Tου Σεβ. Μητροπολίτου Πατρών κ. Χρυσοστόμου
Εκατό χρόνια συμπληρώνονται εφέτος από τους νικηφόρους και ενδόξους για την Ελλάδα Βαλκανικούς Πολέμους, κατά την διάρκεια των οποίων εφάνη για μια ακόμη φορά ο ηρωισμός των Ελλήνων και το μεγαλείο της Ελληνικής ψυχής.
Δεν θα μπορούσαμε να μη συμπεριλάβωμε στους εφετινούς εορτασμούς για τον Άγιο Απόστολο Ανδρέα, στα «Πρωτοκλήτεια 2013», την αναφορά μας στην αιματοβαμμένη αυτή περίοδο, η οποία εδιπλασίασε την Ελλάδα… και να μη αποτίσωμε φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης στα ηρωικά τέκνα της Πατρίδος μας, τα οποία έσπειραν με τα κόκκαλά τους τα ιερά, τα Ελληνικά βουνά της Μακεδονίας μας, της Ηπείρου μας και άλλων περιοχών, προκειμένου να κυματίση και σ’ αυτά τα εδάφη μας η Γαλανόλευκη και να πνεύση ο άνεμος της ελευθερίας.
Ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος ανάμεσα στους συμμάχους, Ελλάδα, Σερβία, Μαυροβούνιο και Βουλγαρία από την μια μεριά, και την Οθωμανική Αυτοκρατορία από την άλλη, ξεσπά στις 4 Οκτωβρίου 1912. Οι πολεμικές επιχειρήσεις, τόσο στην στεριά όσο και στην θάλασσα, είναι σκληρές και αιματηρές. Ο Ελληνικός στρατός με γενναιότητα, αποφασιστικότητα και αυταπάρνηση μαχόμενος —ως επιτάσσει το ιστορικό του χρέος και ως οι καιροί επιβάλλουν, αλλά και το μέλλον απαιτεί— καταλαμβάνει εδάφη της Μακεδονίας και της Ηπείρου.
Οι Έλληνες ανήμερα του Αγίου Δημητρίου (26 Οκτ. 1912) απελευθερώνουν την Θεσσαλονίκη και εισέρχονται θριαμβευτές στην πόλη του Μεγαλομάρτυρος. Αλλά και η απελευθέρωση των Ιωαννίνων (21 Φεβ. 2013) αποτελεί μέγιστο τρόπαιο και πολύ σημαντικό σταθμό στην όλη πορεία και εξέλιξη των αγώνων κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο:
«Τα πήρανε τα Γιάννενα, μάτια πολλά το λένε.
Μάτια πολλά το λένε, όπου γελούν και κλαίνε».
Παράλληλα ο Ελληνικός στόλος, με απαράμιλλη επίσης γενναιότητα αγωνιζόμενος, κατέλαβε πολλά νησιά του Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου, ενώ στις 2 Νοεμβρίου 1912 απελευθέρωσε το Άγιον Όρος.
Στις 17 Μαίου 1913, με την συμμετοχή των Μεγάλων Δυνάμεων, υπογράφεται στο Λονδίνο συνθήκη μεταξύ των αντιπάλων πλευρών. Ώστόσο, η ρύθμιση των συνόρων ανάμεσα στα Βαλκανικά κράτη δημιούργησε προβλήματα. Έτσι στις 16 Ιουνίου 1913 ξεσπά ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος. Αυτή την φορά η Βουλγαρία είναι αντιμέτωπη με την συμμαχία Ελλάδος και Σερβίας. Τα Ελληνικά στρατεύματα κερδίζουν σημαντικές μάχες και επιτυγχάνουν σημαντικές νίκες και η Βουλγαρία αναγκάζεται να υποχωρήση.
Η οριστική ρύθμιση των συνόρων γίνεται με την Συνθήκη του Βουκουρεστίου, που υπογράφεται στις 28 Ιουλίου 1913, μετά το τέλος του πολέμου. Τα Βαλκανικά κράτη με τους δύο πολέμους κερδίζουν σημαντικά εδάφη και επεκτείνουν τα σύνορά τους. Η Ελλάδα σχεδόν διπλασιάζει την έκτασή της με την προσάρτηση μεγάλου μέρους της Ηπείρου και της Μακεδονίας, καθώς επίσης της Κρήτης και των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου.
Η Ελλάδα το 1907 έχει έκταση 63.211 τετρ.χλμ. και πληθυσμό 2.631.952 κατοίκους.
Το 1913 έχει έκταση 120.308 τετρ. χλμ. και πληθυσμό 4.718.221 (Κων. Σβολόπουλος, «Η Συνθήκη του Βουκουρεστίου», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τομ. ΙΔ’, Αθήνα 1978, σελ. 354).
Η πόλις των Πατρών και η Αχαία ολόκληρη απέστειλαν στην πρώτη γραμμή του πολέμου πολλά από τα παιδιά τους, τα οποία διεκρίθησαν για τον ηρωισμό τους και για το υψηλό αίσθημα ευθύνης έναντι της φιλτάτης πατρίδος. Εξ άλλου με αυτά τα νάματα είχαν γαλουχηθή αυτά τα παιδιά· με τα νάματα της πίστεως στον Θεό και της αγάπης προς την πατρίδα. Όλοι εγνώριζαν κάτι που ίσως σήμερα αγνοούν, όχι μόνο ως στίχους, αλλά και ως νόημα και ως ουσία τα Ελληνόπουλα:
«Μητρός τε και πατρός τε και των άλλων προγόνων απάντων, τιμιώτερον εστίν η Πατρίς και σεμνότερον και αγιώτερον». (Σωκράτης)
Χαρακτηριστικό αυτής της αγάπης για την πατρίδα είναι το γεγονός ότι, και τότε κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους , αλλά και κατά τα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν σκληροί αγώνες για την λευτεριά των σκλαβωμένων εδαφών της πατρίδος, έσπευσαν Ελληνόπουλα που ευρίσκοντο στην ξενητειά, χωρίς να τους υποχρεώση κανείς, παρά μόνο αυτή η αγάπη για την πατρίδα, έσπευσαν λέγω, να επιστρέψουν τάχιστα, σαν να είχαν φτερά στα πόδια τους, προκειμένου να ενταχθούν στις τάξεις του ενδόξου Ελληνικού στρατού για να αγωνισθούν για την ελευθερία της Ελλάδος. Εγνώριζαν ότι ίσως σκοτωθούν, όμως εθεώρησαν υπέρτατο χρέος αυτή την θυσία και την προσφορά του αίματος γι’ αυτή την γη, για την μάνα που τους γέννησε.
Αυτούς σήμερα προβάλλομε ως πρότυπα ζωής, αγώνων και κατορθωμάτων ηρωικών. Γι’ αυτό κάνομε αυτή την γιορτή. Αφ’ ενός μεν για να αποτίσωμε φόρο τιμής στους ήρωές μας, στα Πατρινόπουλα, στα παλληκάρια μας που πολέμησαν και σκοτώθηκαν, ή από τις κακουχίες του πολέμου και τα τραύματα ετελειώθησαν σε κάποιο στρατιωτικό νοσοκομείο, ή γύρισαν στην Πάτρα και στα χωριά τους γενόμενοι δεκτοί με ενθουσιασμό και με τιμές ήρωος —και δικαίως— από την οικογένειά τους και τους συντοπίτες τους.
Αφ’ ετέρου δε για να διδάξωμε στα παιδιά μας την αξία των αγώνων για υψηλά ιδανικά, ώστε να έχουν φρόνημα ζωντανό και αγωνιστικό, να έχουν αγάπη γι’ αυτό τον αιματοποτισμένο τόπο και, αν χρειασθή, να θυσιασθούν ακόμη, προκειμένου να διαφυλάξουν ο,τι παρέλαβαν από τους ηρωικούς και λεοντόκαρδους προγόνους μας. Γιά να μυήσωμε τα παιδιά μας και να τα εμπνεύσωμε, να αγαπούν βαθειά την Ελλάδα και να είναι ασυμβίβαστα με όσους θέλουν μια πατρίδα ταπεινωμένη και σε ξένα συμφέροντα παραδομένη.
Συγκίνηση αισθάνθηκα όταν αναζητώντας μέσω του διαδικτύου ονόματα Πατρινών αγωνιστών στους Βαλκανικούς Πολέμους, διεπίστωσα ότι προέβαλε ενώπιόν μου το όνομα μιάς μεγάλης προσωπικότητος των Πατρών, του αοιδίμου και μακαρίου ανδρός π. Γερβασίου Παρασκευοπούλου. Ομολογώ πως εδάκρυσα.
Προς ανεύρεση και των υπολοίπων Πατρινών αγωνιστών, ηρώων και μαρτύρων των Βαλκανικών Πολέμων αναθέσαμε στον αγαπητό μας κ. Ιωάννη Ανδρουτσόπουλο, ο οποίος πρόθυμος πάντοτε μας βοηθάει σε τέτοια θέματα, να προχωρήση στην έρευνα. Μέσα από ξενύχτια πολλά, αφού δεν επαρκούσε η ημέρα για την εργασία, ανέσυρε εκ της αφανίας πληθύν ονομάτων ευκλεών αγωνιστών εκ της Αποστολικής και κλεινής των Πατρών πόλεως και της Αχαΐας απάσης.
Οι λεπτομέρειες είναι συγκλονιστικές.
Τα ανευρεθέντα στοιχεία αφορούν σε πατρινούς και Αχαιούς αγωνιστές των Βαλκανικών πολέμων.
Η Ιερά Μητρόπολις Πατρών θα ετοιμάση καλαίσθητη έκδοση, ώστε να διασωθούν τα στοιχεία των ως άνω Ηρώων μας, των ενδόξων και τιμημένων παιδιών της Πάτρας και να παραδοθούν στις επόμενες γενεές, ως ιερά πρόσωπα ζωής και θυσίας.
Ευχαριστούμε τον αναδιφήσαντα στις δέλτους της ιστορίας και στα λησμονημένα Αρχεία για να ανασύρη εκ της αφανείας εις το φως, ονόματα και κλέα ανδρών ηρώων.
Γιά να τιμήσωμε όμως, έτι περαιτέρω όλους εκείνους οι οποίοι ευκλεώς αγωνίσθηκαν και ηρωικώς έπεσαν υπέρ πίστεως καίπατρίδος κατά τους Βαλακανικούς Πολέμους για την λευτεριά της Μακεδονίας μας, της Ηπείρου και των άλλων άλλων ελληνικών εδαφών, εκαλέσαμε αδελφούς, οι οποίοι έχουν κλείσει βαθειά στην καρδιά τους τον Χριστό και την Ελλάδα,προκειμένου εκ της αγαπώσης βαθειά την Ελληνορθόδοξη Πατρίδα μας καρδιά τους, να μας μιλήσουν και να μας ξεναγήσουν, ιστορικά και μαρτυρικά σε τόπους αιματοβαμένους και μαζί τους να γονατίσωμε σε μνήματα που κρύβουν κόκκαλα ιερά γενναίων αγωνιστών, παλληκαριών, που άφησαν και μάνα και γυναίκα, μικρά παιδιά και ο,τι άλλο προσφιλές και αγαπημένο για να θυσιασθούν υπέρ της ελευθερίας της Βορείου Ελλάδος.
Καί σας ερωτώ. Αν δεν είναι ο ειδικός γι αυτά τα θέματα, ο Ιεράρχης που φυλάει τα σύνορα, όπως και άλλοι ακρίτες Ιεράρχαι της Ορθοδόξου Πατρίδος μας, αν δεν είναι ειδικός να μιλήση γι αυτά τα θέματα της Καστοριάς ο Ιεράρχης, ο οποίος ποιμαίνει την χώρα και επαρχία του αοιδίμου Γερμανού Καραβαγγέλη, την γη που κατέστη το ιερό κιβώριο του αλησμόνητου παλληκαριού, του μεγάλου ήρωα, του Μακεδονομάχου που έγινε θρύλος, του Παύλου Μελά, τότε ποιός είναι;
Ευχαριστούμε, λοιπόν, τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Καστορίας κ. Σεραφείμ, αδελφό εν Κυρίω ηγαπημένον, ο οποίος με ελληνορθόδοξο φρόνιμα γενναίο, με παρρησία, με ζέση και πύρωμα καρδιάς,ποιμαίνει τον μαρτυρικό και ηρωικό της Καστορίας λαό, δίδοντας καθ’ ημέραν μαρτυρία, πίστεως στον Θεό ως Ορθόδοξος ιεράρχης και αγάπης θυσιαστικής για την πατρίδα ως Έλληνας παπάς και Επίσκοπος.
Επίσης εκαλέσαμε τον γνωστό, τον πολύ αγαπητό και διακεκριμένο πολιτικό επιστήμονα κ. Κωνσταντίνο Χολέβα, ο οποίος πολλάκις έχει, με φλόγα ψυχής, και γράψει και μιλήσει για τον Χριστό και την Πατρίδα μας. Τον άνθρωπο ο οποίος αγωνίζεται για να περάση στις καρδιές των Νεοελλήνων το μήνυμα, ότι χωρίς την αμώμητη και αγία πίστη μας η Ελλάδα χάνεται και χωρίς αυτή την αγάπη για την κάθε σπιθαμή αυτής της γης δεν μπορούμε ούτε στο παρόν να σταθούμε, αλλά ούτε και στο μέλλον να προχωρήσωμε.
Ο κ. Χολέβας είναι γνωστός στην Πάτρα και από άλλες ομιλίες του. Τον ευχαριστούμε για την βοήθεια την οποία μας παράσχει οσάκις τον καλέσωμε και για την σημερινή του ενταύθα παρουσία και ομιλία την οποία θα αναπτύξη.
Αδελφοί μου, μέσα σ’ αυτό τον χώρο του Ανωτάτου αυτού Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος της πόλεώς μας, τον οποίο ευγενώς παραχώρησε ο κ. Πρόεδρος Σωκράτης Καπλάνης, τον οποίο θερμώς ευχαριστούμε, όπως και τα παιδιά που εργάζονται εδώ και εργάστηκαν με σεβασμό και αγάπη για να γίνη αυτός ο εορτασμός, μέσα σ’ αυτό λέγω τον χώρο, μακαρίζομε τους ήρωες μας και εν ενί στόματι και μια καρδία ευχήν αναπέμπομε προς τον πανάγιο Κύριό μας για την ανάπαυση των μακαρίων ψυχών των, διατρανώνοντας άμα την αυστηρά μας προσήλωση και αν χρειασθή μέχρι θυσίας αγάπη στην ομορφότερη γη και χώρα του κόσμου, στην Πατρίδα μας, στην Ελλάδα μας.Απ’ αυτό τον χώρο στέλνομε οι Πατρινοί, Κλήρος και Λαός, το μήνυμα, ότι εδώ είναι Ελλάδα και Ορθοδοξία. Μέχρις εδώ το παραμύθι, που δηλητηρίαζε τόσα χρόνια τα παιδιά μας. Ζητάμε συγγνώμη από τις νεώτερες γενηές, γιατί ανεχτήκαμε αυτή την ύβρη τόσα χρόνια. Όμως είναι καιρός να σηκώσωμε κεφάλι και να πούμε ότι τα ψέματα τελείωσαν. Εδώ αχνίζουν τα αίματα που μυρίζουν Χριστό και λιβάνι. Οι ήρωές μας προχωρούν και μας καλούν να τους ακολουθήσωμε.
Αιωνία τους η μνήμη!
