ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΣ – Την εποχή αυτή, του φθινοπώρου, οι αγρότες αρχίζουν τον νέο κύκλο καλλιέργειας της γης. Όσοι έχουν χωράφια με σιτάρι, οργώνουν και σπέρνουν τα χωράφια τους, για να φυτρώσει το ευλογημένο σιτάρι, που θα μας δώσει τον άρτο, το ψωμί.
Αυτή την περίοδο, διαβάζουμε στην Εκκλησία την παραβολή που είπε ο Χριστός μας, του Σπορέως.
Είπε, δηλαδή, ότι ένας γεωργός πήγε στο χωράφι του για να σπείρει τον σπόρο. Και καθώς έσπερνε, άλλος σπόρος έπεσε στον δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον έφαγαν· άλλος έπεσε στα πετρώδη και ξεράθηκε· άλλος έπεσε ανάμεσα στα αγκάθια, τα οποία τον έπνιξαν. Τέλος, άλλος σπόρος έπεσε στην εύφορη και οργωμένη γη και φύτρωσε και καρποφόρησε πολύ καρπό.
Με την παραβολή αυτή ο Χριστός ήθελε να διδάξει ότι ο λόγος Του είναι ο καλός σπόρος, που έχει ενέργεια και όταν πέσει στην καλή καρδιά του ανθρώπου, βγάζει πολύ καρπό, δηλαδή πολλές αρετές.
Αν όμως πέσει σε ακαλλιέργητες καρδιές, στις οποίες κυριαρχούν οι κακοί λογισμοί, η έλλειψη άσκησης και υπομονής και οι πολλές μέριμνες για τον πλούτο, τότε δεν καρποφορεί, και ο άνθρωπος δεν αποκτά αρετές, ούτε την ανιδιοτελή αγάπη για τον Θεό και τον άνθρωπο.
Έτσι, από την καλλιέργεια της γης αναγόμαστε στην καλλιέργεια της ψυχής μας, της καρδιάς μας.
*
Στις ημέρες μας βλέπουμε ότι η σοδειά της γης δεν κινδυνεύει μόνον από την σκληρότητα του εδάφους και τα αγκάθια, αλλά και από τις πλημμύρες, οι οποίες κατακλύζουν και πνίγουν τα ήδη καλλιεργημένα χωράφια, που ετοιμάζονται για την καρποφορία.
Και μάλιστα από πλημμύρες που οφείλονται στην λεγόμενη κλιματική αλλαγή, δηλαδή στην ανισορροπία της φύσης που προκαλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, ή καλύτερα, από την ανθρώπινη υπερδραστηριότητα και πλεονεξία.
Ο άνθρωπος δεν σεβάστηκε την φύση, την μόλυνε και την βίασε, γι᾽ αυτό και η φύση πληγώθηκε, έχασε την ισορροπία της και προκαλεί φυσικές καταστροφές και στην καλλιεργημένη γη.
Αναγωγικά, παρατηρείται και μια άλλου είδους πλημμύρα, η οποία κατακλύζει τις ψυχές των ανθρώπων.
Πρόκειται για πλημμύρα εικόνων, θεωριών, ιδεών και συνθέτων λογισμών, που παρασέρνουν μαζί τους την λάσπη των παθών της επιθυμίας, τους βράχους των παθών του θυμικού, είτε του θυμού είτε της αθυμίας, και τις μολύνσεις του λογιστικού. Και όλα αυτά καταλήγουν αδίκως και ατάκτως ερριμμένα στα γεώργια των ανθρώπινων ψυχών, μάλιστα των νεανικών.
Ομιλούμε για πλημμυρικά φαινόμενα που κατακλύζουν τις ψυχές και τις καρδιές των ανθρώπων. Φαινόμενα σχετικοποίησης της αλήθειας, προβολής της ματαιότητας, αμνήστευσης των παθών, υπεροχής της εικόνας έναντι του λόγου, «τρολαρίσματος» της λογικής, άρνησης της αιωνιότητας. Και ακόμη, φαινόμενα απιστίας, έλλειψης τιμιότητας και εμπιστοσύνης, καχυποψίας, αφιλίας, αχαριστίας, απόγνωσης, απομόνωσης κ.ο.κ.
Και παρατηρείται το φαινόμενο, παιδιά και νέοι που μεγαλώνουν σε ήρεμα και παραδοσιακά περιβάλλοντα, να δέχονται από τα σύγχρονα κέντρα επιστημονικής παρα-παιδείας μια πλημμυρίδα εντυπώσεων, εικόνων, μηνυμάτων, φαντασιών, ιδεών, εικονικών α-πραγματικοτήτων, σε τέτοιες ποσότητες που δεν μπορούν να αντέξουν τα χωράφια της ψυχής τους και πλημμυρίζουν και καθίστανται άγονα.
Και δεν πλημμυρίζουν και δεν παρασύρονται μόνον ψυχές νέων και παιδιών, αλλά και μεγαλυτέρων, που δεν έχουν θωρακισθεί με την επιστήμη της νήψης και της προσοχής των λογισμών.
Και αυτές οι πνευματικές πλημμύρες οφείλονται στο ότι ο άνθρωπος, εκτός από την φύση του περιβάλλοντος, δεν σέβεται ούτε την δική του φύση, την ανθρώπινη, την σωματική και την ψυχική, αλλά την πληγώνει με αφύσικους τρόπους ζωής. Και η ανθρώπινη φύση πονά και χάνει την φυσική της ισορροπία.
