ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ
1. Το έχουμε πεί πολλές φορές, αδελφοί μου χριστιανοί, ότι το πιο μεγάλο και το πιο σημαντικό από όλα είναι η ΠΙΣΤΗ μας, η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ μας.
Γι᾽ αυτό και στην προσ-ευχή μας καθημερινά πρέπει να λέμε: «Χριστέ μου, στερέωσέ μου την πίστη και την αγάπη μου σε Σένα»! Μόνο αν έχουμε πίστη ορθή και ζούμε αυτή την πίστη στην καθημερινή μας ζωή θα πετύχουμε την σωτηρία μας και θα αγιάσουμε.
Η πίστη μας, αδελφοί μου, δεν είναι ανθρώπινο κατασκεύασμα, αλλά είναι ΘΕΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ. Και την Αποκάλυψη αυτή μας την έφερε ο σαρκωθείς Υιός του Θεού, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.
2. Την πίστη μας αυτή την διατυπώνουν οι άγιοι Πατέρες σε σύντομες προτάσεις που καλούνται ΔΟΓΜΑΤΑ. Και τα ΔΟΓΜΑΤΑ είναι θεόπνευστα, όπως θεόπνευστη είναι και η Αγία Γραφή. Γιατί οι άγιοι Πατέρες διετύπωσαν τα Δόγματα σε Οικουμενικές Συνόδους, όπου ενεργεί το Άγιο Πνεύμα. Το Άγιο Πνεύμα «αρχιτεκτονεί» την Εκκλησία και Αυτό, το Άγιο Πνεύμα, συνεργεί στην έκθεση των «ορθών της πίστεως Δογμάτων» διά την σωτηρία μας.
Ναί! Τα Δόγματα της πίστης μας είναι για την σωτηρία μας. Μας δίνουν την σωστή μέθοδο για να θεραπεύσουμε την ψυχή μας από τα αμαρτωλά πάθη και μας δείχνουν τον σωστό δρόμο για να βρούμε και να ζήσουμε τον Θεό. Η αίρεση δείχνει λανθασμένο δρόμο για τον Θεό, σε πάει σε άλλο θεό, γι᾽ αυτό και την αποκρούουμε και την πολεμούμε. Το «Φιλιόκβε» για παράδειγμα των Καθολικών μας μπερδεύει τον δρόμο μας για τον Θεό. Μας πάει σε ψευδο-θεό και όχι στον αληθινό Θεό της Αγίας Γραφής, σ᾽ Αυτόν που μας αποκάλυψε ο Ιησούς Χριστός.
3. Τα Δόγματα, λοιπόν, της πίστης μας, αδελφοί χριστιανοί, δεν είναι μερικές θεωρητικές αλήθειες, που πρέπει να τις μάθουμε για να «μορφωθούμε», αλλά είναι αλήθειες που ρυθμίζουν την ζωή μας μέσα στην Εκκλησία και την πολιτεία μας ως χριστιανών μέσα στον κόσμο.
Είπα ότι τα Δόγματα της πίστης μας είναι για να τα ζούμε, γιατί η εφαρμογή τους στην ζωή, αυτό μας φέρει την σωτηρία μας. Οι Πατέρες έζησαν τα Δόγματα, όλη η ζωή τους ήταν μια ΟΡΘΟΠΡΑΞΙΑ και γι᾽ αυτό μιλούσαν σωστά για την ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ. Πρώτα οι άγιοι Πατέρες «έπαθαν τα θεία» και από την εμπειρία τους αυτή «έμαθον τα θεία». Γι αυτό και έγιναν όργανα του Αγίου Πνεύματος στην διατύπωση των Δογμάτων της πίστης μας. Και γι᾽ αυτό και ημείς τους δίνουμε απόλυτο εμπιστοσύνη, επειδή όλη τους η ζωή ήταν μία ζωντανή εφαρμογή των αληθειών της πίστης μας, δηλαδή των Ορθοδόξων Δογμάτων. ῞Οπως λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, «ουδέν οι φωστήρες εκείνοι (οι άγιοι Πατέρες) έγραψαν, όπερ πρότερον ουκ εποίησαν και ποιήσαντες ου κατώρθωσαν»!
4. Αφού όμως τα ιερά Δόγματα της πίστης μας είναι η ζωή μας και το βίωμά μας σαν χριστιανών, αυτό σημαίνει ότι και προτού ακόμη να διατυπωθούν τα Δόγματα από Οικουμενικές Συνόδους τα πίστευαν και τα ζούσαν οι χριστιανοί. Το ότι δηλαδή ο Ιησούς Χριστός είναι Θεός όμοιος με τον Θεό Πατέρα το γνώριζαν οι χριστιανοί από την αρχή και δεν το έμαθαν το 325 μ.Χ., τότε που έγινε η Α´ Οικουμενική Σύνοδος και διετύπωσε με σαφήνεια το δόγμα της θεότητας του Ιησού Χριστού. Αυτό έγινε τότε διότι εμφανίστηκε ο αιρετικός Άρειος, που έλεγε το αντίθετο, και έπρεπε λοιπόν να πολεμηθεί η πλάνη του, γιατί έκανε ζημιά. Αλλά και πριν να διατυπωθεί σε Δόγμα η αλήθεια της θεότητας του Χριστού ήταν πιστευτή από τους χριστιανούς, ήταν η ζωή της Εκκλησίας. Έτσι, όταν η Εκκλησία διατυπώνει σε Οικουμενική Σύνοδο ένα Δόγμα, δεν δημιουργεί καινούργια πίστη, αλλά, επειδή το έφεραν έτσι τα πράγματα και οι ανάγκες, γι᾽ αυτό διατυπώνει με σαφήνεια μία αλήθεια της δοθείσης ήδη θείας Αποκαλύψεως. Προσοχή, σ᾽ αυτό που λέγω, Χριστιανοί μου: Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας δεν δημιουργεί καινούργια Δόγματα! Αυτό το κάνουν οι Καθολικοί, οι οποίοι όλο και παράγουν καινούργια δόγματα, όπως το δόγμα τους για το «πρωτείο» του Πάπα και το «αλάθητο» του Πάπα.
