ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΣΧΑΤΩΝ ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ
Ο Απόστολος Παύλος γράφει την Β΄ προς Θεσσαλονικείς επιστολή, ακριβώς, για να διαλύσει κάποιες παρερμηνείες πάνω σε εσχατολογικά ζητήματα. Φαίνεται πως κάποιος είχε κατασκευάσει πλαστή επιστολή του Παύλου και, δείχνοντάς την, έλεγε πως ήρθε η Β΄ Παρουσία. Στην Εκκλησιαστική κοινότητα προκλήθηκε… αναστάτωση σε σημείο, ώστε κάποιοι να σταματήσουν να εργάζονται, περιμένοντας την Β΄ Παρουσία του Κυρίου. Ο Απόστολος Παύλος, για να δώσει ένα τέλος σ’ αυτή την αναστάτωση, γράφει τη σχετική επιστολή. Σ’ αυτήν τους προτρέπει να προσέχουν να μην εξαπατηθούν με κανένα τρόπο, ούτε με πλαστή επιστολή, ούτε με ψεύτικη προφορική μαρτυρία, ή ακόμη και με επίκληση πνευματικής εμπειρίας, και να μην πιστέψουν ότι ήρθε η Β΄ Παρουσία.
Ο Ιππόλυτος αναφέρει δύο περιπτώσεις ανθρώπων που νόμισαν πως ήρθε το τέλος του κόσμου και προκάλεσαν αναστάτωση την εποχή τους. Ο πρώτος ήταν « προεστώς » της τοπικής Εκκλησίας σε μια περιοχή της Συρίας. Εξ αιτίας της μη προσεκτικής ανάγνωσης των Γραφών, πλανήθηκε ο ίδιος και πλάνησε και πολλούς άλλους, πείθοντάς τους να εξέλθουν στην έρημο μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους, για να συναντήσουν τον Χριστό. Αυτοί περιπλανιόντουσαν στους δρόμους και τα βουνά, με αποτέλεσμα να συλληφθούν ως ληστές από τον ηγεμόνα και να κινδυνεύσουν να θανατωθούν. Τελικά, με την μεσολάβηση της συζύγου του ηγεμόνα, που ήταν Χριστιανή, αφέθησαν ελεύθεροι.
Κάποιος άλλος, προεστώς και αυτός Εκκλησίας στον Πόντο, δίνοντας περισσότερη προσοχή στα οράματα που έβλεπε παρά στις Γραφές, άρχισε να προφητεύει διάφορα πράγματα. Κάποτε, ανακοίνωσε στους Χριστιανούς ότι η συντέλεια του κόσμου θα γίνει μετά από ένα χρόνο. Αυτοί με κλαυθμούς και οδυρμούς προσεύχονταν νύκτα και ημέρα, έχοντας προ οφθαλμών τη μέλλουσα κρίση. Και σε τέτοιο φόβο και δειλία έβαλε τους Χριστιανούς, ώστε να εγκαταλείψουν τα χωριά και τους αγρούς τους, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι να τα χάσουν. Και τους είπε με βεβαιότητα πως, αν δεν γίνουν τα πράγματα, όπως τα προφήτεψε, τότε, ούτε και στις Γραφές να πιστεύουν πλέον, αλλά να κάνει ο καθένας ό,τι θέλει. Όταν πέρασε ο χρόνος και τίποτε από όσα προφήτευε δεν πραγματοποιήθηκε, τότε, αυτός, μεν, καταισχύνθηκε, οι Γραφές, βέβαια, δεν διαψεύσθηκαν, αλλά πολλοί Χριστιανοί σκανδαλίσθηκαν, ώστε πολλές παρθένοι να παντρευτούν. Αυτοί που μόνοι τους είχαν πουλήσει τα κτήματά τους, βρέθηκαν, κατόπιν, να επαιτούν.
Όπως, χαρακτηριστικά, γράφει ο ιερός Αυγουστίνος, ένας άνθρωπος δεν σφάλλει όταν γνωρίζει πως δεν γνωρίζει κάτι, αλλά σφάλλει μόνο όταν νομίζει πως γνωρίζει κάτι που δεν γνωρίζει. Η τοποθέτηση του χρόνου της Β΄ Παρουσίας σε σύντομο χρονικό διάστημα, μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να οφείλεται σε υπερβάλλοντα ζήλο και πόθο για την έλευση του Ηγαπημένου Ιησού, είναι, όμως, πιθανόν να επιφέρει τεράστια καταστροφή στις ψυχές των ανθρώπων. Και αυτό γιατί, όταν κάποιος, που έχει πειστεί πως η Β΄ Παρουσία πρόκειται να έρθει σύντομα, δει στη συνέχεια πως αυτή καθυστερεί, είναι πιθανόν να οδηγηθεί στην απιστία και να θεωρήσει πως η Β΄ Παρουσία δεν πρόκειται να συμβεί ποτέ. Αλλά, ακόμη και αν οι πιστοί Χριστιανοί διατηρήσουν την πίστη τους και μετά από μια τέτοια διάψευση, θα υπάρξει μια αφθονία από χλευασμούς, προσβολές και λοιδορίες απ’ την πλευρά των εχθρών του Χριστιανισμού, οι οποίοι μπορεί να μεταστρέψουν πολλά ασθενή μέλη της Εκκλησίας απ’ τη Χριστιανική Πίστη, λέγοντας πως η υπόσχεση της Βασιλείας του Θεού είναι τόσο πλαστή, όσο και η προφητεία για την σύντομη έλευση του Σωτήρος.
