια που γίνονται είναι άξια κεραυνών και κολάσεως, αλλά ο Θεός είναι μακρόθυμος και πολυεύσπλαχνος και ανέχεται και απομακρύνει την οργή Του, ώστε να σε καλεί σε μετάνοια και σε διόρθωση.
Να μην σκέπτεσαι μόνο την κόλαση, αλλά να σκέπτεσαι και την άπειρη μακροθυμία του Θεού. Διότι πόσες φορές διαπράξαμε τα ίδια κακά και όμως Εκείνος ακόμα μακροθυμεί!… Αυτό δεν πρέπει να μας επαναπαύει, αλλά πρέπει να μας φοβίζει…
