Η ΠΡΩΤΗ ΕΥΡΩΠΑΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΗ
Η λατρεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, τα τελούμενα στους ιερούς Ναούς, όπως και τα σωζόμενα μνημεία του παρελθόντος και του παρόντος-αψευδείς μάρτυρες των γεγονότων-, βοηθούν τον πιστό στην υπέρβαση των τοπικών και χρονικών περιορισμών και στη βίωση της εν Χριστώ ενότητος και της θαυμαστής παρουσίας της Εκκλησίας μέσα στον κόσμο.
Ο συνοδοιπόρος του Παύλου και οικείος των Φιλιππησίων Ευαγγελιστής Λουκάς καταγράφει στο βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων για την πρώτη επίσκεψή τους στους Φιλίππους και το βάπτισμα της πορφυροπώλιδος Λυδίας: ”…
Όταν είδε το όραμα,ζητήσαμε αμέσως να φέρουμε σ’αυτούς το χαρμόσυνο άγγελμα. Αφού λοιπόν ξεκινήσαμε από την Τρωάδα, επλεύσαμεν κατ’ευθείαν εις την Σαμοθράκην, την δε επομένη στη Νεάπολη ( την σημερινή Καβάλα ) και από εκεί εις τους Φιλίππους, η οποία είναι η πρώτη πόλις της περιοχής εκείνης της Μακεδονίας, μια αποικία Ρωμαϊκή, και εμείναμεν εις την πόλιν αυτήν μερικές μέρες.
Την ημέρα του Σαββάτου βγήκαμε έξω από την πόλη σε μέρος κοντά στο ποταμό, όπου νομίζαμε ότι υπήρχε τόπος προσευχής και καθίσαμε και μιλούσαμε στις γυναίκες που είχαν μαζευθεί εκεί. Κάποια γυναίκα, από την πόλη των θυατείρων, ονομαζόμενη Λυδία, η οποία πωλούσε πορφύραν, γυναίκα θεοσεβής, άκουε και ο Κύριος της άνοιξε την καρδιά, για να προσέχει σε όσα έλεγε ο Παύλος.
Όταν βαπτίσθηκε αυτή και οι οικιακοί της μας είπε, ” Εάν με κρίνατε ότι είμαι πιστή στον Κύριο, ελάτε να μείνετε στο σπίτι μου, και μας επίεζε…”(Πραξ16,10-15).Στην πηγαία και ανεπιτήδευτη περιγραφή του πρώτου βαπτίσματος στους Φιλίππους από τον πρωτοκορυφαίο Απόστολο Παύλο εύκολα διακρίνεται η διαδικασία και επισημαίνονται οι βασικές προϋποθέσεις για τη συμμετοχή του νέου πιστού στην καινούργια εν Χριστώ ζωή και την ένταξή του στους κόλπους της Εκκλησίας.
Οι Απόστολοι εκήρυσσαν “Χριστόν εσταυρωμένον” και όσοι από τους ακροατές αποδεχόταν αβίαστα την αποστολική διδασκαλία, ακολουθούσαν την πράξη, που καθορίσθηκε ήδη την ημέρα της Πεντηκοστής. Μετανοούσαν και βαπτιζόταν στο όνομα Ιησού Χριστού, εξασφαλίζοντας έτσι την συγχώρηση των αμαρτιών τους και τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος ( Πραξ. 2,38 ), την δυνατότητα να αναγεννηθούν στη νέα εν Χριστώ ζωή.
Στην όχθη του ποταμού Ζυγάκτη, έξω από τα τείχη των Φιλίππων, η θεοσεβής Λυδία μαζί με άλλες γυναίκες ακούει προσεκτικά την χριστοκεντρική διδασκαλία του Παύλου και με ανοικτή τη φωτισμένη καρδιά της αποδέχεται τη σωτήρια διδασκαλία. Αμέσως καταβαίνει στα τρεχούμενα νερά του νέου Ιορδάνη και βαπτίζεται, μαζί με όλα τα μέλη της οικογενείας της.
Πανηγυρικά και έμπρακτα ομολογεί την πίστη της στο Χριστό και η ομολογία επιβραβεύεται με την αποστολικήν πράξη της βαπτίσεως και της επιθέσεως των χειρών επάνω στους βαπτισθέντες για να μεταδοθούν οι δωρεές του Αγίου Πνεύματος και να ξεκινήσει η εφαρμογή στο βίο τους όλων εκείνων που είναι αληθινά, σεμνά, δίκαια, αγνά, αγαπητά και η επιδίωξη οποιασδήποτε αρετής και οποιουδήποτε επαίνου ( Φιλ. 4,8 ).
Η μετάβαση όλων στο σπίτι της Λυδίας επισφράγισε το πασχάλιο μυστήριο του Χριστού, την ολοκλήρωση της πνευματικής αισθήσεως της ευλογημένης εκείνης μέρας, κατά την οποία στο σώμα της Εκκλησίας εντάχθηκε με το βάπτισμα η πρώτη Ευρωπαία Χριστιανή των Φιλίππων.
ΤΟ ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟ
Η Εκκλησία μας τιμά την Λυδία ως Αγία και Ισαπόστολο και εορτάζει την μνήμη της κάθε χρόνο στις 20 Μαΐου. Στον ιερό τόπο της βαπτίσεως της ύψωσε ναό-Βαπτιστήριο, όπως και στην παρακείμενη όχθη του ποταμού Ζυγάκτη καθιέρωσε υπαίθριο Βαπτιστήριο, όμοιο με εκείνα που σώζονται στις παλαιοχριστιανικές Βασιλικές των Φιλίππων.
Τα νέα κτίσματα δεν θυμίζουν απλά τα περασμένα γεγονότα και δεν προκαλούν ρηχά τη ρομαντική διάθεση των σημερινών χριστιανών. Μαρτυρούν τις αποστολικές ρίζες της πίστεώς μας, βεβαιώνουν τη σταθερή και αναλλοίωτη λατρευτική πράξη της Εκκλησίας μας, δια της οποίας δοξάζεται ο Ιησούς Χριστός, που είναι ο ίδιος χθες και σήμερα και αιωνίως ( Εβρ. 13,8 ).
Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και κάθε επισημότητα εορτάζται κάθε χρόνο η επέτειος μνήμη της Αγίας ενδόξου και ισαποστόλου Λυδίας της Φιλιππησίας. Στον Αποστολοδιάβατο και ευλογημένο από τον Θεό τόπο των Φιλίππων, στον ειδικά διαμορφωμένο Ναό-Βαπτιστήριο και στο υπαίθριο Βαπτιστήριο Κλήρος και Λαός της Μητροπόλεως Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου με πρώτο τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη κ. ΠΡΟΚΟΠΙΟ συμμετέχουν στις προγραμματισμένες πανηγυρικές λατρευτικές εκδηλώσεις. Στιγμιότυπα από αυτές παρουσιάζονται στις Φωτογραφίες.
Ο ΝΑΟΣ ΒΑΠΤΙΣΤΗΡΙΟ
Για το σχεδιασμό και την ανέγερση του μνημειώδους σύγχρονου ναού-Βαπτιστηρίου της ισαποστόλου Αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας, έγραφε το περιοδικό ” Φως ” της Ιεράς Μητροπόλεως Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου ( τ.4ος, τεύχος 42, Ιούνιος-Ιούλιος 1972, σελ. ΙΙΙ ), που εξέδιδε ο τότε Μητροπολίτης Αλέξανδρος, ο οποίος είχε και την ευτυχή έμπνευση της ίδρυσής του. ” Στον Ζυγάκτη ποταμό, δυτικώς των αρχαίων Φιλίππων, αρχίζει η ανέγερση του Βαπτιστηρίου της Αγίας Λυδίας, της πρώτης Ελληνίδος και Ευρωπαίας που βαπτίσθηκε από τον Απόστολο Παύλο, όταν έφθασε στην περιοχήν μας, το πρώτο σκαλοπάτι της Ευρωπαϊκής μας Ηπείρου για τη διάδοση του Χριστιανισμού.