Στο διάβα της Ιστορίας, πολλοί ανόητοι ψευδοπροφήτες ανήγγειλαν το τάχα επερχόμενο τέλος του κόσμου και πλάνησαν πολλούς. Πολύ χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ουίλιαμ Μίλερ, που έδωσε δύο ημερομηνίες της συντελείας, το 1843 και το 1844. Η διάψευσή του ονομάστηκε « η μεγάλη απογοήτευση ».
Και στην εποχή μας υπάρχουν παρόμοιες καταστάσεις ψευδοπροφητών που αναγγέλουν το τέλος του κόσμου « πλανώντες και πλανώμενοι ». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση των Μαρτύρων του Ιεχωβά που έχουν διαψευσθεί πολλές φορές. Είχαν προφητεύσει πως το τέλος του κόσμου θα συμβεί το 1914, το 1915, το 1918, το 1925 και το 1975. Η οργάνωση συνιστούσε στα μέλη της να μην παντρεύονται. Και πράγματι πολλοί μάρτυρες του Ιεχωβά δεν παντρεύτηκαν, δεν σπούδασαν, δεν έκαναν καριέρα και πούλησαν τις περιουσίες τους για να διαψευσθούν στο τέλος οικτρά. Αρκετές παρόμοιες περιπτώσεις ψευδοπροφητειών έχουν αναφερθεί και στους κύκλους των Πεντηκοστιανών.
Βέβαια, πρέπει να διακρίνουμε μεταξύ εσχατολογικής αστοχίας και συνδυασμού εσχατολογικής αστοχίας με αίρεση. Στις περιπτώσεις των μαρτύρων του Ιεχωβά και των ψευδοπροφητών που αναφέραμε στην εισαγωγή, έχουμε συνδυασμό εσχατολογικής αστοχίας με αίρεση. Περιπτώσεις μόνο εσχατολογικής αστοχίας αποτελούν Ορθόδοξοι Χριστιανοί που αναγγέλουν χρονολογίες έλευσης του Αντιχρίστου και της Β΄ Παρουσίας.
Σύμφωνα με τον Άγιο Ιππόλυτο, αυτοί που αποτυγχάνουν στο ζήτημα της εξέτασης των σημείων των καιρών και της εσχατολογίας, είναι οι ανόητοι άνθρωποι. Όσοι δεν δείχνουν την απαιτούμενη προσοχή, ώστε να κατανοήσουν με ακρίβεια, τί λένε οι Θείες Γραφές, αλλά, αντίθετα, πείθονται με ευχαρίστηση, περισσότερο στις ανθρώπινες παραδόσεις, τις δικές τους πλάνες, τα όνειρα που βλέπουν, τους διάφορους μύθους και τους « γραώδεις λόγους » που κυκλοφορούν.
Ο Άγιος Ιππόλυτος εντοπίζει και μια ομοιότητα ανάμεσα σε όσους υποπίπτουν σε παρερμηνείες στα εσχατολογικά θέματα περιμένοντας την Β΄ Παρουσία πριν την ώρα της, και τους Ιουδαίους, που ακολούθησαν και αυτοί ανθρώπινες παραδόσεις εγκαταλείποντας τον Θείο Νόμο, ή και διάφορους αιρετικούς. Η ομοιότητα έγκειται στην πίστη σε ανθρώπινες παραδόσεις και την προτίμησή τους από την αλήθεια των Θείων Γραφών. Αυτή η παραβολή δεικνύει και την ιδιαίτερη σημασία που έδινε ο Άγιος Ιππόλυτος στο θέμα της τήρησης της σωστής στάσης πάνω στο θέμα της εσχατολογίας.
Πραγματικά, αν οι Ιουδαίοι δεν πείθονταν στην άνομη διδασκαλία των Φαρισαίων, και αν έδιναν περισσότερη προσοχή στις Θείες Γραφές παρά στις ανθρώπινες πλάνες, θα είχαν δεχτεί τον Ιησού Χριστό. Και, για να έρθουμε και στη σύγχρονη εποχή, αν οι οπαδοί π.χ. του Vernon Howel στο Γουάκο ή του Jim Jones στο Jonestown διάβαζαν την Αγία Γραφή και δεν ακολουθούσαν τις ανθρώπινες παραδόσεις του παράφρονα ηγέτη τους, θα είχαν διαφορετική κατάληξη. Αξίζει να σημειωθεί πως στην έρευνα που διεξήχθηκε απ’ τις κρατικές αρχές στo Jonestown μετά την ομαδική αυτοκτονία των μελών της αίρεσης, δεν βρέθηκε ούτε μία Αγία Γραφή.
Τελικά, πράγματι, η σωστή στάση στο ζήτημα της εσχατολογίας είναι ζήτημα σωτηρίας ψυχής. Όπως θα δούμε στη σχετική ενότητα, οι Πατέρες προφητεύουν ότι θα πλανηθούν απ’ τον Αντίχριστο όσοι δεν μελετούν με προσοχή τις μεσσιανικές και άλλες προφητείες.
(Απόσπασμα – χωρίς τις υποσημειώσεις – από το βιβλίο του Βασιλείου Ταμιωλάκη Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΑ)