5. Όλη η πίστη μας, αδελφοί, όλα, δηλαδή, τα Δόγματα της Ορθόδοξης πίστης μας, βρίσκονται στα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας, σ᾽ αυτά που ακούτε εδώ στην Εκκλησία μας από τον παπά και τον ψάλτη. Όταν, δηλαδή, συναζόμαστε εδώ στην Εκκλησία για να λατρεύσουμε τον Θεό, με αυτά που λέμε από τα λειτουργικά βιβλία, ομολογούμε την πίστη μας. Και βέβαια έτσι πρέπει να γίνεται.
Γιατί, για να γίνει εισακουστή η προσευχή μας στον Θεό, πρέπει να απευθυνθεί στον πραγματικό, τον αληθινό Θεό. Για να μάθετε, λοιπόν, χριστιανοί μου, την ορθόδοξη πίστη, σας συνιστώ να έρχεστε στην Εκκλησία και να προσέχετε τα λόγια και τα ψαλσίματα του ιερέα και του ψάλτου, ξαναλέγω, γιατί αυτά έχουν το «Πιστεύω» μας. Αλλά και στα σπίτια σας να έχετε λειτουργικά βιβλία και να τα διαβάζετε. Οπωσδήποτε όλα τα σπίτια πρέπει να έχουν την Σύνοψη, ή, καλύτερα, τον Συνέκδημο. Και από εκεί να διαβάζετε πρωινές και βραδυνές Προσευχές, να διαβάζετε την Παράκληση της Παναγίας και τους Χαιρετισμούς πάλι στην Παναγία μας. Αυτά τα ιερά υμνολογικά δημιουργήματα είναι των αγίων Πατέρων έργα και τα «πιπίλισαν» στα ευλαβικά τους στόματα αναρίθμητες αγιασμένες ψυχές. Συντάσσουν και σήμερα ιερές Ακολουθίες. Αλλά, όπως φαίνεται, σε πολλές απ᾽ αυτές απουσιάζει παντελώς η Δογματική διδασκαλία της πίστης μας, που την βρίσκουμε άφθονη στα παλαιά Λειτουργικά μας βιβλία. Ακόμη περισσότερο για τα Δόγματα της πίστης μας συνιστώ την Παρακλητική ή Οκτάηχο, γιατί έχει ύμνους του μεγάλου Δογματολόγου της Εκκλησίας μας, του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.
7. Τέλος, το να κατανοήσετε τα Δόγματα της πίστης μας, αδελφοί μου, δεν είναι εύκολο. Γιατί δεν κατανοούνται με την λογική. Όχι ότι είναι «άλογα», αλλά είναι «υπέρλογα». Είναι πάνω από την λογική. Η πίστη μας δεν νοείται με το μυαλό, αλλά γεύεται με την καρδιά· γι᾽ αυτό και λέγεται «πίστη», από το ρήμα «εμπιστεύομαι». Δηλαδή, αγαπώ τον Θεό και παραδίδομαι σ᾽ Αυτόν. Έτσι, κατά ένα μυστικό θεικό τρόπο, όταν ακούμε με αγάπη στον Θεό και με ευλάβεια τα λόγια της θείας λατρείας, η καρδιά μας αρχίζει σιγά-σιγά να αποκτά μία γεύση του Θεού, γλυκαίνεται απ᾽ αυτόν και έρχεται έτσι η γνώση του Θεού. Έρχεται με την Χάρη του Θεού. Και όταν τα Δόγματα της πίστης μας τα εφαρμόζουμε στην ζωή μας, όταν, δηλαδή, ζούμε καθαρά, τότε μας έρχεται μεγαλύτερη Χάρη του Θεού επάνω μας και γευόμαστε και γνωρίζουμε καλύτερα την πίστη μας. Ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος μας λέγει πάλι: «Ει μη πείρα καταλάβοις, γνώναι ταύτα ουκ ισχύεις»! Και ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός μιλώντας για το Δόγμα της Αγίας Τριάδος και θέλοντας να το νοήσουν οι ακροατές του έλεγε σ᾽ αυτούς στο κήρυγμά του: «Είναι και άλλος τρόπος να καταλάβετε διά την παναγίαν Τριάδα. Πως; Να εξομολογηθήτε παστρικά και καλά, να μεταλάβετε τα Άχραντα Μυστήρια με φόβον, με τρόμον και με ευλάβειαν και τότες θα σας φωτίση η Χάρις του παναγίου Πνεύματος να καταλάβετε, διατί με διδασκαλίαν δεν ημπορείτε να καταλάβετε»!
Ας δεχόμαστε, αγαπητοί μου, τα Δόγματα της πίστης μας με καθαρότητα και απλότητα καρδιάς και όχι λογιοκρατικά, όπως το κάνουν οι Δυτικοί, που νομίζουν και πιστεύουν ότι με το ισχυρό τους νού μπορούν να κατανοήσουν τα Δόγματα, όχι μόνον, αλλά και να ανακαλύψουν και να κατασκευάσουν και καινούργια!… ῾Ο δογματολόγος πατέρας της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, μας λέει: «Δεξώμεθα ούν την παράδοσιν της Εκκλησίας εν ευθύτητι καρδίας και μη εν πολλοίς λογισμοίς»!
Με πολλές ευχές, † Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας
