ΦΛΩΡΙΝΗΣ ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ: Η παραβολή του άφρονος πλουσίου
Ακούσαμε σήμερα στην Ευαγγελική Περικοπή τον Κύριό μας να λέγει και πάλι μία παραβολή, για την οποία έλαβε αφορμή από το αίτημα ενός ανθρώπου· να πει στον αδελφό του να μοιρασθεί μαζί του την κληρονομιά, δηλαδή, ο αδελφός του να του δώσει το μερίδιό του. Με την ερώτησή του, ποιος τον όρισε να δικάσει η να διαμοιράσει στα δύο αδέλφια, που είναι κατ’ ουσίαν άρνηση, ο Κύριος είπε μία μεγάλη αλήθεια: Να φυλαγόμαστε από κάθε ίχνος πλεονεξίας, γιατί η ζωή του ανθρώπου δεν εξαρτάται από το πόσο μεγάλη περιουσία έχει. Ο Κύριος τονίζει να φυλαγόμαστε «από πάσης πλεονεξίας». Με αυτό καταδεικνύει ότι πλεονέκτης μπορεί να είναι και ένας πτωχός, που επιθυμεί πολλά· όχι μόνον ένας πλούσιος που έχει πολλά. Προέχει να είμαστε απαλλαγμένοι από το πάθος της πλεονεξίας, που φθείρει την ψυχή μας, όσο μικρή και αν είναι.
Τότε, ο Κύριος είπε την παραβολή, που είναι γνωστή ως παραβολή του άφρονος, του ανόητου, πλουσίου. Με αυτήν επισημαίνει τον κίνδυνο και τη φθορά, που προκαλεί η πλεονεξία.
Μία χρονιά τα χωράφια κάποιου πλουσίου ήσαν γόνιμα και έφεραν πλούσιο καρπό. Και όμως, αυτά τα πλούτη, που δεν ήσαν από αδικίες αλλά από την ευλογία του Θεού, δεν έφεραν την ευτυχία στον πλούσιο. Τον ευλόγησε ο Θεός που ανατέλλει τον ήλιό του για όλους τους ανθρώπους και βρέχει και στους καλούς και στους κακούς. Ίσως αυτή η ευλογία να ήταν και ένα κίνητρο για να ελεήσει όσους δεν είχαν. Επιπλέον δεν είχε καμία δικαιολογία για να αποδειχθεί άσπλαχνος. Αντί, λοιπόν, να αισθάνεται ευτυχισμένος και ικανοποιημένος, άρχισε να σκέπτεται μέσα του, να τον απασχολεί πολύ το τι να κάνει, γιατί δεν έχει που να συγκεντρώσει τα περισσότερα γεννήματα. Σκέφθηκε και τελικά αποφάσισε να γκρεμίσει τις αποθήκες που είχε και να φτιάξει πιό ευρύχωρες. Εκεί θα μπορέσει να μαζέψει όλους τους καρπούς του και τα αγαθά του. Βάζει τον εαυτό του σε καινούργιες έγνοιες, ενώ δεν υπολογίζει ότι του χρόνου μπορεί να μη έχει τόσα γεννήματα. Η ανοησία του φθάνει στο σημείο να θεωρεί δικά του τα αγαθά. Λησμονεί ότι η καλλιέργεια των χωραφιών εξαρτάται από τον Θεό. Πόσες φορές, όπως και φέτος, η παραγωγή δεν είναι καλή! Αν υπάρχει ανομβρία, αν επικρατήσει ξηρασία, κινδυνεύουν τα χωράφια να μη αποδώσουν καρπούς.
Με ψυχική, λοιπόν, ευφορία τώρα που ευφόρησαν τα χωράφια, προσδοκά ότι δεν του απομένει τίποτε άλλο, παρά να πει στην ψυχή του για το μέλλον ότι έχει πολλά αγαθά, αποθηκευμένα για πολλά χρόνια· οπότε δεν χρειάζεται να σκοτίζεται. Θα ξεκουράζεται, θα πίνει και θα χαίρεται. Λησμονεί ο ταλαίπωρος ότι η ψυχή δεν είναι κάτι υλικό. Νομίζει ότι είναι δικά του τα αγαθά και φαντάζεται ότι θα ζήσει πολλά χρόνια. Αλλά πρίν ακόμη προφθάσει να πει στην ψυχή του όσα είχε σχεδιάσει, ο Θεός του είπε: “Ανόητε άνθρωπε, αυτήν τη νύκτα ζητούν από σένα την ψυχή σου. Αυτά που ετοίμασες τίνος θα είναι;”. Ο δίκαιος άνθρωπος παραθέτει την ψυχή του στον Θεό. Αντίθετα ο άδικος είναι σαν να χρωστάει και να είναι παραδομένος σε κάποιους εισπράκτορες. Όταν ο Κύριος περάτωσε την παραβολή, είπε τη μεγάλη αλήθεια, ότι αυτό θα συμβεί σε όποιον θησαυρίζει για τον εαυτό του και δεν συγκεντρώνει πλούτη πνευματικά, που ευαρεστείται ο Θεός· δηλαδή, δεν ελεεί, δεν θησαυρίζει εδώ με την ελεημοσύνη, για να λάβει τον τόκο στην αιώνια ζωή. Το κέρδος του πλεονέκτη είναι το άγχος, ο ξαφνικός θάνατος, η απώλεια.