Ο αρχιτέκτων-μηχανικός κ. Χρήστος Μπάτσης ανέλαβε την εκτέλεση του έργου κατόπιν του διενεργηθέντος πανελληνίου διαγωνισμού, βάσει των αρχιτεκτονικών σχεδίων του Υφηγητού του Μετσοβείου Πολυτεχνείου κ. Ιω. Κουμανούδη. Το Βαπτιστήριο, μοναδικό στο είδος του στη χώρα μας, θα καλύψει έκτασιν 28.000 τετραγωνικών μέτρων, θα διαθέτει πάρκιγκ, οδούς προσπελάσεως με αναπαυτήρια δια τους επισκέπτας. Το ύψος της δαπάνης του όλου έργου θα ανέλθει εις το ποσόν των πέντε εκατομμυρίων δραχμών. Οι αρχαίοι χριστιανοί βαπτίζονταν γενικώς σε υπαίθριους χώρους και κυρίως όπου υπήρχε νερό, δηλ. σε ποταμούς, λίμνες ή άλλες φυσικές δεξαμενές.
Τα Βαπτιστήρια διαιρούνταν σε προαύλιον και εσώτερο οίκο. Στο εξώτερο οίκο τελούνταν τα προκαταρκτικά του Βαπτίσματος, η σύνταξη μετά του Χριστού, η κατήχηση και η ομολογία της πίστεως, στον δε εσώτερο ή το φωτιστήριο, το οποίο κατ’αναλογία προς το Άγιον Βήμα καλούταν Άγια των Αγίων, οι φωτιζόμενοι βαπτίζονταν εντός της κολυμβήθρας ήτοι βαθειάς λεκάνης σταυροειδούς σχήματος στην οποία κατήρχοντο με βαθμίδας. Το Βαπτιστήριο της Λυδίας θα είναι ακριβώς όπως τα περιγραφόμενα με πυλώνας, αποδυτήρια ανδρών και γυναικών, Κολυμβήθρα και γενικά όπως μας είπε ο κ. Μπάτσης με τα πολύ επιτυχή αρχιτεκτονικά σχέδια του κ. Κουμανούδη, το έργο θα είναι αριστουργηματικό “.
Το έργο αποπερατώθηκε το 1974 και παραδόθηκε στο τέλος του ίδιου έτους. Από τοτε αποτελεί πόλον έλξεως των χριστιανών όλου του κόσμου, προσκύνημα των απογόνων των Φιλιππησίων, ιερό χώρο προσευχής και καθαγιασμένο από τους Αποστόλους τόπο λατρείας. Ακριβώς τις λατρευτικές και ποιμαντικές ανάγκες της τοπικής και καθολικής Εκκλησίας εξυπηρετεί, συνδεόμενο και τοπικά με τα πρώτα χριστιανικά μνημεία των παρακείμενων Φιλίππων.
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Τὸν Θεὸν σεβόμενη διανοίας εὐθύτητι, τὸ τῆς χάριτος φέγγος διὰ Παύλου εἴσδεδεξαι, καὶ πρώτη ἐν Φιλίπποις τῷ Χριστῷ, ἔπιστευσας θεόφρον πανοικεῖ, διὰ τοῦτο σὲ τιμῶμεν ἀσματικῶς, Λυδία Φιλιππησία. Δόξα τῷ εὔδοκησαντι ἐν σοῖ, δόξα τῷ σὲ καταυγάσαντι, δόξα τῷ χορηγούντι διὰ σοῦ, ἠμὶν τὰ κρείττονα.