*
Συνεπώς, στην σημερινή εποχή, αν και υπάρχουν σύγχρονοι τρόποι καλλιέργειας της γης, όμως τα ακραία φυσικά φαινόμενα που προκαλούνται λόγω της άλογης χρήσης του φυσικού περιβάλλοντος, καλύπτουν την ήδη καλλιεργημένη γη και την αχρηστεύουν.
Επίσης, αν και φημίζεται η εποχή μας για τους σύγχρονους τρόπους απόκτησης της γνώσης και για σύγχρονες ψυχολογικές συμβουλές, όμως τα ψυχικά πλημμυρικά φαινόμενα που προκαλούνται, λόγω της άλογης χρήσης της διττής φύσης του ανθρώπου, καλύπτουν την καρδιά του ανθρώπου και την αχρηστεύουν.
Η αιτία των φυσικών καταστροφών είναι η άλογη εκμετάλλευση της φύσης από τα πάθη του ανθρώπου. Κυρίως από τα πάθη της πλεονεξίας και της εξουσιομανίας.
Και η αιτία των πνευματικών και ψυχολογικών καταστροφών είναι «η άλογη φιλία προς το σώμα» -φιλαυτία- και η άλογη και εμπαθής χρήση της ανθρώπινης φύσης από τον ίδιο τον άνθρωπο.
Για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών χρειάζεται να γίνονται αντιπλημμυρικά έργα, όμως χρειάζεται και η θεραπεία των παθών μας και η χρήση της φύσης με λιτότητα και εγκράτεια.
Για την αντιμετώπιση των πνευματικών καταστροφών, χρειάζεται μεν η ψυχολογική ισορροπία, κυρίως όμως χρειάζεται η θεραπεία των παθών μας και η έλλογη χρήση της διττής ανθρώπινης φύσης.
Και στις δύο περιπτώσεις, και πάνω απ᾽ όλα, χρειάζεται η γνώση της αλήθειας. Η γνώση της αλήθειας για τον Δημιουργό και για το νόημα της δημιουργίας του κόσμου και του ανθρώπου.
*
Η ανθρώπινη ψυχή είναι το γεώργιο, το οποίο δέχεται τον λόγο του Λόγου του Θεού, του Χριστού, ο οποίος έχει ενέργεια και καρποφορεί τις αρετές· καρποφορεί χαρά, αγάπη, ειρήνη, χρηστότητα, μακροθυμία, αγαθοσύνη, πίστη, πραότητα, εγκράτεια (πρβλ. Γαλ. ε´).
Η ανθρώπινη καρδιά είναι ο αγρός, ο οποίος περιέχει τον θησαυρό, την Χάρη του Αγίου Πνεύματος, για τον οποίον ο άνθρωπος που θα τον ανακαλύψει στο βάθος της καρδιάς του, δίνει όλα όσα έχει και δεν έχει για να κρατήσει τον θησαυρό εκείνο (πρβλ. Ματθ. ιγ´).
Χρειάζεται, βεβαίως, υπομονή, καλλιέργεια, άσκηση, αναζήτηση.
Αλλά και όταν η ψυχή καρποφορήσει, και όταν ανακαλυφθεί στην καρδιά ο θησαυρός εκείνος, χρειάζονται, ιδιαιτέρως σήμερα και ιδιαιτέρως στις νεανικές ψυχές, τα αντιπλημμυρικά έργα, τα αναχώματα εκείνα τα ισχυρά της νήψης, της εγρήγορσης, της υπομονής και της γενναιότητας, για να μη κατακλυσθεί η ψυχή από την πλημμυρίδα των ματαίων, εφήμερων και εμπαθών εντυπώσεων, που με κατακλυσμιαίο ρυθμό, με επιστημονικά μεθοδευμένο τρόπο, επιπίπτουν στις ανθρώπινες αισθήσεις και στην ανθρώπινη φαντασία.
Απαιτείται η έλλογη χρήση της ανθρώπινης φύσης, ψυχής και σώματος.
*
Γέμισε η Πατρίδα μας πλημμυρισμένες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, που σύντομα, ελπίζουμε, θα αποκατασταθούν.
Γέμισε όμως και πλημμυρισμένες ψυχές. Τι θα γίνει με αυτές;
Η νηπτική και ησυχαστική παράδοση μπορεί να μας δώσει τα στιβαρά αναχώματα και τα πνευματικά αντιπλημμυρικά έργα που χρειαζόμαστε για να προστατευτεί ο καρπός που φυτρώνει από τον σπόρο του λόγου του Χριστού, που είναι καρπός αγάπης και αθανασίας, καρπός γνώσης του Θεού.
Οι δε πνευματικές πλημμύρες θα παύσουν, όταν ο άνθρωπος νικήσει τα πάθη της φιλοδοξίας, της φιλαργυρίας και της φιληδονίας, όπως τα απέκρουσε ο Χριστός πριν αρχίσει την κοσμοσωτήρια διδασκαλία Του· όταν ο άνθρωπος παραμένει στα φυσικά του όρια, σώματος και ψυχής· όταν το θυμικό και το επιθυμητικό της ψυχής υποταχθεί στο λογικό και το λογικό αυτεξουσίως ακολουθήσει τον Λόγο του Θεού και Δημιουργό του.
Ας προσευχηθούμε για την πλημμυρισμένη πατρίδα μας.
Ας προσευχηθούμε και για τις πλημμυρισμένες μας ψυχές.
