Τους συμβολισμούς σχετικά με την αποστολήτων μαθητών του Χριστού. Πέτρου και Ιωάννη, προκειμένου να ετοιμάσουν το τελευταίον Του επί της γης Πάσχα, ανέλυσε μεταξύ άλλων στον χαιρετισμό του ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος κατά την Παρουσίασιν του Συγγράμματος του Μητροπολίτου Προικοννήσου κ. Ιωσήφ υπό τον τίτλον “Κεράμιον Ύδατος” στο Σισμανόγλειον Μέγαρον, στις 8 Δεκεμβρίου.
Ακολουθεί ολόκληρος ο χαιρετισμός:
Ιερώτατοι αδελφοί άγιοι Αρχιερείς,
Ιερώτατε αδελφέ άγιε Προικοννήσου κύριε Ιωσήφ,
Εξοχώτατε κύριε Πρέσβυ,
Γενικέ Πρόξενε της Ελλάδος ενταύθα,
Τέκνα εν Κυρίω αγαπητά,
Ασφαλώς η παρουσίασις ενός έργου απαιτεί πολλήν μελέτην των συνθηκών υπό τας οποίας εγράφη, αλλ᾿ ιδιαιτέρως εμβάθυνσιν εις το περιεχόμενον αυτού, ώστε να είναι παρουσίασις όχι μόνον μιάς εκδόσεως, αλλά κυρίως και πρωτίστως του μηνύματος, το οποίον επιχειρείται να δοθή διά του συγκεκριμένου έργου.
Εις την παρουσίασιν του συγγράμματος της υμετέρας αγαπητής Ιερότητος, αδελφέ άγιε Προικοννήσου κύριε Ιωσήφ, υπό τον χαρακτηριστικόν τίτλον «Κεράμιον ύδατος», ήδη προέβησαν από της εαυτού έκαστος πλευράς ο Ιερώτατος Μητροπολίτης Προύσης κύριος Ελπιδόφορος και ο αγαπητός Πρωτοπρεσβύτερος κ. Γεώργιος Δορμπαράκης, εκάτερον των οποίων και ευχαριστούμεν θερμώς.
Η ημετέρα Μετριότης, διεξελθούσα την έκδοσιν ταύτην, οφείλει να ομολογήση, εν πρώτοις, ότι ασφαλώς και δεν πρόκειται περί «λίθων και κεράμων ατάκτως ερριμένων», αλλά περί μιάς συλλογής βιωματικών εμπειριών ενός Ιεράρχου διακρινομένου διά την λογιότητα αυτού και διά την εμβάθυνσίν του εις την πνευματικήν ζωήν και την Ορθόδοξον παράδοσιν, ως την εδιδάχθη, ο οποίος ως ιερεύς και ως αρχιερεύς κατά διαφόρους περιστάσεις προσεπάθησε να μεταφέρη και να μεταδώση «κεράμιον ύδατος», βεβαίως κατά δύναμιν ύδατος ζώντος, προς τους ακροατάς και μελετητάς του, αφορμώμενος και εμπνεόμενος εκ της γνωστής ευαγγελικής αφηγήσεως του Αγίου Ευαγγελιστού Λουκά.
Ως εκ τούτου, ο Πατριάρχης σας απόψε δεν θα ήθελε να αναφερθή εις το περιεχόμενον του προκειμένου έργου του αδελφού -ήδη το ανέλυσαν οι προλαλήσαντες-, αλλά να συγχαρή αυτόν εγκαρδίως διά τον κόπον του και συγχρόνως να αναφερθή, ο ομιλών, δι᾿ ολίγων εις το μήνυμα το οποίον αποστέλλει ο Ιερώτατος συγγραφεύς, ως τούτο εκπέμπεται εκ του τίτλου τον οποίον επέλεξεν ίνα δι᾿ αυτού επιγράψη το πόνημά του.
Το δε μήνυμα αφορά, υπολαμβάνομεν, εις την αποστολήν υπό του Χριστού των μαθητών Του Πέτρου και Ιωάννου να ετοιμάσουν το τελευταίον Του επί της γης Πάσχα. Δεν πρόκειται όμως εν τη ουσία περί αποστολής αλλά περί συναντήσεως των δύο μαθητών «μετ᾿ ανθρώπου κεράμιον ύδατος βαστάζοντος». Ο ιερός ευαγγελιστής δεν μας διασώζει το όνομα του ανθρώπου. Ομιλεί μόνον περί ανθρώπου τινός. Δεν μας διασώζει ακόμη και το όνομα της πόλεως εις την οποίαν εισήλθον, αλλά ούτε και το όνομα του οικοδεσπότου.
Η ερμηνεία την οποίαν δίδουν οι Πατέρες της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, και ιδίως ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, είναι ότι με την πόλιν εννοείται ο αισθητός κόσμος, ενώ ο άνθρωπος συμβολίζει το ανθρώπινον γένος, εις το οποίον αποστέλλονται οι μαθηταί-σύμβολα της πράξεως (ο Απόστολος Πέτρος) και της θεωρίας (ο Ευαγγελιστής Ιωάννης), διά να ετοιμάσουν την μυστικήν ευωχίαν του Κυρίου με την ανθρωπίνην φύσιν.
Δι᾿ αυτό και τους συναντά πρώτος εκείνος που βαστάζει το κεράμιον ύδατος, το λαγίνι θα λέγαμε, το οποίον συμβολίζει όλους εκείνους οι οποίοι, διανύοντες το στάδιον της πρακτικής φιλοσοφίας, βαστάζουν εις τους ώμους των τας αρετάς, φυλάσσοντές τας εντός ενός ευθραύστου σκεύους, το οποίον διατρέχει τον κίνδυνον να «σπάση» ανά πάσαν στιγμήν και να χυθή το νερό, να διασκορπισθούν δηλαδή αι αρεταί, τας οποίας νομίζομεν ότι έχομεν ησφαλισμένας ημείς οι ανθρωποι. Το κέραμιον ύδατος, λοιπόν, σημαίνει την νέκρωσιν των γηίνων μελών του σώματος με την Χάριν του Αγίου Πνεύματος, η οποία, όπως το ύδωρ, καθαρίζει τον άνθρωπον από τους μολυσμούς των αμαρτιών, και από τα ποικίλα πάθη, τα οποία τον διασκορπούν συνεχώς εις πνευματικά ερείπια.
Δεύτερος συναντά τους μαθητάς ο οικοδεσπότης, ο οποίος τους υποδεικνύει το ανώγαιον, εις το οποίον όμως έχει ήδη στρωθή η πασχαλινή τράπεζα, τα οποία συμβολίζουν, ως ανώγαιον και ως τράπεζα, και εννοιολογικά, όλους εκείνους οι οποίοι, ευρισκόμενοι εις το στάδιον της θεωρίας, ηυτρέπισαν το ήθος της καθαράς και υψηλής διανοίας των με υψηλά νοήματα γνώσεως και δόγματα, διά να υποδεχθούν θεοπρεπώς τον Μέγαν Λόγον, ολόκληρον δηλαδή την Θεότητα.
Με την πόλιν εις το Ιερόν Ευαγγέλιον εννοείται η ψυχή του καθενός μας, προς την οποίαν ακαταπαύστως αποστέλλονται οι μαθηταί του Λόγου και Θεού• ο βαστάζων το κεράμιον ύδατος είναι ο καρτερικός τρόπος και λογισμός, ο οποίος διατηρεί υψηλά εις τους ώμους της εγκρατείας αναλλοίωτον την απάθειαν και την Χάριν της πίστεως, και η οικία είναι η κατασκευή εκείνη της αποκτήσεως και ασφαλίσεως των αρετών, η οποία οικοδομήθηκε από πολλούς και διαφόρους λίθους, πολυτίμους και α-τίμους, δηλαδή αδιασείστους και γενναίους λογισμούς και ήθη, αλλά και αδυναμίας, τας οποίας έρχεται να κατασβέση το πυρ, το οποίον μόνον ο Κύριος γνωρίζει να εμπνέη εις τον θνητόν άνθρωπον.
Τέλος, το ανώγαιον συμβολίζει και την ευρύχωρον διάνοιαν και καρδίαν της αγάπης, καθώς και την ικανότητα της γνωστικής δυνάμεως του νοός, ο οποίος «κατεκόσμησε τον νυμφώνά» του με θεία θεάματα μυστικών και απορρήτων δογμάτων• οικοδεσπότης δε είναι ο νούς, ο οποίος ευτρεπίζεται με την λαμπρότητα της οικίας και της τραπέζης, και δηλώνει την αρετήν, το κάλλος και το μέγεθος της πνευματικής γνώσεως, προς το οποίον, αφού έρχεται ο Λόγος με τους μαθητάς Του, δηλαδή τα πνευματικά νοήματα διά την φύσιν και τον χρόνον, προσφέρει τον εαυτόν Του ευωχίαν εις τους αιτούντας «δος μοι πιείν», ως Φωτεινή η Ισαπόστολος παρά το Φρέαρ του Ιακώβ.
ερώτατοι άγιοι αδελφοί, Εξοχώτατε, τέκνα εν Κυρίω αγαπητά,
Είμεθα βέβαιοι ότι ο Ιερώτατος συγγραφεύς, έχων κατά νούν τους ανωτέρω συμβολισμούς του Ιερού Ευαγγελίου, κατέβαλε την δέουσαν προσπάθειαν να ερμηνεύση και ασφαλώς να μεταδώση τα ανωτέρω διά ιερών και θεοπνεύστων συμβολισμών εκφραζόμενα υψηλά νοήματα, εφ᾿ ω και τον συγχαίρομεν αδελφικώς και τον ευχαριστούμεν. Εις δε τους εντευξομένους εις την έκδοσιν ταύτην της Ιεράς Μονής της Θείας Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, την οποίαν ίδρυσεν ο εν Αγίοις Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, ευχόμεθα να εντρυφήσουν και να ωφεληθούν εις την πνευματικήν ζωήν εκ της καλλιεπείας των λόγων, αποβλέποντες πάντοτε εις τον αρχηγόν και τελειωτήν της πίστεως ημών και παντός αγαθού Κύριον και Σωτήρα και Θεόν ημών Ιησούν Χριστόν, την άπειρον Σοφίαν του Θεού, την διά του ανισχύρου θεικού καλάμου «συντρίβουσαν ως σκεύη κεραμέως» τους παντοίους σταυρωτάς των αρετών και τους ανθρωπίνους διαλογισμούς και σχεδιασμούς.
Η Χάρις μετά της υμετέρας φίλης και περισπουδάστου Ιερότητος και μετά πάντων και η Αποστολική Πατριαρχική μας ευλογία μαζί σας, αδελφοί και τέκνα. Ευλογημένα Χριστούγεννα!
