ΚΥΠΡΟΣ: Ένα χιλιόμετρο νοτιοδυτικά του Ξυλοφάγου βρίσκεται το εξωκλήσι αφιερωμένο στην Παναγία της Ευαγγελίστριας. Αρχιτεκτονικά αποτελεί ένα απλό οικοδόμημα κτισμένο σε ένα πανέμορφο περιβάλλοντα χώρο συνδυάζοντας το πράσινο με τη θάλασσα. Είναι κτισμένο σε ρυθμό βασιλικής.
Το εξωκλήσι φέρει πλούσια ιστορία και παράδοση. Παλαιότερα στο σημείο υπήρξε κτισμένο ένα μοναστήρι που χρονολογείτο τον 13ο αιώνα και που καταστράφηκε ολοσχερώς από τις επιδρομές των Μαμελούκων Τούρκων το 1426. Προτού όμως οι πειρατές σκοτώσουν τους μοναχούς, αυτοί κατόρθωσαν να γλιτώσουν το Ευαγγέλιο και την εικόνα της Παναγίας της Μεγαλόχαρης μεταφέροντας τα σε μια κοντινή σπηλιά που φέρει την ονομασία Σπήλαιο Παναγίας.
Το σπήλαιο και η εικόνα της Παναγίας ανευρέθηκαν, σύμφωνα με την παράδοση, το 1876, από ένα κάτοικο της περιοχής επονομαζόμενο Χατζιάς, ο οποίος είχε δει όραμα για το που βρισκόταν θαμμένη η εικόνα. Την επομένη μαζί με τον αδελφό του έσκαψαν την σπηλιά, όπου και βρήκαν την εικόνα. Προσπάθησαν να την μεταφέρουν στο χωριό αλλά αυτή δεν κουνιόταν από τη θέση της. Τότε κατάλαβαν ότι η εικόνα θα έπρεπε να παραμείνει εκεί και έτσι αποφάσισαν να κτίσουν στο συγκεκριμένο σημείο ένα εξωκλήσι αφιερωμένο στην Παναγία. Αρχικά το μοναστήρι ονομαζόταν «Παναγία του Συρμάτου», επειδή βρισκόταν σε περιοχή που λέγεται «σύρμα», δηλαδή χώρος από όπου περνούν ορμητικά νερά της βροχής. Αργότερα όμως το νεόκτιστο εξωκλήσι πήρε την ονομασία Παναγία της Ευαγγελίστρας, από την εικόνα της Μεγαλόχαρης. Το εξωκλήσι ανακαινίστηκε ακόμη δυο φορές μία το 1980 και μία το 2013 από δωρεές πιστών.
Το βράχο μέσα στον οποίο βρέθηκε η εικόνα τον μεγάλωσαν και τον επέκτειναν δημιουργώντας ένα είδος σπηλαίου, μέσα στο οποίο τοποθέτησαν διάφορα εικονίσματα. Η πρόσβαση σε αυτό γίνεται από την νότια πλευρά του εξωκλησιού και μέσα από ένα σύντομο μονοπάτι με σκαλοπάτια. Στο μονοπάτι υπάρχουν αποτυπωμένα στα πετρώματα ίχνη από πατούσες ποδιού, όπου σύμφωνα με την τοπική παράδοση ανήκουν στην Παναγία.
Πηγή βίντεο – Facebook: Marios Christofi
