ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΣ ΚΑΝΤΙΩΤΗΣ: Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι διάστημα 40 ημερών. Όσοι πιστεύουν, αισθάνονται χαρά που έφτασε ο καιρός αυτός. Είνε μία εξαιρετική περίοδος του έτους.
Πιο απλά, Μεγάλη Σαρακοστή είνε μια προθεσμία. Όσοι είνε έμποροι και συναλλάσσονται, καταλαβαίνουν. Είνε προθεσμία, ίσως η τελευταία που μας δίνει ο Μεγαλοδύναμος, για να εξοφλήσουμε τα χρέη μας. Το δε μεγαλύτερο χρέος είνε τα αμαρτήματά μας. Μεγάλη Σαρακοστή προθεσμία για εξόφλησι αμαρτιών.
Τι άλλο είναι η Μεγάλη Σαρακοστή; Είνε αγώνας.
Έφτασε η ώρα, ανοίγει το στάδιο, για να λάβουμε μέρος όλοι σε πνευματικό αγώνα. Όχι να κλωτσάμε μπάλλες, αλλά να πολεμήσουμε τους τρεις μεγάλους εχθρούς μας. Κι αυτοί είνε· ο διεφθαρμένος εαυτός μας, ο κόσμος που μας περιβάλλει με τα θέλγητρα και όλη τη γοητεία του, και ο σατανάς η εωσφόρος. Καλούμεθα λοιπόν να αγωνιστούμε εναντίον αυτών, να νικήσουμε, και νικηταί να φθάσουμε στην Κυριακή των Βαίων, να κρατήσουμε στα χέρια τα βάια, να προσκυνήσουμε το Χριστό και να πούμε κ᾽ εμείς «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου» (Μαρκ. 11,9).
Η Μεγάλη Σαρακοστή τι άλλο είναι; Είνε μια σκάλα με 40 σκαλοπάτια. Το πρώτο σκαλοπάτι είνε αύριο, με την προσευχή της Εκκλησίας μας που λέει «Κύριε, των δυνάμεων μεθ’ ημών γενού…» (Μεγ. Απόδ.), και το τελευταίο σκαλοπάτι είνε το Μέγα Σάββατο που φωνάζουμε «Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γην…» (Ψαλμ. 81,8· Τριώδ. Μ. Σαβ. Εσπ.).
Μεγάλη Σαρακοστή, χαρά των αγγέλων, τραύμα των δαιμόνων, αγαλλίασις των ορθοδόξων. Την περίοδο αυτή έχουμε ιερά χρέη. Απ’ όλα τα χρέη, που πρέπει να εκτελέσουμε, θέλω να υπενθυμίσω στην αγάπη σας ένα, που δυστυχώς το παραμελούμε. Ποιο είν᾽ αυτό; Μεγάλη Σαρακοστή ίσον – τι; ιερά εξομολόγησις.
Ιερά εξομολόγησις, αγαπητοί μου! Καταλαβαίνετε; Πως να σας το εξηγήσω; Αν θέλη κανείς να καταλάβη τι είνε η εξομολόγησις, να πάη στο σπίτι του, να πάρη το συναξάρι -μην κοροιδεύουμε· τα συναξάρια είνε γεμάτα σοφία, στάζουν ουράνιο νάμα- και να διαβάση τον βίο της οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας. Να δήτε εκεί πως εξωμολογήθηκε αυτή η αγία στον Ζωσιμά τον πνευματικό της πατέρα και είπε με δάκρυα όλα τα αμαρτήματα που είχε διαπράξει.
Εξομολόγησις είνε, ν᾽ ανοίξης την καρδιά σου και να πης τα αμαρτήματά σου· να τα πης με ειλικρίνεια, με κατάνυξι, με δάκρυα. Να τα πης με πίστι. Ποια πίστι; Ότι για τη σωτηρία χρειάζονται δύο σταγόνες. Η μία είνε το δάκρυ της μετανοίας· κάθε δάκρυ που πέφτει απ᾽ τα μάτια του αμαρτωλού γίνεται – τι; ένας Ιορδάνης, που πλένει όλα τα αμαρτήματά του, και τα μεγαλύτερα ακόμη. Και η άλλη σταγόνα που λυτρώνει τον αμαρτωλό είνε το αίμα του Χριστού. Όλη η Εκκλησία εκεί στηρίζεται. Όλη η ζωή μας δυό δάκρυα είνε· άμα δεν τα ‘χης αυτά, τα άλλα τι να τα κάνης; Αν πιστεύης στη θυσία – στο αίμα του Χριστού και στη δύναμι της εξομολογήσεως – στο δάκρυ της μετανοίας, να η πραγματική χαρά και ευτυχία.
Να εξομολογηθούμε λοιπόν στον πνευματικό. Οι καλοί πνευματικοί είνε σπάνιοι και για να τους βρης πρέπει να ψάξης. Βρήκες πνευματικό πατέρα σεβάσμιο ν’ ανοίξης την καρδιά σου να πης τα μυστικά σου; Ο πνευματικός είνε ο αντιπρόσωπος του Χριστού, ο οποίος είπε στους αγίους αποστόλους και διά των αποστόλων η φωνή του φτάνει στους σημερινούς κληρικούς και λέει· «Αν τινων αφήτε τας αμαρτίας, αφίενται αυτοίς»· σε όσους δηλαδή συγχωρήσετε εσείς τις αμαρτίες, είνε συγχωρημένες (Ιω. 20,23). Ο πνευματικός δίνει τη συγχώρησι, αλλά η ρίζα της εξομολογήσεως είνε ο ίδιος ο Χριστός.
Μαζί με τη συγχώρησι ο πνευματικός δίνει και συμβουλές – υποδείξεις, και μαζί μ᾽ αυτές δίνει και φάρμακα. Όπως ο γιατρός δίνει στον άρρωστο συνταγή, του λέει τι να κάνη, έτσι κι ο πνευματικός δίνει τα φάρμακά του που λέγονται επιτίμια ή, όπως τα λέει ο λαός, κανόνες. Πήγα, λέει, στον πνευματικό και μου έβαλε κανόνα… Τι θα πη κανόνας; Φάρμακο, συνταγή που πρέπει να εκτελέσης.
Ανάλογα με την ψυχική ασθένεια είνε και τα φάρμακα, οι κανόνες. Έρχεται ένας και λέει· -Παππούλη, έχω πάθος με το πιοτό. Ο πνευματικός του λέει· -Ο κανόνας σου, παιδί μου, είνε να μην ξαναπιάσης ποτήρι· θα κόψης το κρασί, όλα τα οινοπνευματώδη. Έρχεται ο άλλος· -Εγώ, πάτερ, είμαι χαρτοπαίχτης. -Ο κανόνας σου είνε, δε θα ξαναπιάσης τράπουλα. Έρχεται ο άλλος· -Εγώ βλέπω αισχρά έργα. -Ο κανόνας σου είνε να μη ξαναδής· για προσπάθησε έτσι μέχρι το Πάσχα. Ο άλλος λέει· -Εγώ διαβάζω αισχρά περιοδικά. -Ο κανόνας σου είνε, σταμάτα να τα διαβάζης για να σου επιτρέψω να κοινωνήσης· αν είνε αμαρτία να τρως κρέας τη Σαρακοστή και Τετάρτη και Παρασκευή, πιο βαρύ είνε να τρως σάρκες με τα έντυπα αυτά. Ο άλλος λέει· -Εγώ αγαπώ τα λεφτά. Α, εδώ θα μπη άλλος κανόνας· -«Πώλησόν σου τα υπάρχοντα και δος πτωχοίς…» (Ματθ. 19,21), να τα δώσης όλα στους φτωχούς. -Μμ δεν μπορώ… -Ε, τότε τα μισά. -Δεν μπορώ. -Δώσε το εν τέταρτον. -Δεν μπορώ… Α, το ένα δε μπορείς, τ᾽ άλλο δεν μπορείς· πως θα γίνη λοιπόν;
Καθένας θέλει τον κανόνα του. Γι᾽ αυτό ο πνευματικός πρέπει να ᾽νε σοφός, να ξέρη τι φάρμακο θα δώση. Σήμερα τα πράγματα είνε δύσκολα. Εγώ έπαυσα να εξομολογώ. Έρχεται μια γυναίκα που τα χέρια της στάζουν αίμα, σκότωσε άνθρωπο. Ποιόν; Το παιδί της, το σπλάχνο της! Πήγε σε γιατρούς αναξίους κ᾽ έκανε έκτρωσι, ξερρίζωσε μεσ᾽ απ᾽ τα σπλάχνα της το άνθος, το λουλούδι τ᾽ ουρανού. Και ο πνευματικός σκέπτεται· Τι να κάνω με τη γυναίκα αυτή;… Εγώ είμαι αμαρτωλός, υπερβαίνει τη σοφία μου, ξεπερνά την καρδία μου, δε βρίσκω τι να της πω· διαβάζω τα βιβλία, δε βρίσκω κατάλληλο κανόνα γι᾽ αυτό το αμάρτημα· ας πάη αυτή να βρη κανέναν ασκητή απ᾽ το Άγιο Όρος, από ᾽κείνους που γονατίζουν και προσεύχονται, που τρώνε χορτάρια κ᾽ είνε σκελετοί, να της ορίση τι κανόνα να κάνη.
-Βαρειά, θα πήτε, είν᾽ αυτά· πως να τα σηκώσουμε;… Ε, εγώ να σου πω έναν εύκολο κανόνα, που κι αυτόν όμως δεν τον δέχονται. Αν πης σε μια γυναίκα, «Άντε ν᾽ ανοίξης την εκκλησιά και να κάνης 40 λειτουργίες», το κάνει· αν της πης να νηστεύη, να κάνη μετάνοιες, να πηγαίνη πρωί – βράδυ στην εκκλησιά, τα κάνει. Μα αν της πης «-Δε μου λες, είσαι με κανένα μαλωμένη, έχεις έχθρα; τώρα που αρχίζει η σαρακοστή πήγαινε να συγχωρηθήτε», σου απαντά· -Ω, όχι! έχεις τίποτ᾽ άλλο να μου πης, παππούλη; -Δεν έχω. -Όχι, δεν πάω για συγχώρησι. -Κ᾽ εγώ δεν έχω τίποτε άλλο να σου πω· σου λέω, ότι πρέπει να συγχωρηθήτε. Το λέει καθαρά σήμερα το ευαγγέλιο· «Εάν δώσετε συγχώρησι, θα πάρετε συγχώρησι· εάν δεν δώσετε, δεν θα λάβετε συγχώρησι» (βλ. Ματθ. 6,14-15).
-Παπά, λένε, διάβασέ μου μια συγχωρητική ευχή. Κ᾽ εμείς δε ρωτάμε· -Με ποιόν είσαι μαλωμένος; άντε πρώτα να συγχωρηθήτε και μετά να ᾽ρθης να σου διαβάσω την ευχή· γιατί αν είμαστε μεσ᾽ στο μίσος, κοροιδεύουμε το Θεό. Αν πάρης όλα όσα γράφουν τα βιβλία της Εκκλησίας και τα στύψης, στο τέλος τι θα βγη; μία λέξι, αγάπη! Αν δεν έχης αγάπη, τι να τα κάνης τ᾽ άλλα; Το ευαγγέλιο λέει· «Εάν αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών», θ᾽ αφήση και ο Θεός τα δικά σας· εάν δεν συγχωρήσετε εσείς τους άλλους, ούτε «ο πατήρ ο ουράνιος» θα συγχωρήση εσάς (ε.α.).
Το συμπέρασμα ποιο είνε; Έχεις μέσα σου αυτό το φίδι του μίσους; Όχι ένας παπάς, όχι εκατό παπάδες -τι λέω;-, πατριάρχης να σου διαβάση ευχή, τα αμαρτήματά σου είνε ασυγχώρητα. Πρέπει να ζητήσης και να δώσης συγχώρησι με όλη σου την καρδιά. Δεν το κάνεις αυτό; δεν είσαι Χριστιανός!
Αδελφοί μου, ο άγιος Αντώνιος έχει μια προφητεία. -Θα ᾽ρθουν χρόνια κατηραμένα. -Πως θα το καταλάβουμε; -Όταν, λέει, οι άνθρωποι θα βλέπουν κάποιον να κρατάη το Ευαγγέλιο και θα λένε πως τρελλάθηκε, έφτασε το τέλος. Και σήμερα, αν π.χ. στο αεροπλάνο δούν μια κοπέλλα να διαβάζη Ευαγγέλιο, οι πολλοί τι λένε; Δεν είνε καλά στα μυαλά της… Εκεί φτάσαμε.
Ας φύγουμε πιά απ᾽ τη βρωμιά. Γιατί -να το θυμάστε-, θα πέση «σκούπα ηλεκτρική», θα καθαρίση ο Θεός τη βρωμιά οπωσδήποτε, θα την καθαρίση εν πυρί φοβερώ! Προθεσμία μας έδωσε να εξοφλήσουμε χρέη, να σβήσουμε αμαρτήματα. Αυτή τη σαρακοστή ας κάνουμε φτερά αγγελικά να πετάξουμε ψηλά.
† επίσκοπος Αυγουστίνος
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία του Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου Καντιώτου
η οποία έγινε στον ιερό ναό Αγίου Γεωργίου Νεάς Ιωνίας – Αθηνών την 28-2-1960