Ο Κύριος, αρνούμενος να ασχοληθεί με κοσμικό πρόβλημα, να γίνει δικαστής η διαμεριστής ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, μας δίδαξε ότι οι κοσμικές ενασχολήσεις, οι διαφορές και συναλλαγές, είναι ξένες προς την Εκκλησία. Η Εκκλησία ενδιαφέρεται για τα προβλήματα του ανθρώπου. Αλλά πρωτίστως τονίζει την ισότητα των ανθρώπων, την αδελφότητα, ότι είμαστε αδέλφια της ίδιας μάνας, της Εκκλησίας. Μέσα σε αυτήν την αδελφότητα όλα τα άλυτα κοινωνικά προβλήματα λύνονται, με κατανόηση και δικαιοσύνη. Η πλεονεξία δεν μας οδηγεί πουθενά αλλού, παρά μόνο στην αποξένωση, στην αγχώδη ζωή, στον παραλογισμό. Είναι μία καθαρή τρέλλα.
Πράγματι η πλεονεξία είναι τρέλλα. Είναι αδιέξοδη, χωρίς λύση. Μόνο προβλήματα μπορεί να δημιουργεί. Μόνο ταλαιπωρεί και βασανίζει τον άνθρωπο. Τον αρρωσταίνει. Ενώ νομίζει ότι παίρνει ένα φάρμακο που θα τον ωφελήσει, αυτό το φάρμακο της πλεονεξίας αυξάνει την αρρώστιά του. Όσο περισσότερα αποκτήσει ο πλεονέκτης, τόσο πιό πολλά θα θέλει να έχει. Κάνει σχέδια, όνειρα, αλλά ξεχνά ότι η ζωή δεν είναι στα χέρια μας. Τώρα που έχει πιό πολλά, τώρα φοβάται πιό πολύ. Η ζωή του κινδυνεύει περισσότερο απ’ ό,τι πρίν. Φοβάται τους κλέφτες, τους απατεώνες που θα τον ξεγελάσουν, τους διαρρήκτες. Έχει χάσει τον ύπνο του και την ησυχία του. Και επιπλέον έχει γίνει καχύποπτος και σκληρός. Όμως η πλεονεξία μόνο καλή δεν είναι και για την κοινωνία. Η πλεονεξία του ανθρώπου τον καθιστά σκληρό, ανάλγητο, αδιάφορο για τον πτωχό και τον ανήμπορο. Ενώ θα μπορούσε να διαθέσει τα περισσεύματά του για όσους τα χρειάζονται, τα κρατά για τον εαυτό του. Οι καρποί του στην πραγματικότητα είναι άκαρποι. Όντως είναι μάστιγα για την κοινωνία. Θεοποιεί τα πλούτη του και γίνεται αχάριστος έναντι του Θεού, ο οποίος του δίνει τα πλούτη. Δικό μου το χρυσάφι και το ασήμι, λέγει ο Θεός. Εμείς είμαστε διαχειριστές όσων μας δίνει. Στην ουσία, όπως λέγει η Γραφή, η πλεονεξία είναι ειδωλολατρία. Λατρεύουμε τον μαμωνά και όχι τον Χριστό. Και επί πλέον δεν υπολογίζουμε ότι τα υλικά αγαθά δεν μας φέρνουν την ευτυχία.
Τα υλικά αγαθά έχουν σχετική αξία. Η αυτάρκεια είναι το πάν. Το κυνήγι του πλούτου δεν έχει τέλος. Κυνηγάμε πράγματα που δεν μπορούμε να φθάσουμε. Η διαμονή μας δεν είναι εδώ. Είναι στον ουρανό. Από τον μαμωνά της αδικίας μπορούμε να κάνουμε φίλους, όπως μας είπε ο Χριστός. Με όσα μας περισσεύουν, μπορούμε να χορτάσουμε τους πεινασμένους, να φροντίσουμε τους ανήμπορους, αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς του Χριστού, που ο κόσμος περιφρονεί. Το δικό μας θησαυροφυλάκιο είναι τα στόματα των πεινασμένων. Εδώ δανείζουμε στον Θεό, τον τόκο τον εισπράττουμε στην αιώνια ζωή. Άς κάνουμε, λοιπόν, οφειλέτη τον Κύριό μας, για να μας ανταποδώσει στη μέλλουσα κρίση. Είναι δίκαιος και μισθαποδότης γίνεται. Τον μισθό μας δεν θα τον χάσουμε. Είναι εκεί στην τράπεζα του ουρανού κατατεθειμένος, όχι άτοκος, αλλά με τόκο πολλαπλάσιο. Αυτόν τον τόκο θα μας δώσει ο δίκαιος Κριτής, ο οποίος ζή και βασιλεύει εις αιώνας αιώνων. Αμήν.
