Άγιος Παΐσιος: Οι λογισμοί δείχνουν την πνευματική κατάσταση. Ο καλός λογισμός έχει μεγάλη δύναμη. Αλλοιώνει πνευματικά τον άνθρωπο.
Όσο βοηθάει την ψυχή ένας καλός λογισμός, δεν την βοηθάει καμμία άλλη πνευματική άσκηση, δεν την ανεβάζουν χρόνια ολόκληρα, με αγώνες υπερφυσικούς. Ένας καλός λογισμός ισοδυναμεί με μια πολύωρη αγρυπνία! Έχει μεγάλη δύναμη. Μεγαλύτερη πνευματική δύναμη έχουν οι αγνοί λογισμοί, από κάθε άλλη άσκηση, νηστεία, αγρυπνία κ.λ.π. γι’ αυτούς που αγωνίζονται να φυλάξουν την ψυχική και σωματική τους αγνότητα. Η βάση για όλα είναι ο καθαρός λογισμός. Όλα μπροστά σου, να τα βλέπεις με καθαρό λογισμό. Για παράδειγμα συναντάς μια σεμνή κοπέλα. Να την θεωρείς πρόσωπο κατ’ εικόνα Θεού. Πιο κάτω βλέπεις μια ξεπεσμένη γυναίκα. Να την βλέπεις σαν αδερφή σου, που έπεσε: Να αναστενάξεις και να πεις ένα, «Κύριε ελέησον». Ο λόγος αυτός, θα τρυπήσει την καρδιά της. Έχει δύναμη! Θα την ωφελήσει!
Οι καλοί λογισμοί φέρνουν την πνευματική υγεία. Θυμάστε πως αντιμετώπισαν τον Χριστό οι 2 ληστές που είχαν σταυρωθεί μαζί Του: Και οι 2 έβλεπαν τον Χριστό πάνω στον Σταυρό, τη γη να σείεται, αλλά άλλο λογισμό έβαλε ο ένας και άλλο ο άλλος. Ο ένας σώθηκε και ο άλλος κολάστηκε. Η πρόοδος στην πνευματική ζωή, εξαρτάται από την ποιότητα των λογισμών μας. Οι λογισμοί που δημιουργεί ο περισπασμός, είναι πιο ύπουλοι από τους κακούς, επειδή δεν τους καταλαβαίνουμε για να τους πετάξουμε.
Μου έκανε εντύπωση πως ένας ταπεινός λογισμός κάνει αμέσως την Χάρη του Θεού να ενεργεί. Είχε έρθει στο Καλύβι ένα ξένο γατάκι. Το καημένο, φαίνεται, κάτι είχε φάει που το πείραξε και ζητούσε βοήθεια. Χτυπιόταν από τον πόνο και πεταγόταν σαν το χταπόδι, όταν το χτυπούν… Το λυπόμουν που το έβλεπα σ’ αυτήν την κατάσταση, αλλά δεν μπορούσα να κάνω τίποτε. Το σταύρωνα, το ξανασταύρωνα, τίποτε! «Βρε ταλαίπωρε, λέω τότε στον εαυτό μου, βλέπεις τα χάλια σου; Τόσα χρόνια καλόγερος, ούτε ένα γατί δεν μπορείς να βοηθήσεις!». Μόλις ελεεινολόγησα τον εαυτό μου, εκεί που το γατάκι κόντευε να ψοφήσει, αμέσως συνήλθε.
Οι λογισμοί δείχνουν την πνευματική κατάσταση. Ο καλός λογισμός έχει μεγάλη δύναμη. Αλλοιώνει πνευματικά τον άνθρωπο. Όσο βοηθάει ένας καλός λογισμός, δεν βοηθάει καμμία άλλη άσκηση. Αντίθετα ο κακός λογισμός, τον βασανίζει. Όταν ο άνθρωπος διώχνει τους κακούς λογισμούς και καλλιεργεί τους καλούς, εξαγνίζονται ο νους και η καρδιά του και η Χάρη του Θεού κατοικεί μέσα του και έτσι αχρηστεύονται όλα τα όπλα του διαβόλου.
Ένας που κάνει δουλειά στον εαυτόν του, δεν βλέπει σφάλματα στους άλλους. Ο πνευματικός άνθρωπος τα βλέπει όλα καθαρά, καλά. Στην αρχή αγωνίζεται κανείς να μην κατακρίνει. Στο δεύτερο στάδιο προσπαθεί να φέρει καλό λογισμό έναντι στον λογισμό κατακρίσεως και στο τρίτο στάδιο, τα ερμηνεύει όλα καλά. Μπαίνει η αγάπη και η ταπείνωση. Όταν η ψυχή εξαγνιστεί, τότε όχι μόνο δεν μπαίνει στο κόπο να κάνει δεξιούς λογισμούς, αλλά ούτε καν της έρχονται αριστεροί δηλαδή αυτά που φαίνονται κατακριτέα, αυτή τα βλέπει καλά.
Αν θέλετε να κάνετε δουλειά στον εαυτό σας, να μην εξετάζετε τι κάνουν οι άλλοι γύρω σας, αλλά να φέρνετε καλούς λογισμούς και για τα καλά και για τα άσχημα που βλέπετε στους άλλους. Άσχετα με τι σκοπό κάνει κάτι ο άλλος, εσείς βάλτε έναν καλό λογισμό. Ο καλός λογισμός έχει μέσα αγάπη, αφοπλίζει τον άλλον και τον κάνει να σου φερθεί καλά.
Όποιος κάνει λεπτή εργασία, δικαιολογεί τον άλλον και όχι τον εαυτόν του. Και όσο προχωρεί πνευματικά, τόσο ελευθερώνεται και τόσο αγαπά τον Θεό και τους ανθρώπους. Τότε δεν μπορεί να καταλάβει τι θα πει κακία, γιατί όλο καλούς λογισμούς έχει για τους άλλους (τους δικαιολογεί με την καλή έννοια) και όλο αγνά σκέφτεται και τα βλέπει όλα πνευματικά, άγια. Ωφελείται ακόμη και από τις πτώσεις των συνανθρώπων του, τις οποίες χρησιμοποιεί για γερό φρένο στον εαυτόν του, για να προσέχει να μην εκτροχιαστεί. Αντίθετα, ένας που δεν έχει εξαγνιστεί, σκέφτεται πονηρά και βλέπει όλα τα πράγματα πονηρά. Ακόμη και τα καλά τα μολύνει με την πονηριά του. Δεν ωφελείται ούτε και από τις αρετές των άλλων, γιατί είναι σκοτισμένος από την μαυρίλα του ανθρωποκτόνου, οπότε και αυτές τις ερμηνεύει με το πονηρό του λεξικό. Πάντα είναι στενοχωρημένος και πάντα στενοχωρεί τους συνανθρώπους του με την πνευματική του αυτή μαυρίλα. Αν θέλει να ελευθερωθεί, πρέπει να καταλάβει ότι έχει ανάγκη από εξαγνισμό, για να έρθει και η διαύγεια η πνευματική, η κάθαρση του νου και της καρδιάς.
